این گیاه با نام علمی Elaeagnus umbellata و نام مرسوم (Autumn Olive) که به فارسي سنجد پاییزی ناميده ميشود، گياهي از خانواده Elaeagnaceae بومي بومی شرق آسیا؛ چین، ژاپن و کره؛ طبیعیشده در بخشهای وسیعی از آمریکای شمالی مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاکهای لومی تا شنی با زهکشی خوب؛ تحمل خاکهای فقیر و نیتروژن کم؛ pH اسیدی تا کمی قلیایی (حدود 5 تا 8)
دانستنیهای علمی
نام علمي
Elaeagnus umbellata
ردهبندی و ویژگیهای گیاهشناسی
Elaeagnus umbellata با نام فارسی سنجد پاییزی، از خانواده Elaeagnaceae و در جنس Elaeagnus قرار دارد. این گونه درختچهای خزانپذیر با ارتفاع معمولاً ۲ تا ۴ متر است و شاخههای خاردار و برگهای بیضی نقرهای دارد. گلها کوچک، لولهای و معطر بوده و میوهها ستههای قرمز براق با لکههای نقرهای هستند. این گونه به دلیل حضور گرههای ریشهای همزیست با باکتریهای تثبیتکننده نیتروژن، در خاکهای فقیر نیز بهخوبی رشد میکند.
منطقه بومی و زیستگاه طبیعی
خاستگاه اصلی سنجد پاییزی، شرق آسیا شامل چین، ژاپن و کره است. این گیاه بهطور طبیعی در حاشیه جنگلها، دامنههای کمارتفاع، حاشیه رودخانهها و خاکهای شنی یا سنگی رشد میکند. تحمل بالای آن نسبت به خشکی، سرما، شوری ملایم و آلودگی هوا باعث شده در طیف گستردهای از اقلیمهای معتدل تا نیمهخشک پایدار بماند. توانایی تثبیت نیتروژن سبب بهبود تدریجی حاصلخیزی خاک در زیستگاههای فقیر مواد غذایی میشود.
تاریخچه و گسترش جغرافیایی
کشت سنجد پاییزی در موطن اصلی سابقهای چندصدساله دارد و بهعنوان منبع خوراکی، دارویی و گیاه بادشکن استفاده میشده است. از اوایل قرن بیستم، این گونه به آمریکای شمالی و بخشهایی از اروپا معرفی شد تا در برنامههای احیای خاک، تثبیت شیبها و ایجاد پناهگاه حیاتوحش بهکار رود. میوه سرشار از لیکوپن و آنتیاکسیدانها توجه پژوهشگران تغذیه را جلب کرده است. با این حال، در برخی مناطق خارج از محدوده بومی، سنجد پاییزی بهعنوان گونه مهاجم شناخته میشود زیرا میتواند با رشد سریع و تولید بذر فراوان، بر گونههای بومی غلبه کند و ساختار جوامع گیاهی را تغییر دهد.
خصوصیات - معرفی
ویژگیهای کلی اندامهای سنجد پاییزی (Elaeagnus umbellata)
سنجد پاییزی درختچهای خزانکننده و مقاوم است که معمولاً بین ۲ تا ۶ متر ارتفاع میگیرد. تاج آن گسترده و نیمکروی است و شاخهها به صورت متراکم و گاه کمی خمیده رشد میکنند. پوسته تنه و شاخههای مسن خاکستری تا قهوهای و نسبتاً زبر است.
ساقه، شاخه و خارها
شاخههای جوان نقرهای تا خاکستری روشن بوده و پوشیده از پولکها و کرکهای فلسمانند هستند که ظاهری براق و کدر در عین حال ایجاد میکند. بسیاری از شاخهها به خارهای کوتاه و تیز تبدیل میشوند که نقش حفاظتی دارند. با افزایش سن، شاخهها تیرهتر و چوبیتر شده و بافت آنها سخت و متراکم میشود.
برگها
برگها ساده، متناوب و نسبتاً کوچکاند؛ معمولاً ۳ تا ۸ سانتیمتر طول دارند و شکل آنها بیضی تا سرنیزهای است. سطح رویی برگ سبز متمایل به خاکستری و نسبتاً مات است، در حالی که سطح زیرین برگ بهشدت نقرهای و براق بوده و با فلسها و کرکهای ریز پوشیده شده است. حاشیه برگها صاف و نوک آنها کمی تیز یا گرد است.
گلها
گلها کوچک، قیفی یا لولهایشکل و بدون گلبرگ حقیقی هستند؛ آنچه دیده میشود کاسبرگهای لولهای است که به صورت چهار لوب باز میشوند. رنگ گلها زرد مایل به کرم تا زرد کمرنگ است و معمولاً به صورت خوشههای کوچک در زاویه برگها ظاهر میشوند. گلها معطر بوده و بوی شیرین و مشخصی دارند که حشرات گردهافشان را جذب میکند.
میوه و بذر
میوه شفت کوچک، گرد تا کمی بیضی و معمولاً ۶ تا ۹ میلیمتر قطر دارد. در ابتدا سبز و سپس قرمز روشن تا قرمز سیر میشود و سطح آن اغلب با لکهها یا نقاط نقرهای تزئین شده است. گوشت میوه نازک اما آبدار است و در مرکز آن یک بذر سخت، بیضی و کشیده قرار دارد.
شرایط نگهداری سنجد پاییزی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاکهای لومی تا شنی با زهکشی خوب؛ تحمل خاکهای فقیر و نیتروژن کم؛ pH اسیدی تا کمی قلیایی (حدود 5 تا 8)
|
شرایط دمایی و اقلیمی مناسب سنجد پاییزی
سنجد پاییزی (Elaeagnus umbellata) گیاهی مقاوم به سرما و خشکی است و در طیف وسیعی از اقلیمها رشد میکند. دمای مطلوب رشد آن حدود ۱۵ تا ۲۵ درجه سانتیگراد است، اما میتواند سرمای زمستان تا حدود منفی ۲۰ درجه سانتیگراد را نیز تحمل کند. در مناطق بسیار گرم، نیاز به تهویه مناسب و دوری از گرمای شدید طولانیمدت دارد.
نیاز نوری و محل کاشت
این گیاه به نور کامل خورشید نیاز دارد و در مکانهای آفتابی بهترین رشد و باردهی را نشان میدهد. در سایه روشن نیز قادر به ادامه حیات است، اما تراکم برگ، گلدهی و تشکیل میوه به شکل محسوسی کاهش مییابد. کاشت در جهتهای جنوبی یا غربی باغ، همراه با جریان هوای ملایم، برای جلوگیری از بیماریهای قارچی توصیه میشود.
رطوبت و نیاز آبی
سنجد پاییزی نسبت به خشکی مقاوم است و پس از استقرار، آبیاری کم اما منظم را تحمل میکند. در سالهای نخست استقرار، حفظ رطوبت یکنواخت خاک بدون غرقاب شدن اهمیت زیادی دارد. رطوبت نسبی متوسط هوا برای این گیاه مناسب است و در مناطق بسیار مرطوب باید از تجمع آب در اطراف ریشه جلوگیری شود.
خاک و خصوصیات بستر رشد
بهترین رشد سنجد پاییزی در خاکهای لومی یا شنی-لومی با زهکش خوب مشاهده میشود. این گیاه خاکهای نسبتاً فقیر را نیز به دلیل توان تثبیت نیتروژن تحمل میکند، اما از خاکهای بسیار سنگین و باتلاقی آسیب میبیند. دامنه pH قابل تحمل حدود ۶ تا ۸ است. افزودن مواد آلی پوسیده و ایجاد شیب ملایم برای دفع آب اضافی، شرایط ریشهدهی و رشد را بهبود میبخشد.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
گياهان ديگر از همين خانواده :