۱۴۰۴ ششم دی

اکیوم مادیرا

این گیاه با نام علمی Echium candicans و نام مرسوم (Pride of Madeira) که به فارسي اکیوم مادیرا ناميده ميشود، گياهي از خانواده Boraginaceae بومي بومی جزیره مادیرا، در دامنه‌ها و مناطق ساحلی با آب‌وهوای معتدل و نیمه‌خشک مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک سبک تا شنی یا لومی با زهکشی بسیار خوب، نسبتاً فقیر، با pH خنثی تا کمی قلیایی (حدود 6.5 تا 8)

دانستنیهای علمی

طبقه‌بندی گیاه‌شناسی

Echium candicans با نام رایج «اکیوم مادیرا» یا «برج جواهر» از تیره Boraginaceae (گاوزبانیان) است. این گیاه در جنس Echium قرار دارد که شامل ده‌ها گونه علفی و درختچه‌ای در مناطق مدیترانه‌ای و جزایر اقیانوسی است. نام گونه‌ای candicans به معنی «درخشان» یا «سفیدتاب» به ظاهر خوش‌رنگ و گل‌آذین چشمگیر آن اشاره دارد.

منطقه بومی و پراکنش طبیعی

اکیوم مادیرا بومی جزیره مادیرا در اقیانوس اطلس شمالی است که به پرتغال تعلق دارد. این گیاه در طبیعت عمدتاً در ارتفاعات متوسط تا نسبتاً زیاد، در دامنه‌های آفتاب‌گیر، پرتگاه‌ها و حاشیه جنگل‌های گرم‌معتدل رشد می‌کند. اقلیم زادگاه آن، اقیانوسی گرم با زمستان‌های ملایم و تابستان‌های خنک و مرطوب است که شرایطی ایده‌آل برای رشد سریع و گل‌دهی فراوان فراهم می‌کند.

زیستگاه و بوم‌سازگان

در زیستگاه طبیعی، این گونه بخشی از جوامع گیاهی ماکیا و اسکراب‌های اقیانوسی است و اغلب روی خاک‌های سنگلاخی و آتشفشانی دیده می‌شود. گل‌های مخروطی بزرگ آن سرشار از شهد هستند و گرده‌افشان‌های متعددی از جمله زنبورعسل، پروانه‌ها و حشرات بومی جزایر را جذب می‌کنند. در برخی مناطق خارج از محدوده بومی، اکیوم مادیرا می‌تواند به‌صورت گیاه فرار از کشت و در مواردی بالقوه مهاجم ظاهر شود و بر پوشش گیاهی بومی فشار وارد کند.

تاریخچه کشف و کشت زینتی

این گونه در قرن‌های هفدهم و هجدهم توسط گیاه‌شناسان اروپایی که فلور مادیرا را مطالعه می‌کردند توصیف شد. از اواخر قرن نوزدهم، به‌عنوان گیاه زینتی برجسته در باغ‌های مدیترانه‌ای، ساحلی و باغ‌های گیاه‌شناسی جهان معرفی شد. به دلیل گل‌آذین آبی–بنفش بلند و توانایی جذب گرده‌افشان‌ها، در طراحی باغ‌های دوستدار حیات‌وحش و باغ‌های صخره‌ای شهرت ویژه‌ای یافته است.

خصوصیات - معرفی

معرفی کلی اندام‌ها

Echium candicans یا اکیوم مادیرا بوته‌ای چندساله، چوبی و پرشاخه است که به‌صورت گنبدی رشد می‌کند. ارتفاع آن معمولاً ۱ تا ۲ متر و گاه کمی بیشتر می‌شود و تاجی پهن با عرض حدود ۱ تا ۲ متر تشکیل می‌دهد. ساختار کلی گیاه متراکم و پر از شاخه‌های جانبی است که نمایی پرحجم و تزئینی ایجاد می‌کنند.

ساقه و ساختار رویشی

ساقه‌ها استوانه‌ای، نسبتاً ضخیم و نیمه‌چوبی هستند و با افزایش سن، در قاعده چوبی و قهوه‌ای می‌شوند. سطح ساقه دارای کرک‌های ریز و زبر است که به گیاه ظاهری کمی خشن می‌دهد. شاخه‌ها به‌صورت رو به بالا و منحنی رشد می‌کنند و خوشه‌های گل بلند را حمل می‌کنند. در بخش‌های جوان ساقه، رنگ سبز تا سبز مایل به خاکستری مشاهده می‌شود.

برگ‌ها: شکل، اندازه و بافت

برگ‌ها نیزه‌ای تا خطی-نیزه‌ای، باریک و کشیده‌اند و طول آن‌ها معمولاً بین ۱۰ تا ۲۵ سانتی‌متر است. لبه برگ‌ها کامل و گاهی کمی موج‌دار بوده و نوک آن‌ها تیز است. سطح برگ پوشیده از کرک‌های ریز و متراکم است که رنگی سبز مایل به خاکستری یا سبز نقره‌ای ایجاد می‌کند. برگ‌ها به‌صورت مارپیچی روی ساقه قرار می‌گیرند و حالت رو‌به‌بالا و کمی خمیده دارند.

گل‌ها و خوشه‌های گل‌آذین

ویژگی بارز این گیاه خوشه‌های گل‌آذین بسیار بلند و شمعی‌شکل آن است که طول آن‌ها می‌تواند به ۳۰ تا ۶۰ سانتی‌متر برسد. گل‌های کوچک فراوان، لوله‌ای-زنگوله‌ای شکل بوده و معمولاً به رنگ آبی تا آبی بنفش ظاهر می‌شوند؛ در برخی واریته‌ها سایه‌های بنفش یا مایل به صورتی نیز دیده می‌شود. پرچم‌ها اغلب کمی از لوله گل بیرون‌زده و با رنگ‌های صورتی، ارغوانی یا بنفش تضاد زیبایی با رنگ زمینه گل ایجاد می‌کنند. گل‌ها متراکم و مارپیچی بر روی محور خوشه قرار گرفته و نمایی مخروطی و پر از گل می‌سازند.

شرایط نگهداری اکیوم مادیرا

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک سبک تا شنی یا لومی با زهکشی بسیار خوب، نسبتاً فقیر، با pH خنثی تا کمی قلیایی (حدود 6.5 تا 8)

نور و دمای مناسب برای Echium candicans

اَکیوم مادیـرا گیاهی آفتاب‌دوست است و برای رشد مطلوب به نور مستقیم خورشید حداقل ۶ ساعت در روز نیاز دارد. در مناطق بسیار گرم، وجود سایه‌ی سبک در بعدازظهر می‌تواند از سوختگی برگ‌ها جلوگیری کند. دمای مطلوب رشد بین ۱۵ تا ۲۵ درجه‌ی سانتی‌گراد است. این گیاه دماهای ملایم زمستانی را تحمل می‌کند، اما در یخبندان‌های شدید و طولانی آسیب می‌بیند. در مناطق سرد، کاشت در مکان‌های محافظت‌شده یا نزدیک دیوارهای رو به جنوب توصیه می‌شود.

رطوبت، آبیاری و مقاومت به خشکی

اَکیوم مادیـرا ذاتاً مقاوم به خشکی است و آبیاری بیش از حد بزرگ‌ترین عامل پوسیدگی ریشه در این گیاه است. پس از استقرار، آبیاری عمیق اما با فواصل نسبتاً طولانی کافی است. اجازه دهید سطح خاک میان دو آبیاری کاملاً خشک شود. رطوبت نسبی هوای متوسط تا کم برای این گیاه مناسب است و نیاز به مه‌پاشی یا تأمین رطوبت اضافی ندارد؛ جریان هوای خوب به کاهش بیماری‌های قارچی کمک می‌کند.

خاک، زهکشی و تغذیه

خاک سبک با زهکشی عالی برای Echium candicans ضروری است. بهترین بستر، خاک شنی یا شنی‌ـ‌لومی با درصد مناسبی از مواد آلی و pH تقریباً خنثی تا کمی قلیایی (حدود ۶/۵ تا ۷/۵) است. در خاک‌های سنگین رسی، باید با افزودن ماسه، پرلیت یا کود دامی کاملاً پوسیده ساختار خاک را بهبود داد. این گیاه نیاز غذایی متوسط دارد؛ یک‌بار کوددهی متعادل در اواخر زمستان یا اوائل بهار معمولاً کافی است. تجمع آب در اطراف ریشه حتماً باید اجتناب شود، زیرا خاک باتلاقی باعث مرگ تدریجی گیاه خواهد شد.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين جنس :
 

گاو زبان

گياهان ديگر از همين خانواده :
 

آفتاب پرست - گل وانیل گاوزبان آسای موی زبر ریندرا لاناتا گاو زبان

  محسن شهاب الدین