نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی معتدل تا گرم و خشک
خاک مورد نياز
خاک هایی با مواد غذایی متوسط
|
دانستنیهای علمی
ردهبندی و خانواده
Crocus aureus که در فارسی به «زعفران زرد» شناخته میشود، گونهای گلدار از تیرهٔ Iridaceae است. این گیاه در جنس Crocus قرار دارد که شامل دهها گونه پیازی کوچک با گلهای فصلی است. گیاهان این جنس دارای کورم (پیاز توپر) و برگهای باریک چمنمانند هستند.
منطقه بومی و گستره جغرافیایی
زادگاه اصلی Crocus aureus نواحی مدیترانه شرقی و جنوبغرب آسیا است. رویشگاههای طبیعی آن بیشتر در ترکیه، بخشهایی از بالکان، تا مناطق قفقاز گزارش شده است. این گونه معمولاً در چمنزارهای کوهپایهای، لابهلای سنگها و دامنههای آفتابگیر با خاک نسبتاً سبک و زهکشدار میروید.
زیستگاه و بومشناسی
Crocus aureus اغلب در ارتفاعات کم تا متوسط، در مناطقی با زمستانهای سرد و تابستانهای نسبتاً خشک دیده میشود. گلدهی آن معمولاً در اواخر زمستان تا اوایل بهار رخ میدهد و از منابع مهم گرده برای حشرات گردهافشان زودهنگام است.
تاریخچه و یادداشتهای علمی
این گونه نخستین بار در قرون ۱۸ و ۱۹ توسط گیاهشناسان اروپایی توصیف شد و به دلیل رنگ زرد درخشان گلها، در باغهای صخرهای و مجموعههای گیاهان پیازی رواج یافت. برخلاف زعفران خوراکی (Crocus sativus)، C. aureus بهطور سنتی برای ادویه استفاده نمیشود و ارزش آن بیشتر زینتی و بومشناختی است.
![زعفران زرد]()
خصوصیات - معرفی
گیاه "زعفران زرد" یا "زعفران زرد هلندی" گونه ای از جنس زعفران و خانواده زنبق سانان می باشد. این گیاه به صورت خودرو در یونان، یوگوسلاوی، بلغارستان، رومانی و شمال غرب ترکیه رشد می کند. و دارای گل هایی معطر به رنگ نارنجی – زرد همانند آتش است. در مقایسه با گونه های دیگر زعفران که گیاهان بزرگتری تولید می کنند مانند گونه C. vernus، این گونه ی گیاهی گل های کوچکتری به اندازه ی 5 تا 6 سانتیمتر تولید می کند. این گیاه دارای کورم های چندساله و برگ های سبزرنگ می باشد.
از این گیاه عمدتاً به عنوان گیاهی زینتی استفاده می شود و به دلیل تولید گل های زیبا در باغ ها و فضاهای سبز مورد کشت و کار قرار می گیرد. نام دیگر این گیاه C. flavus است که نام گونه آن (کلمه flavus) به معنی "زرد خالص" می باشد.
این گیاه دارای سه زیرگونه است که شامل موارد زیر می باشد:
1- Crocus flavus subsp. dissectus: بومی غرب ترکیه است.
2- Crocus flavus subsp. flavus: بومی یونان، ترکیه، بالکان و اوتاه (ناحیه ای در غرب ایالات متحده) می باشد.
3- Crocus flavus subsp. sarichinarensis: بومی ترکیه است.
گیاه زعفران زرد به خوبی در خاک های شنی و فقیر یا دارای مواد غذایی متوسط رشد می کند.
![yellow crocus]()
شرایط محیط رشد
دما و چرخه فصلی
Crocus aureus (زعفران زرد) گیاهی پیازی/کورمیِ مناطق مدیترانهای است و به زمستانهای خنک و تابستانهای خشک سازگاری دارد. بهترین بازه دمایی رشد فعال در پاییز تا بهار حدود 5 تا 15 درجه سانتیگراد است. در دوره خواب تابستانه، گرمای ملایم همراه با خشکی به سلامت کورم کمک میکند؛ رطوبت و گرمای همزمان میتواند خطر پوسیدگی را بالا ببرد.
نور و جایگاه کاشت
نور کامل آفتاب تا نیمسایه روشن برای گلدهی مطلوب ضروری است. در باغ، مکانهای آفتابگیر با سایه سبک در بعدازظهر (بهویژه در اقلیمهای گرم) مناسباند. در گلدان، قرارگیری پشت پنجره بسیار روشن یا فضای بازِ محافظتشده، باعث ساقههای کوتاهتر و گلهای پررنگتر میشود.
خاک، زهکشی و pH
مهمترین شرط موفقیت، زهکشی بسیار خوب است. خاکهای لومی-شنی یا شنی با مواد آلی کم تا متوسط مناسباند و خاکهای سنگین رسی باید با شن درشت و مواد سبککننده اصلاح شوند. pH نزدیک به خنثی تا کمی قلیایی (حدود 6.5 تا 8) عموماً قابلقبول است، به شرط آنکه آب در اطراف کورم نایستد.
آبیاری و رطوبت
در زمان رشد (پاییز تا بهار) آبیاری باید منظم ولی کمحجم باشد؛ سطح خاک بین دو آبیاری کمی خشک شود. در دوره خواب تابستانه آبیاری را به حداقل برسانید و از رطوبت محیطی بالا در کنار خاک خیس پرهیز کنید، زیرا حساسیت به قارچها افزایش مییابد.
کاشت و تهویه
کاشت کورمها در عمق حدود 6 تا 10 سانتیمتر و با فاصله مناسب، به تهویه و کاهش بیماری کمک میکند. در گلدان، سوراخهای خروج آب و لایه زهکش ضروری است و گردش هوا از تراکم رطوبت جلوگیری میکند.
![Crocus aureus]()
مقابله به آفات زعفران زرد
کورم های این گیاهان ممکن است توسط موش های بزرگ یا کوچک و یا سنجاب و خرگوش آسیب دیده و خورده شود.
یکی دیگر از مشکلات این گیاه این است که غده ها یا کورم های انبار شده ممکن است پوسیده یا فاسد شوند.
نگهدارى غده های برداشت شده معمولاً به اين صورت انجام مى شود که این غده ها یا بنه هاى درشت و سالم را جدا نموده و در انبارهاى خشک و داراى تهويه مناسب تا ارتفاع ۲۰ تا ۳۰ سانتیمتر انباشته و تا اواخر تابستان (مرداد و شهريور)، که زمان کاشت است، نگهدارى مى کنند. براى جلوگيرى از هر گونه آلودگى قارچی، غده ها را با سموم قارچ کش مانند بنليت و سولفات مس ضدعفونى مى کنند و به هنگام کاشت، غلاف قهوه اى رنگ روى آن را جدا مى کنند به طورى که آخرين لايه روى غده بماند.
![زعفران زرد]()
نحوه تکثیر زعفران زرد
دو روش برای ازدیاد این گیاهان وجود دارد. یکی کشت بذرهای آنها بلافاصله پس از رسیدن در شاسی سرد است و دیگری استفاده از کورملت ها در زمان خواب می باشد. غده ها یا بنه هایی که براى کاشت انتخاب مى شوند از فندق بزرگتر و از گردو کوچک تر و وزن آنها ۸ گرم به بالا و داراى جوانه انتهایی سالم و بدون پوسيدگى است، هر چه بنه درشت تر باشد محصول به دست آمده مرغوب تر و عملکرد سال هاى ابتدایی کشت بيشتر خواهد بود. هنگامي که برگ ها کاملاً خشک شدند (از اواسط خرداد ماه) بنه ها را از خاک خارج می کنند.