قهوه

دانستنیهای علمی

قهوه درختي است كه ارتفاع آن تا هشت متر ميرسد داراي ساقه اي استوانه اي شكل و برگهاي نوك تيز ، متقابل ، بيضوي و هميشه سبز مي باشد . گلهاي قهوه برنگ سفيد و بطور گروهي در كنار برگها ظاهر مي شود . ميوه آن كه به نام قهوه معروف است بشكل تخم مرغي و برنگ سبز بوده كه تدريجا زرد و سپس قرمز مي شود . بهترين نوع قهوه ، قهوه عربي است كه بحالت خودرو در حبشه ،‌سودان و مناطق استوائي آفريقا وجود دارد ولي اكنون كشت آندر برزيل ، ونزوئلا ، جزائر آنتيل و ديگر مناطق آمريكاي جنوبي مرسوم است .

بوته زیبا با برگ های موجدار‌براق با گل های سفید خوشبو، با میوه قرمز‌رنگ زینت‌بخش آپارتمان‌ها است .سطح گلدان کوفه‌آ بایستی همیشه مرطوب باشد ودر بهار سرشاخه ها را باید هرس نمود.

شرایط نگهداری قهوه

نور مورد نياز خیلی زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 30 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاكبرگ

کوفه‌آ درکمتر از ده درجه در زمستان خشک می شود.

محل پر نور آپارتمان، ولی دور از اشعه مستقیم خورشیدبهترین محل برای نگهداری از کوفه‌آ می باشد

سطح برگ های کوفه‌آ بطور مرتب غبارپاشی شود

هر دو سال یک مرتبه گلدان کوفه‌آ تعویض شود

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

دانه‌ها و مشتقات دارویی

دانه‌های Coffea arabica سرشار از کافئین و اسیدهای کلروژنیک‌اند. از عصارهٔ سبز آن در مکمل‌های آنتی‌اکسیدانی و فرمولاسیون‌های کاهش خستگی استفاده می‌شود. کافئین قهوه در داروسازی به‌عنوان محرک و تقویت‌کنندهٔ اثر ضددرد در مسکن‌های OTC به‌کار می‌رود.

روغن قهوه

روغن استخراج‌شده از دانهٔ سبز یا تفاله، غنی از اسید لینولئیک، توکوفرول‌ها و دیترپن‌هاست. این روغن در صنایع آرایشی برای کرم‌های محافظ، صابون‌ها و عطرسازی به‌عنوان نوت بویی پایدار استفاده می‌شود و در میکروکپسوله‌سازی رایحه نیز کاربرد دارد.

تفاله و سیلوراسکین

تفالهٔ قهوه و پوستهٔ نقره‌ای (silverskin) منبع فیبر و پلی‌فنول‌اند؛ در فرمول نان، بیسکویت و اسنک‌های عملکردی به‌عنوان غنی‌کننده افزوده می‌شوند. از آن‌ها همچنین برای تولید بیودیزل، بیوپلاستیک و جاذب‌های حذف رنگ/فلزات در تصفیهٔ آب بهره می‌برند.

پوست و پالپ میوه (کاسکارا)

پوست و پالپ به‌صورت دم‌نوش کاسکارا، یا منبع پکتین و آنتی‌اکسیدان در صنایع غذایی به‌کار می‌روند. در مقیاس صنعتی، این ضایعات برای کمپوست، بیواتانول و بیوگاز ارزشمندند؛ به‌دلیل کافئین، پایش دوز در خوراک و نوشیدنی ضروری است.

برگ و چوب

برگ‌ها در برخی طب‌های بومی به‌صورت دم‌نوش با خواص آنتی‌اکسیدانی و ضدالتهابی استفاده می‌شوند؛ پژوهش‌های پیش‌بالینی در حال گسترش است. چوب و هرس‌ها به‌عنوان سوخت، زغال فعال برای جذب بو/آلودگی و در صنایع دودی‌کردن مواد غذایی کاربرد دارند.

مقابله به آفات قهوه

آفات مهم قهوه عربیکا

مهم‌ترین آفت، «سوسک میوه قهوه» (Coffee berry borer) است که با سوراخ‌کردن میوه، باعث ریزش، کاهش کیفیت و افزایش آلودگی قارچی می‌شود. جمع‌آوری و معدوم‌سازی میوه‌های آلوده و باقی‌مانده روی درخت، پایه‌ای‌ترین اقدام کنترلی است. استفاده از تله‌های الکلی/فرومونی، برداشت به‌موقع و یکنواخت، و هرس برای کاهش پناهگاه آفت توصیه می‌شود. در باغ‌های آلوده، کاربرد هدفمند عوامل زیستی مانند قارچ‌های حشره‌کش (Beauveria bassiana) می‌تواند مؤثر باشد.

بیماری‌های قارچی و باکتریایی

«زنگ برگ قهوه» (Hemileia vastatrix) با لکه‌های زرد-نارنجی و ریزش برگ، رشد و عملکرد را کاهش می‌دهد. «بیماری لکه چشم‌طاووسی» (Cercospora) و پوسیدگی‌های میوه/ریشه نیز در شرایط رطوبت بالا تشدید می‌شوند. کاهش رطوبت تاج، مدیریت سایه و تهویه مناسب از کلیدی‌ترین راهکارهای پیشگیری است. جمع‌آوری برگ‌ها و میوه‌های آلوده، تنظیم آبیاری برای جلوگیری از ماندابی شدن، و در صورت نیاز استفاده محدود و تناوبی از قارچ‌کش‌های مجاز (مانند ترکیبات مسی) با رعایت دستورالعمل محلی توصیه می‌شود.

مدیریت تلفیقی و پیشگیری

بهداشت باغ، نهال سالم، ضدعفونی ابزار هرس، تغذیه متعادل (به‌ویژه پتاسیم و کلسیم) و پایش منظم، ستون‌های مدیریت تلفیقی هستند. تشخیص زودهنگام و اقدام سریع، هزینه و خسارت را به‌طور چشمگیری کاهش می‌دهد. در صورت طغیان، مشورت با کارشناس محلی برای انتخاب دقیق ماده و زمان مصرف ضروری است.

نحوه تکثیر قهوه

قلمه های آن را با استفاده از بیوروت درتابستان در ماسه گرم نشا می کنند. دانه های رسیده آن نیز در بهار کشت شده ، سال بعد به گلدان استکانی منتقل می کنند.

هشدار - عوارض جانبی

عوارض Coffea arabica برای انسان

مصرف زیاد قهوه عربیکا به دلیل کافئین بالا می‌تواند عوارض قابل توجهی ایجاد کند. گزارش‌ها شامل بی‌خوابی، تپش قلب، اضطراب، لرزش دست، افزایش فشار خون و مشکلات گوارشی مانند سوزش معده و رفلاکس است. در افراد حساس یا دارای بیماری قلبی ممکن است خطر آریتمی و بدتر شدن علائم قلبی افزایش یابد.

خطرات برای حیوانات خانگی

کافئین موجود در دانه، برگ و تفاله قهوه برای سگ و گربه سمی است. نشانه‌های مسمومیت شامل بی‌قراری، پرش قلب، افزایش دمای بدن، استفراغ، اسهال، لرزش و در دوزهای بالا تشنج و مرگ گزارش شده است. نگهداری دانه و پودر قهوه دور از دسترس حیوانات ضروری است.

قهوه لیبریا قهوه اوژنيوييدس قهوه روبوستا قهوه چاریریانا

جِنیپاپو بی کُرک نِرتِرا بونسای درخت هزار ستاره قهوه وحشی برگ‌براق