این گیاه با نام علمی Arenga pinnata و نام مرسوم (Sugar Palm) که به فارسي نخل شکر (آرِنگا) ناميده ميشود، گياهي از خانواده Arecaceae بومي بومی جنوب و جنوبشرق آسیا؛ شامل هند، سریلانکا، مالزی، اندونزی و فیلیپین، و بهطور طبیعی در جنگلهای گرمسیری مرطوب و دامنههای کوهستانی رشد میکند مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: متوسط رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 22 خاک: خاک لومی غنی از مواد آلی با زهکشی مناسب و رطوبت یکنواخت؛ ترجیحاً خاک کمی اسیدی تا خنثی؛ pH حدود 5.5 تا 7
دانستنیهای علمی
ردهبندی و طبقهبندی گیاهشناسی
Arenga pinnata که در فارسی به «نخل شکر» یا «آرِنگا» شناخته میشود، به خانواده Arecaceae (نخلها) و جنس Arenga تعلق دارد. این گونه یکی از مهمترین نخلهای نشاستهای و قندی در نواحی گرمسیری آسیا است. این گیاه دوپایه است؛ یعنی گلهای نر و ماده روی پایههای جداگانه قرار میگیرند که از نظر سیستم تولیدمثل در نخلها اهمیت ویژه دارد.
منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی
زیستگاه بومی Arenga pinnata جنوبشرقی آسیاست؛ بهویژه فیلیپین، اندونزی، مالزی، تایلند و گینه نو. این نخل در نواحی کمارتفاع تا حدود ۱۲۰۰ متری از سطح دریا رشد میکند و با جنگلهای مرطوب حارهای و حاشیه جنگلهای ثانویه مرتبط است. توانایی رشد در شیبها و خاکهای فقیر باعث شده این گونه در جنگلکاریهای احیایی و حفاظت خاک نیز مورد توجه قرار گیرد.
زیستگاه و بومشناسی
نخل شکر در خاکهای عمیق، مرطوب و با زهکشی مناسب بهترین رشد را دارد و نسبت به سایه در سالهای اولیه زندگی متحمل است. تاج متراکم و برگهای بزرگ آن، ریزاقلیم خنکتر و مرطوبتری در زیر سایه خود ایجاد میکند و به استقرار سایر گونههای جنگلی کمک مینماید. میوههای آن منبع غذایی جانوران گوناگون، از جمله پرندگان و پستانداران کوچک هستند و در پراکنش بذر نقش دارند.
پیشینه استفاده و اهمیت تاریخی
Arenga pinnata سابقه طولانی در کشاورزی سنتی و فرهنگ غذایی مردمان جنوبشرقی آسیا دارد. شیره گلآذین برای تولید شکر نخل و الکل تخمیری بهکار میرود و نشاسته حاصل از مغز ساقه در دورههای قحطی بهعنوان منبع کربوهیدرات استفاده میشده است. این گیاه در متون مردمنگاری بهعنوان «درخت چندمنظوره روستایی» ذکر شده و در بسیاری از روستاهای قدیمی بهمنزله منبع پایدار غذا، متریال ساختمانی و الیاف طنابسازی جایگاه مهمی داشته است.
خصوصیات - معرفی
ریختشناسی کلی Arenga pinnata
Arenga pinnata یک نخل ستونی و نسبتاً تنومند است که ارتفاع آن معمولاً بین ۱۰ تا ۲۰ متر میرسد. تنه راست، استوانهای و پوشیده از بقایای الیافی برگهای قدیمی است که ظاهر خشن و قهوهای تیره به آن میدهد. قطر ساقه معمولاً ۳۰ تا ۶۰ سانتیمتر است و اثر زخم محل اتصال برگها روی آن بهصورت حلقههای منظم دیده میشود.
ساقه و بافتهای سطحی
تنه فاقد انشعاب است و در بخش پایینی ضخیمتر و بهتدریج در بالا کمی باریکتر میشود. بخش خارجی ساقه دارای الیاف متراکم و زبر است که به رنگ قهوهای تا سیاه دیده میشوند. این الیاف نقش حفاظتی در برابر تبخیر و آسیب مکانیکی دارند. مغز ساقه بافتی حاوی نشاسته است که منبع تولید شکر و ساگو محسوب میشود.
برگها
برگها بزرگ، پرمانند (پرپینه) و طولی بین ۶ تا ۸ متر دارند. هر برگ شامل محور اصلی بلند با تعداد زیادی برگچههای باریک تا نیزهای است. رنگ برگها سبز تیره براق در سطح فوقانی و کمی کمرنگتر در سطح زیرین است. برگچهها خطی-نیزهای، با حاشیه نسبتاً صاف و انتهای کمی نوکتیز بوده و بهصورت دو ردیف منظم روی محور برگ قرار میگیرند.
گلآذین و گلها
گلآذینها بزرگ، آویخته و منشعب هستند و از بخش بالایی تنه یا زیر تاج برگها خارج میشوند. اسپَدیكسها گوشتدار و به رنگ زرد مایل به سبز تا قهوهای مایل به زرد دیده میشوند. گلها تکجنس و روی یک پایه قرار دارند (نخلی یکپایه)؛ گلهای نر کوچکتر و متراکمتر و گلهای ماده درشتتر و فاصلهدارتر هستند. گلبرگها ضخیم، مومی و اغلب به رنگ کرم تا زرد کمرنگاند.
میوه و بذر
میوهها کروی تا بیضوی، به قطر حدود ۳ تا ۵ سانتیمتر و در خوشههای متراکم تشکیل میشوند. در مرحله نارس، رنگ میوه سبز روشن است و در رسیدگی به زرد تا قهوهای متمایل میشود. سطح میوه کمی درخشان و گاهی دارای برجستگیهای ظریف است. داخل میوه معمولاً ۱ تا ۳ بذر سخت، قهوهای تیره و بیضویشکل دیده میشود.
شرایط نگهداری نخل شکر (آرِنگا)
نور مورد نياز
متوسط
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
22 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک لومی غنی از مواد آلی با زهکشی مناسب و رطوبت یکنواخت؛ ترجیحاً خاک کمی اسیدی تا خنثی؛ pH حدود 5.5 تا 7
|
معرفی کلی شرایط رشد Arenga pinnata
گیاه Arenga pinnata یا نخل شکر، بومی جنگلهای گرمسیری آسیاست و برای رشد به محیطی گرم، مرطوب و نیمهسایه نیاز دارد. این نخل برای کشت موفق در فضای باز، تنها در مناطق با اقلیم گرم و بدون زمستان سخت مناسب است.
دما و تحمل سرما
بهترین دما برای رشد این گیاه حدود ۲۰ تا ۳۰ درجه سانتیگراد است. کاهش دما به زیر ۱۰ درجه رشد را کند میکند و یخبندان میتواند به برگها و بافتهای جوان آسیب جدی وارد کند. در مناطق سرد لازم است گیاه در گلخانه گرم یا فضای داخلی محافظتشده نگهداری شود.
رطوبت و آبیاری
Arenga pinnata رطوبت نسبی بالا (۶۰ تا ۸۰ درصد) را ترجیح میدهد و در هوای خشک دچار خشکی نوک برگها میشود. خاک باید همیشه کمی مرطوب باشد، اما غرقابی نشود. آبیاری منظم با زهکشی مناسب برای پیشگیری از پوسیدگی ریشه ضروری است.
نور و محل استقرار
این نخل در زیستگاه طبیعی زیر سایه درختان بلندتر رشد میکند؛ بنابراین نور فیلترشده، نیمهسایه تا آفتاب ملایم بهترین شرایط نوری است. نور مستقیم و شدید ظهر در مناطق گرم میتواند موجب سوختگی برگها شود. برای کشت گلدانی، نور روشن غیرمستقیم مطلوب است.
خاک، زهکشی و تغذیه
خاک ایدهآل برای Arenga pinnata، عمیق، حاصلخیز، کمی اسیدی تا خنثی و غنی از مواد آلی است. ترکیبی از خاک باغچه، کمپوست و مقدار کمی ماسه برای بهبود زهکشی مناسب است. ایستابی آب در اطراف ریشه تحملپذیر نیست و حتماً باید از بستر با زهکشی خوب استفاده شود. در فصل رشد، کوددهی متعادل با تأکید بر پتاسیم و عناصر ریزمغذی، استحکام برگها و رشد پایدار را تقویت میکند.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين خانواده :