۱۴۰۴ ششم دی

نخل جارویی

این گیاه با نام علمی Acanthophoenix crinita و نام مرسوم (Broom Palm) که به فارسي نخل جارویی ناميده ميشود، گياهي از خانواده Arecaceae بومي بومی جزیره موریس در اقیانوس هند؛ به‌طور طبیعی در جنگل‌های گرمسیری مرطوب و کوهستانی رشد می‌کند مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: متوسط رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 22 خاک: خاک لومی غنی از مواد آلی با زهکشی خوب و رطوبت یکنواخت؛ ترجیحاً خاک کمی اسیدی؛ pH حدود 5.5 تا 6.8

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و خانواده گیاه‌شناسی

Acanthophoenix crinita نخلـی بومی اقیانوس هند و عضو تیره Arecaceae (نخل‌ها) است. این گونه به جنس Acanthophoenix تعلق دارد که شامل چند نخل باریک‌تنه و خاردار جزیره‌ای است. این نخل در زیرخانواده Arecoideae و قبیله Areceae قرار می‌گیرد و از نظر تبارشناسی به بسیاری از نخل‌های گرمسیری رطوبت‌دوست نزدیک است.

نام علمی و واژه‌شناسی

نام جنس Acanthophoenix از واژه‌های یونانی "akantha" به معنی خار و "phoenix" به معنی نخل گرفته شده و به خارهای مشخص روی تنه اشاره دارد. نام گونه crinita در لاتین به معنی «موی‌دار / پشم‌آلود» است و به الیاف و بقایای رشته‌مانند پایه برگ‌ها روی تنه اشاره می‌کند. این ویژگی الیاف‌دار یکی از مشخصه‌های تشخیصی مهم گونه در منابع فلور است.

منطقه بومی و پراکنش طبیعی

Acanthophoenix crinita در اصل بومی مجمع‌الجزایر ماسکارن، به‌ویژه جزیره موریس و احتمالاً جزایر مجاور در جنوب‌غرب اقیانوس هند است. این گونه بخشی از فلور اندمیک (بومزاد) این جزایر آتشفشانی محسوب می‌شود. پراکنش طبیعی آن بسیار محدود است و در زیستگاه‌های دست‌نخورده به‌ندرت مشاهده می‌شود.

زیستگاه و بوم‌شناسی

زیستگاه طبیعی Acanthophoenix crinita جنگل‌های کوهستانی مرطوب، دره‌های شیب‌دار و دامنه‌های آتشفشانی با بارندگی بالا است. این نخل معمولاً در خاک‌های آندوسول آتشفشانی، نسبتاً عمیق و با زهکشی خوب رشد می‌کند. گونه نسبت به سایه نسبی در لایه میانی جنگل سازگار است و در زیر تاج‌پوش اصلی جوانه می‌زند، هرچند برای رسیدن به حداکثر رشد به نور بیشتر نیاز دارد.

تاریخچه کشف و وضعیت حفاظتی

این گونه در سده نوزدهم توسط گیاه‌شناسان اروپایی که فلور ماسکارن را بررسی می‌کردند توصیف علمی شد و در هرباریوم‌های موریس، پاریس و لندن نمونه‌های تیپ آن نگهداری می‌شود. با تخریب جنگل‌های بکر و گسترش کشاورزی و شهرنشینی، جمعیت‌های طبیعی آن شدیداً کاهش یافته است. بخش بزرگی از منابع علمی، Acanthophoenix crinita را در زمره گونه‌های در معرض خطر انقراض طبقه‌بندی می‌کنند و برنامه‌های تکثیر ex situ در باغ‌های گیاه‌شناسی برای حفظ ذخیره ژنتیکی آن در حال اجرا است.

خصوصیات - معرفی

معرفی کلی اندام‌ها

نخل جارویی (Acanthophoenix crinita) از نخل‌های بومی جزایر ماسکارن است و اندام‌های آن ظاهری باریک، ستونی و زینتی دارد. این گیاه عموماً یک‌ساقه‌ای، کشیده و با تاجی متراکم از برگ‌های پرمانند است.

ساقه و تنه

تنه استوانه‌ای، صاف تا کمی حلقه‌حلقه است و آثار محل اتصال برگ‌های قدیمی روی آن دیده می‌شود. رنگ تنه در گیاهان جوان سبز تیره تا سبز مایل به قهوه‌ای و در نمونه‌های مسن‌تر خاکستری تا قهوه‌ای است. قطر تنه معمولاً باریک و بین چند سانتی‌متر تا حدود ۱۵ سانتی‌متر است و ارتفاع آن در شرایط مناسب به چندین متر می‌رسد. در بخش فوقانی تنه، پایه‌های برگ و الیاف شبیه مو یا جارو، ظاهری پرزدار و خشن ایجاد می‌کنند.

برگ‌ها

برگ‌ها شانه‌ای (پرمانند) و به صورت تاجی در انتهای ساقه تجمع می‌یابند. طول هر برگ می‌تواند به بیش از یک متر برسد و برگچه‌ها باریک، خطی و نسبتاً سفت هستند. رنگ برگ‌ها سبز تیره براق در سطح بالایی و کمی کم‌رنگ‌تر در سطح زیرین است. برگچه‌ها منظم در دو ردیف روی رگبرگ میانی قرار گرفته و حالت قوسی تا کمی افتاده دارند. ظاهر انبوه و قوسی برگ‌ها به گیاه فرم تزئینی و استوایی می‌بخشد.

گل‌آذین و گل‌ها

گل‌آذین‌ها معمولاً از محور بالای تنه و در میان پایه‌های برگ بیرون می‌آیند و حالت خوشه‌ای تا پانیکولی دارند. محور گل‌آذین می‌تواند آویخته یا کمی خمیده باشد و با براکته‌ها و الیاف پوشیده شود. گل‌ها کوچک، غیرنمایان و اغلب به رنگ سفید مایل به کرم تا زرد کم‌رنگ هستند. گل‌های نر و ماده روی یک گل‌آذین قرار می‌گیرند و بوی ملایمی دارند.

میوه و بذر

میوه‌ها سته‌ای، کوچک و بیضوی تا تقریباً کروی‌اند. در زمان نارس بودن سبز و در زمان رسیدگی به رنگ قرمز، ارغوانی یا تقریباً سیاه در می‌آیند. سطح میوه صاف و براق است و هر میوه معمولاً یک بذر سخت و قهوه‌ای تا سیاه درون خود دارد. خوشه‌های میوه‌رنگی، جلوه تزئینی ویژه‌ای به نخل جارویی می‌دهند.

شرایط نگهداری نخل جارویی

نور مورد نياز متوسط آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 22 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک لومی غنی از مواد آلی با زهکشی خوب و رطوبت یکنواخت؛ ترجیحاً خاک کمی اسیدی؛ pH حدود 5.5 تا 6.8

دمای مناسب برای رشد نخل جارویی (Acanthophoenix crinita)

نخل جارویی گیاهی گرمسیری است و به سرما بسیار حساس می‌باشد. دمای ایده‌آل رشد آن بین ۲۰ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد است. کاهش دما به کمتر از ۱۲ درجه سانتی‌گراد می‌تواند رشد را متوقف کرده و در صورت تداوم، به بافت‌های گیاه آسیب برساند. در محیط‌های داخلی، باید از جریان هوای سرد، نزدیک بودن به کولر و پنجره‌های پر از نفوذ سرما جلوگیری شود.

رطوبت و آبیاری در محیط رشد

این نخل بومی مناطق مرطوب است و به رطوبت نسبی نسبتاً بالا (حدود ۵۰ تا ۷۰ درصد) نیاز دارد. در محیط‌های خشک شهری، استفاده از رطوبت‌ساز، سینی سنگریزه حاوی آب یا غبارپاشی ملایم در صبح می‌تواند مفید باشد. خاک باید همواره کمی مرطوب بماند، اما از آبیاری سنگین و ماندگاری آب در گلدان باید جدا پرهیز کرد، زیرا باعث پوسیدگی ریشه می‌شود.

نور مناسب و محل استقرار

نخل جارویی به نور روشن و غیرمستقیم نیاز دارد. نور فیلترشده یا نیم‌سایه روشن برای این گیاه ایده‌آل است. تابش مستقیم و شدید آفتاب، به‌ویژه در بعدازظهر تابستان، می‌تواند سبب سوختگی برگ‌ها شود. در فضاهای داخلی، قرار دادن گلدان در نزدیکی پنجره‌های شرقی یا غربی با پرده نازک انتخاب مناسبی است.

خاک، زهکش و تغذیه

برای این گیاه، خاکی سبک، غنی از مواد آلی و با زهکش بالا لازم است. ترکیبی از خاک برگ، پیت‌ماس یا کوکوپیت به‌همراه پرلیت یا ماسه شسته انتخاب خوبی است. خاک نخل جارویی نباید سنگین و رسی باشد، زیرا تهویه ضعیف ریشه‌ها را خفه می‌کند. افزودن کود کامل محلول در آب در فصل رشد، با غلظت پایین و به‌صورت منظم، به حفظ رشد یکنواخت کمک می‌کند.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين خانواده :
 

نخل مومی کوبایی پالم بادبزنی جوکارا نخل بادبزنی فیجی

  محسن شهاب الدین