سونکویا

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و جایگاه تبارشناختی

Annona purpurea با نام رایج «سونکویا» از تیرهٔ Annonaceae (آنوناسه) و از جنس Annona است؛ جنسی که شامل چندین گونهٔ میوه‌دار گرمسیری با گل‌های درشت و گرده‌افشانی تخصص‌یافته می‌شود. ویژگی‌های تیرهٔ آنوناسه شامل برگ‌های ساده و معطر، گل‌های سه‌پرۀ مشخص و میوه‌های گوشتیِ چندبرچه‌ای است.

منطقهٔ بومی و پراکنش جغرافیایی

این گونه بومی آمریکای گرمسیریِ میانی است و در محدوده‌ای از جنوب مکزیک تا آمریکای مرکزی (از جمله گواتمالا، هندوراس، نیکاراگوئه و کاستاریکا) گزارش می‌شود. پراکنش آن عمدتاً در نواحی کم‌ارتفاع تا میان‌ارتفاع رخ می‌دهد و با اقلیم‌های گرم و مرطوب تا نیمه‌مرطوب سازگار است.

زیستگاه و بوم‌شناسی

زیستگاه طبیعی Annona purpurea بیشتر جنگل‌های نیمه‌خزان‌دار گرمسیری، حاشیهٔ جنگل‌ها و رویشگاه‌های ثانویه (مناطق بازسازی‌شده پس از آشفتگی) است. این گونه معمولاً در خاک‌های زهکش‌دار رشد می‌کند و تحمل دوره‌های کوتاه خشکی را نیز نشان می‌دهد. ساختار گل و تولید ترکیبات معطر، آن را با گرده‌افشان‌های حشره‌ای در جنگل‌های گرمسیری هم‌ساز کرده است.

تاریخچهٔ شناخت و نام‌گذاری

گونه‌های جنس Annona از دیرباز در میان جوامع بومی مزوامریکا به‌عنوان منابع خوراکی و گیاهان سودمند شناخته می‌شدند. Annona purpurea در چارچوب گیاه‌شناسی نوین، در دورهٔ گسترش مطالعات فلورِ مناطق استوایی و مستعمراتی، به‌تدریج در متون رده‌بندی معرفی و تثبیت شد. نام علمی آن بازتاب‌دهندهٔ جایگاهش در جنس Annona و اشاره‌گر به رنگ‌مایهٔ ارغوانی در برخی اندام‌ها یا توصیف‌های تاریخی است.

خصوصیات - معرفی

شرایط نگهداری سونکویا

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز نواحی گرم و مرطوب خاک مورد نياز کشت در گستره ی وسیعی از خاک ها

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

مقابله به آفات سونکویا

آفات رایج Annona purpurea (سونکویا)

مهم‌ترین آفات سونکویا شامل مگس‌های میوه (تخم‌گذاری در میوه و ایجاد پوسیدگی)، شپشک‌های آردآلود و سپردار (ضعف عمومی، کپک دوده‌ای)، شته‌ها (پیچیدگی برگ و انتقال بیماری)، کنه‌ها (نقره‌ای شدن برگ)، و کرم‌ها و سوسک‌های برگ‌خوار است. برای مدیریت، جمع‌آوری و امحای میوه‌های آلوده، استفاده از تله‌های فرمونی/طعمه‌ای برای مگس میوه، و هرس شاخه‌های متراکم جهت کاهش رطوبت و پناهگاه آفات توصیه می‌شود.

بیماری‌های مهم

در شرایط گرم و مرطوب، پوسیدگی‌های قارچی میوه و گل (مانند آنتراکنوز) و لکه‌برگی می‌توانند کیفیت و عملکرد را کاهش دهند. در خاک‌های با زهکشی ضعیف، پوسیدگی ریشه و طوقه (فیتوفتورا/پیتیوم) موجب زردی، پژمردگی و ریزش برگ می‌شود. همچنین کپک دوده‌ای معمولاً ثانویه و مرتبط با ترشحات عسلکِ شپشک‌ها و شته‌هاست.

روش‌های پیشگیری و کنترل

بهداشت باغ (حذف بقایا و میوه‌های ریخته)، زهکشی مناسب و آبیاری مدیریت‌شده، و تهویه تاج با هرس اصولی پایه کنترل‌اند. برای آفات مکنده، شست‌وشوی برگ‌ها و کاربرد روغن‌های باغبانی یا صابون‌های حشره‌کش در شروع آلودگی مؤثر است. در بیماری‌های قارچی، کاهش خیس‌ماندن شاخ‌وبرگ و استفاده هدفمند از قارچ‌کش‌های مجاز (ترجیحاً حفاظتی) طبق برچسب، همراه با پایش منظم توصیه می‌شود.

نحوه تکثیر سونکویا