۱۴۰۴ ششم دی

اندریکوس چریسولِپیدیس

این گیاه با نام علمی Andricus chrysolepidis و نام مرسوم (Andricus chrysolepidis) که به فارسي اندریکوس چریسولِپیدیس ناميده ميشود، گياهي از خانواده بومي مناطق معتدل (بسته به گونه، ممکن است بومی آمریکای شمالی/اروپا/آسیا باشد) مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک لومی با زهکشی مناسب و مواد آلی کافی

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و جایگاه تاکسونومیک

Andricus chrysolepidis گونه‌ای از زنبورهای گال‌زا است و یک گیاه نیست، اما به‌طور تنگاتنگ با گیاهان گَلان‌زا ارتباط زیستی دارد. این گونه در شاخه Arthropoda، رده Insecta، راسته Hymenoptera و خانواده Cynipidae قرار می‌گیرد. جنس Andricus یکی از متنوع‌ترین جنس‌های زنبورهای گال‌زا در نیمکرهٔ شمالی است و ده‌ها گونه در جنگل‌های بلوط‌خیز جهان را دربر می‌گیرد.

گونه میزبان و همزیستی با گیاه

گونه Andricus chrysolepidis به‌طور تخصصی روی برخی بلوط‌های همیشه‌سبز، به‌ویژه گونه‌های گروه Quercus chrysolepis و خویشاوندان نزدیک آن، گال ایجاد می‌کند. این حشره بدون وجود میزبان‌های گیاهی مناسب قادر به تکمیل چرخهٔ زندگی خود نیست و به همین دلیل پراکنش آن کاملاً به پراکنش درختان میزبان وابسته است. گال‌ها معمولاً روی برگ‌ها یا شاخه‌های جوان ظاهر شده و ساختار کروی یا نامنظم دارند.

منطقه بومی و زیستگاه

زیستگاه اصلی Andricus chrysolepidis ناحیه‌های گرم و معتدل آمریکای شمالی است که در آن جنگل‌ها و رویشگاه‌های طبیعی بلوط‌های همیشه‌سبز گسترش دارند. این گونه به‌ویژه در نواحی کوهستانی با تابستان‌های گرم و زمستان‌های ملایم دیده می‌شود. گال‌ها اغلب در حاشیه جنگل‌ها، دامنه‌ها و دره‌هایی که نور و رطوبت متعادل دارند؛ فراوان‌تر هستند زیرا رشد رویشی گیاه میزبان در این مناطق بیشتر است.

تاریخچه و اهمیت علمی

Andricus chrysolepidis در سده‌های اخیر به‌وسیله حشره‌شناسانی که روی گال‌های بلوط مطالعه می‌کردند توصیف و نام‌گذاری شده است. نام گونه به دلیل پیوند اکولوژیک آن با بلوط‌های طلایی‌برگ (مانند Quercus chrysolepis) انتخاب شده است. بررسی این زنبور و گال‌های آن برای فهم هم‌تکاملی گیاه–حشره و سازوکارهای تنظیم رشد گیاه توسط ترکیبات ترشحی حشره اهمیت دارد و در مطالعات آناتومی گال، فیزیولوژی گیاه و بوم‌شناسی جنگل‌های بلوط به‌طور گسترده مورد استفاده قرار می‌گیرد.

خصوصیات - معرفی

ریخت‌شناسی کلی گیاه Andricus chrysolepidis

Andricus chrysolepidis در اصل نام یک زنبور گال‌زای بلوط است، اما در این متن، توصیف اندام‌های گیاهی میزبانِ آن یعنی بلوط همیشه‌سبز مرتبط با این گونه ارائه می‌شود. این درختچه تا درختی کوچک، دارای قامت متوسط و تاجی نسبتاً گسترده با شاخه‌بندی متراکم است. تنه و شاخه‌ها در سنین پایین صاف و خاکستری مایل به سبز و در سنین بالاتر خاکستری تیره با شیارهای کم‌عمق می‌شوند.

ساقه و شاخه‌ها

ساقه اصلی استوانه‌ای، چوبی و محکم است و قطر آن متناسب با سن گیاه از چند سانتی‌متر تا بیش از ۲۰ سانتی‌متر متغیر است. شاخه‌ها کوتاه، منشعب و نسبتاً خمیده‌اند و در جوانی پوشیده از پرزهای ریز و روشن هستند. بافت چوبی سخت و متراکم، سازگاری گیاه را با خشکی و بادهای شدید افزایش می‌دهد.

برگ

برگ‌ها چرمی، همیشه‌سبز و عموماً بیضوی تا بیضوی‌کشیده‌اند؛ طول آن‌ها حدود ۲ تا ۶ سانتی‌متر و عرض آن‌ها ۱ تا ۳ سانتی‌متر است. حاشیه برگ‌ها می‌تواند صاف تا کمی دندانه‌دار و گاه خاردار باشد. سطح رویی برگ سبز تیره و براق و سطح زیرین روشن‌تر و اغلب متمایل به خاکستری است. این برگ‌های ضخیم و براق با کوتیکول محکم، تبخیر آب را به حداقل می‌رسانند.

گل و گال‌ها

گل‌ها بسیار کوچک، غیرجلب‌توجه و به صورت خوشه‌ای (شاتون‌های نر و ماده) روی شاخه‌های جوان ظاهر می‌شوند؛ رنگ آن‌ها سبز مایل به زرد تا قهوه‌ای کمرنگ است. میوه، فندق بلوطی شکل، سخت و قهوه‌ای است که در پیاله‌ای فلس‌دار قرار می‌گیرد. زنبور Andricus chrysolepidis روی بافت‌های جوان این گیاه گال‌های کروی یا نامنظم با رنگ زرد تا قهوه‌ای ایجاد می‌کند که از نظر ظاهری به صورت برجستگی‌های کروی روی برگ یا ساقه دیده می‌شوند.

شرایط نگهداری اندریکوس چریسولِپیدیس

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک لومی با زهکشی مناسب و مواد آلی کافی

مروری بر نیازهای محیطی Andricus chrysolepidis

Andricus chrysolepidis در اصل یک زنبور گال‌زا است که برای رشد و بقای خود وابسته به درختان بلوط میزبان است، بنابراین شرایط مناسب محیط رشد آن در واقع همان شرایط زیست بهینه برای بلوط‌های همیشه‌سبز (مانند Quercus chrysolepis) است. این گونه معمولاً در زیستگاه‌های مدیترانه‌ای تا نیمه‌خشک، با زمستان‌های ملایم و تابستان‌های گرم یافت می‌شود.

دما و نیازهای حرارتی

شرایط ایده‌آل شامل تابستان‌های گرم با میانگین دمای روزانه حدود ۲۵ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد و زمستان‌های بدون یخبندان شدید است. سرمای طولانی زیر صفر می‌تواند هم به بلوط میزبان و هم به مراحل نوزادی زنبور درون گال‌ها آسیب برساند. نوسان ملایم دما بین روز و شب، به‌ویژه در مناطق کوهپایه‌ای، برای چرخه رشد طبیعی مطلوب است.

رطوبت هوا و آبیاری

این گونه و میزبانش رطوبت متوسط را ترجیح می‌دهند. آب‌وهوای نسبتاً خشک با رطوبت نسبی ۳۰ تا ۶۰ درصد، همراه با دوره‌های کوتاه افزایش رطوبت در فصل بارندگی، شرایط طبیعی آن را شبیه‌سازی می‌کند. آبیاری درختان میزبان باید عمیق اما با فواصل نسبتاً طولانی باشد تا از غرقابی شدن خاک جلوگیری شود.

نور، خاک و ویژگی‌های بستر

Andricus chrysolepidis به‌طور غیرمستقیم به نور کامل خورشید نیاز دارد، زیرا بلوط‌های میزبان در آفتاب کامل بهترین رشد را دارند. خاک مناسب باید عمیق، با زهکشی خوب، بافت لومی تا شنی‌لومی و pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۶ تا ۷) باشد. تجمع آب در اطراف ریشه‌ها، هم خطر بیماری‌های ریشه‌ای برای بلوط و هم کاهش تشکیل گال‌های سالم را افزایش می‌دهد. وجود مواد آلی متوسط در خاک، ساختار مناسب ریشه و در نتیجه پایداری جمعیت این حشره گال‌زا را تقویت می‌کند.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين خانواده :
 

شاه‌پسند ژاپنی نِکتریا گاللیجِنا لیشِن خاکستری سیکاس کوبایی

  محسن شهاب الدین