این گیاه با نام علمی Aloe mubendiensis و نام مرسوم (Mubende Aloe) که به فارسي آلوئه موبِندهای ناميده ميشود، گياهي از خانواده Xanthorrhoeaceae بومي بومی شرق آفریقا، بهویژه اوگاندا (منطقه موبنده)، در دامنههای سنگلاخی و مناطق نیمهخشک مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک بسیار سبک، شنی یا سنگریزهای با زهکشی عالی، فقیر تا متوسط، با pH خنثی تا کمی قلیایی (حدود 6.5 تا 8)
دانستنیهای علمی
نام علمي
Aloe mubendiensis
ردهبندی و خویشاوندی
Aloe mubendiensis گونهای از تیره Asphodelaceae و زیرخانواده Asphodeloideae است که در گذشته در خانواده Liliaceae قرار میگرفت. این گونه در جنس Aloe جای میگیرد؛ جنسی که بیش از ۵۰۰ گونه آبداربرگ را شامل میشود. بر اساس شواهد ریختشناسی، A. mubendiensis در گروه آلوئههای علفی-روزتی با برگهای باریک و کشیده طبقهبندی میشود. نزدیکی آن با گونههای شرقی آفریقا مانند A. massawana و A. wollastonii مطرح شده، هرچند مطالعات مولکولی اختصاصی هنوز محدود است.
منطقه بومی و گسترش جغرافیایی
Aloe mubendiensis گونهای بومی آفریقای شرقی است که اولین بار از ناحیه Mubende در کشور اوگاندا گزارش شد و نام گونه نیز از همین ناحیه گرفته شده است. پراکنش آن عمدتاً محلی (endemic یا بازگستری محدود) است و حضور آن در فراتر از اوگاندا نیازمند تأیید فلوریستی بیشتر است. دادههای فلور اوگاندا نشان میدهد که این گونه اغلب در ارتفاعات میانی، در کمربند ساوانه-جنگلهای باز حضور دارد.
زیستگاه و بومشناسی
Aloe mubendiensis در زیستگاههای نسبتاً خشک تا نیمهخشک رشد میکند؛ از دامنههای سنگلاخی تا حاشیه علفزارهای باز. این گونه به بسترهای با زهکش بسیار خوب، خاکهای کمعمق و تابش مستقیم خورشید وابسته است. ساختار آبدار برگها و آرایش روزتی به گیاه کمک میکند در دورههای خشکی طولانی، آب را ذخیره و تبخیر را کاهش دهد. اغلب به صورت جمعیتهای کوچک و پراکنده دیده میشود که آن را نسبت به تغییرات کاربری اراضی و چرای بیرویه حساس میکند.
تاریخچه کشف و مطالعات
این گونه در نیمه قرن بیستم، طی اکتشافات فلوریستی در ناحیه Mubende توصیف و به صورت رسمی نامگذاری شد. منابع تاریخی نشان میدهد که A. mubendiensis در مقایسه با بسیاری از آلوئههای دارویی آفریقا، کمتر مورد استفاده سنتی و کمتر مطالعه فارماکولوژیک قرار گرفته است. اغلب اشارهها به این گونه در فلورهای منطقهای و فهرستهای گیاهان آبدار آفریقا محدود است و هنوز جای کار زیادی برای بررسی تنوع ژنتیکی، وضعیت حفاظتی و ظرفیتهای کاربردی آن وجود دارد.
خصوصیات - معرفی
ریختشناسی کلی Aloe mubendiensis
آلوئه موبِندهای یک ساکولنت علفی و پایا است که بهصورت تودهای کوچک رشد میکند. اندامهای هوایی گیاه عمدتاً از برگهای گوشتی تشکیل شده و ساقهی هوایی آن بسیار کوتاه یا تقریباً نامشهود است. این ساختار روزِتمانند موجب تراکم برگها در سطح خاک و کاهش تبخیر آب میشود.
ساقه و ریشه
ساقهی گیاه کوتاه، ضخیم و معمولاً درون روزِت برگها پنهان است؛ قطر آن متوسط و با بافتی آبدار برای ذخیره آب همراه است. ریشهها افشان، نسبتاً نازک اما گوشتیاند و در لایههای سطحی خاک گسترده میشوند تا رطوبت محدود محیطهای سنگلاخی و کمعمق را جذب کنند.
برگها
برگها در آرایش روزِتی از مرکز گیاه خارج میشوند، شکل آنها نیزهای تا خطی-نیزهای و نوکتیز است. طول برگها معمولاً متوسط تا بلند، و ضخامت آنها قابلتوجه است؛ سطح برگها گوشتی، سفت و پرآب بوده و مقطع آنها نیمهاستوانهای تا کمی مقعر است. رنگ برگها سبز تا سبز متمایل به خاکستری بوده و اغلب دارای خالها یا لکههای روشنتر پراکندهاند. حاشیهی برگ دندانهدار، با خارهای کوچک مثلثی و نوکتیز به رنگ سبز تیره تا قهوهای مایل به قرمز است.
پهنه زیرین و رویی برگ
سطح رویی برگ نسبتاً صاف، گاهی با لایهای مومی و اندکی درخشان است که تبخیر را کاهش میدهد. سطح زیرین برگ اغلب برجستهتر و گاه کمی محدب است و میتواند لکههای روشنتری نسبت به سطح رویی داشته باشد. رگبرگ میانی در هر دو سطح بهصورت برآمدگی ملایم تا نسبتاً واضح قابل مشاهده است.
سنبله گل و گلها
گلآذین بهصورت سنبلهای کشیده است که از مرکز روزِت روی ساقهی گلدهندهی راست و نسبتاً بلند ظاهر میشود. گلها لولهای-استوانهای، آویزان یا کمی متمایل به پایین، به رنگ نارنجی تا قرمز متمایل به نارنجی هستند. کاسبرگها کوچک و کمرنگ، و پرچمها اندکی از لولهی گل بیرون زدهاند. قطر گلها باریک و مناسب گردهافشانی توسط پرندگان شهدخوار و حشرات است.
شرایط نگهداری آلوئه موبِندهای
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک بسیار سبک، شنی یا سنگریزهای با زهکشی عالی، فقیر تا متوسط، با pH خنثی تا کمی قلیایی (حدود 6.5 تا 8)
|
نور و دما
Aloe mubendiensis یک آلوئه آفریقایی آفتابدوست است. برای رشد بهینه به نور زیاد و غیرمستقیم نیاز دارد؛ کنار پنجره جنوبی یا غربی با فیلتر پرده نازک مناسب است. تابش مستقیم و شدید ظهر در مناطق گرم میتواند سوختگی روی برگها ایجاد کند. دمای ایدهآل بین ۲۰ تا ۳۰ درجه سانتیگراد است و گیاه در دمای زیر ۱۰ درجه آسیب میبیند. از شوکهای ناگهانی دمایی و جریان هوای سرد باید جلوگیری شود.
رطوبت و آبیاری
این گونه بومی زیستگاههای نسبتاً خشک است و رطوبت بالای هوا برای آن نهتنها ضروری نیست، بلکه خطر ابتلا به بیماریهای قارچی را افزایش میدهد. رطوبت معمولی اتاق (۳۰–۵۰٪) مناسب است. آبیاری باید عمیق ولی با فاصله انجام شود؛ یعنی بعد از آبیاری، اجازه دهید خاک کاملاً خشک شود و سپس دوباره آبیاری کنید. در زمستان دفعات آبیاری کاهش یابد. هرگز آب در زیرگلدانی یا اطراف یقه گیاه راکد نماند.
خاک و گلدان
خاک این آلوئه باید بسیار سبک، متخلخل و با زهکشی عالی باشد. بهترین گزینه مخلوط خاککاکتوس آماده با ۳۰–۵۰٪ پرلیت یا ماسه شسته درشت است. افزودن مقدار کمی پوکه معدنی یا سنگریزه درشت به بهبود تهویه ریشه کمک میکند. گلدان سفالی با سوراخهای زهکش کافی بر پلاستیکی ترجیح دارد، زیرا تبخیر از جداره را تسهیل میکند و خطر پوسیدگی ریشه را کاهش میدهد.
تهویه و شرایط محیطی
تهویه ملایم و مداوم برای این گونه مفید است، اما نباید در مسیر باد مستقیم کولر یا پنکه قرار گیرد. محیط ثابت، بدون نوسان شدید دما و رطوبت، کلید سلامت بلندمدت Aloe mubendiensis است. در فضای باز، مکان نیمهآفتاب با حفاظت از بارانهای شدید و شبهای سرد بهترین انتخاب است.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
گياهان ديگر از همين خانواده :