معرفی گیاهان - ریزم بید (گیاه مرغ)

نویسنده: محبوبه آشناور
تاریخ انتشار: 1393/02/12
معرفی گیاهان - ریزم بید (گیاه مرغ)
ریزوم‌بید یا «گندم‌واش/گندمیِ خزنده» (Agropyron repens؛ هم‌نام رایج در منابع: *Elymus repens*) گیاهی علفیِ چندساله از تیره گندمیان است که به‌کمک ریزوم‌های خزنده به‌سرعت گسترش می‌یابد.

**شرایط دما، رطوبت و نور (محیط رشد)**
- **نور:** آفتاب کامل تا نیم‌سایه؛ در آفتاب کامل بیشترین رشد و تراکم را دارد.
- **دما:** گونه‌ای مقاوم به سرما در مناطق معتدل؛ در بازه‌های خنک تا گرمِ ملایم بهترین عملکرد را نشان می‌دهد.
- **رطوبت/آب:** رطوبت متوسط را می‌پسندد، اما پس از استقرار تا حدی **خشکی‌تحمل** است؛ در خاک‌های مرطوب و زهکشی‌دار نیز به‌خوبی رشد می‌کند.

**بومی و زیستگاه**
- **خاستگاه:** عمدتاً بومی اروپا و بخش‌های بزرگی از آسیا (نواحی معتدل).
- **زیستگاه‌ها:** حاشیه مزارع و باغ‌ها، چمنزارها، کنار جاده‌ها، اراضی بایر و زمین‌های دست‌خورده؛ معمولاً در خاک‌های نسبتاً حاصلخیز و دارای رطوبت متوسط فراوان دیده می‌شود.

**خصوصیات ظاهری اندام گیاه**
- **ساقه و قامت:** ساقه‌های راست تا کمی خمیده، معمولاً ۳۰ تا حدود ۱۲۰ سانتی‌متر (بسته به شرایط).
- **برگ:** باریک و خطی، سبز تا سبز متمایل به خاکستری، با رگبرگ‌های موازی (ویژگی تیره گندمیان).
- **گل‌آذین:** خوشه‌ای (اسپایک) کشیده با سنبلک‌هایی که در امتداد محور قرار می‌گیرند.
- **اندام زیرزمینی:** **ریزوم‌های سفید/زردفام و بسیار خزنده** که عامل اصلی تکثیر و گسترش سریع گیاه و ماندگاری آن است.

**نام‌های رایج (ایران و جهان)**
- **ایران:** «ریزوم‌بید»، «گیاه مرغ» (گاهی در گفتار عام برای علف‌های خزنده به‌کار می‌رود).
- **جهان:** Couch grass، Quackgrass، Common couch، Creeping wheatgrass.

**کاربرد مشهور**
- این گونه بیشتر به‌عنوان **علف هرز مهاجم** در زراعت و چمنزارها شناخته می‌شود و به کاربرد صنعتی/داروییِ «بسیار مشهور» به‌صورت عمومی شناخته نیست.

Nargil_Agropyron repens
نام علمي
Agropyron repens
نام لاتين
quackgrass
خانواده (تيره)


نور مورد نياز
نور مورد نیاز گیاه ريزم بيد (گياه مرغ)
متوسط
آبياري و رطوبت
رطوبت مورد نیاز  ريزم بيد (گياه مرغ)
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
دمای مورد نیاز  ريزم بيد (گياه مرغ)
26-18 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک مورد نیاز  ريزم بيد (گياه مرغ)
انواع خاکهای غیر اسیدی

دانستنیهای علمی


مرغ گونه ای چندساله بوده که به عنوان علوفه، گیاهی دارویی و بیابان زدایی کاربرد دارد. ریشه های این گیاه رشد سریعی داشته و باعث می شود این گیاه به سرعت پراکنده شود.



ریزم بید (گیاه مرغ)

خصوصیات - معرفی


مرغ برگهایی کرکدار و پهن و گلهایی خوشه ای دارد. هر گل آذین بین 3 تا 8 گل دارد. دوره گلدهی از تیر تا شهریور است. طول ساقه بین 40 تا 150 سانتیمتر است. مرغ ریشک نداشته و یا گاهی ریشکهای بسیار کوتاهی دارد.



میوه مرغ مسطح، شیاردار و دارای کرک در قسمت نوک است.



quackgrass

شرایط محیط رشد


مرغ در هر نوع خاکی می تواند رشد کند. در خاکهای حاصلخیز و غنی از نیتروژن رشد آن سریعتر می شود. در خاکهای اسیدی، خشک و کم عمق رشد آن کمتر می شود.



pHمناسب برای مرغ 5.2-7.8 است. دمای مناسب برای رشد مرغ 26-18 درجه است. ریزومها در دمای کمتر رشد می کنند.



Agropyron repens

مقابله به آفات ريزم بيد (گياه مرغ)


ملخها، سنها، شته ها، شپشک گندم، تریپس و به طور کلی آفات مهم خانواده گندمیان به مرغ نیز حمله می کنند. زنگ وسایر بیماری های مهم این خانواده از بیماری های مرغ نیز به حساب می آید.



ریزم بید (گیاه مرغ)

نحوه تکثیر ريزم بيد (گياه مرغ)


تکثیر از طریق بذر و ریزوم صورت می گیرد. وقتی بذر جوانه زد و گیاه در زمین مستقر گردید، ریزومها می توانند در خاکهای سخت و در بین ریشه سایر گیاهان رشد کرده و گیاهان جدیدی را تولید کنند. دمای پایین و طول روز بلند باعث افزایش رشد ریزوم می شود. هر گیاه به طور متوسط 40 تا 60 بذر در هر ساقه تولید می کند.



quackgrass



ساير تصاوير :
 

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی


ریزوم های خشک شده مرغ در طب سنتی اروپای شمالی به عنوان خوشبو کننده استفاده می شود. در اتریش از ریزوم مرغ برای درمان تب به کار می رفت که روش استفاده از آن یا به صورت چای و شربتهای خوراکی بود و یا به صورت خام بر روی پوست قرار می گرفت.



مرغ دارای مانیتول و اینولین است و در نتیجه مدر است. به صورت سنتی از مرغ برای عفونتهای مجاری ادراری و اختلالات کلیوی مانند سنگ کلیه استفاده می شود. اسانس این گیاه ضد باکتری است. مطالعات بر روی خواص دارویی مرغ کم بوده و برای تائید خواص دارویی آن باید مطالعات بیشتری انجام شود. از خواصی که به مرغ نسبت داده می شود می توان به این موارد اشاره کرد: ضد التهاب، ملین، نیرو بخش، مدر، نرم کننده پوست، درمان بزرگ شدن پروستات، التهاب مثانه، برونشیت، اختلالات پوستی، سرماخوردگی، دیابت، خلط آور، تب، نقرس، سنگ صفرا، سنگ کلیه، اختلالات کبدی، دردهای رماتیسمی و اختلالات ادراری. به صورت سنتی، مرغ با میزان آب مصرف می شود تا بتواند مجاری ادراری را شستشو دهد.



مرغ برای درمان اختلالات کلیوی مانند عفونتها، درد و سوزش در هنگام ادرار و همچنین آماس مثانه بسیار موثر است.



معرفی گیاهان - ریزم بید (گیاه مرغ)

عوارض جانبی - هشدار


از آنجاییکه دز مصرف این گیاه برای کودکان تعیین نشده است، نباید برای کودکان مورد استفاده قرار گیرد. افرادی که به هر یک از گیاهان خانواده گندمیان حساسیت دارند از این گیاه نیز نباید استفاده کنند. از آنجاییکه این گیاه به شدت مدر است، نباید بیش از اندازه مصرف شود زیرا باعث برخی اختلالات از جمله کاهش پتاسیم می شود. افرادی که به علت اختلالات کلیوی و یا قلبی دچار آماس و تورم هستند نباید از مرغ استفاده کنند. در دوران بارداری و شیردهی نباید از این گیاه استفاده کرد. این گیاه می تواند سبب افزایش فشار خون شود به همین دلیل با داروهای افزایش دهنده فشار خون تداخل دارویی دارد. از سویی دیگر، مرغ مدر بوده و با داروهای مدر دیگر نیز تداخل داشته و سبب تشدید اثرات این داروها می شود.



ریزوم بید - بیدگیاه - بید گیاه کرک - جوداش علف قوشک - ثیل - ابریق اوتى -عرق النجیل - خومه - فرز - فر


گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره گندمیان و جنس های آن

امتیاز شما به این مقاله

میانگین امتیاز: 4.71 از ۵، بر اساس 28 امتیاز

پرسش‌ها و نظرات این مقاله

هنوز پرسش یا نظری برای این مقاله ثبت نشده است.

ثبت پرسش یا نظر جدید