نام لاتين
red osier dogwood
دانستنیهای علمی
"زغال اخته ی ساقه قرمز" یا " بید قرمز" یا "زغال اخته آمریکایی" یکی از گیاهان گلدار از خانواده زغال اخته (Cornaceae) می باشد. این گیاه بومی سراسر شمال و غرب آمریکای شمالی، از آلاسکا تا نیوفاندلند می باشد.
![زغال اخته ی ساقه قرمز یا بید قرمز]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
متوسط
آبياري و رطوبت
مرطوب
دماي مورد نياز
معتدل
خاک مورد نياز
خاک های عمیق و مرطوب
|
زغال اخته ی ساقه قرمز یا بید قرمز گیاهی درختچه ای خزاندار و در اندازه ی متوسط است که تا حدود 1.5 تا 4 متر ارتفاع و 3 تا 5 متر پهنا، رشد می کند.
این درختچه دارای استولون هایی است که به آسانی در زیر زمین به صورت متراکم پخش می شود.
شاخه ها و ساقه ها به رنگ قرمز تیره هستند. در گیاهانی که به صورت خودرو در نواحی سایه رشد می کنند، ممکن است شاخه ها بطور کامل فاقد کلروفیل باشند.
برگ ها دارای آرایش متقابل، به طول 5 تا 12 سانتیمتر و عرض 2.5 تا 6 سانتیمتر می باشند. این برگ ها تخم مرغی شکل تا دوکی شکل بوده و دارای حاشیه ای یکپارچه و فاقد دندانه هستند. سطح بالایی برگ ها به رنگ سبز تیره و سطح زیرین آنها به رنگ سبز مایل به زرد می باشد. برگ های خزان شده نیز به رنگ قرمز کم رنگ تا ارغوانی دیده می شوند.
گل ها کوچک (با 5 تا 10 میلیمتر قطر) و به رنگ سفید کم رنگ بوده که به صورت خوشه ای و در خوشه هایی به قطر 3 تا 6 سانتیمتر تشکیل می شوند.
میوه ها کروی شکل، به رنگ سفید، سته ای و به قطر 5 تا 9 میلیمتر می باشند.
این گیاه دارای دو زیرگونه است:
1- زیرگونه C. sericea subsp. sericea : شاخه ها و برگ های بدون کرک یا دارای کرک های بسیار ریز بوده و گلبرگ ها نیز 2 تا 3 میلیمتر طول دارند.
2- زیرگونه C. sericea subsp. occidentalis : بومی نواحی غربی آمریکای شمالی است. شاخه ها و برگ ها دارای کرک های انبوه بوده و گلبرگ ها نیز 3 تا 4.5 میلیمتر طول دارند.
![red osier dogwood]()
شرایط محیط رشد
این گیاه به صورت خودرو در خاک های عمیق مانند باتلاق ها یا مرداب ها رشد می کند.
![cornus sericea]()
مقابله به آفات زغال اخته ی ساقه قرمز یا بید قرمز
آفات رایج
در Cornus sericea شتهها، شپشکها و کنههای تارعنکبوتی میتوانند با مکیدن شیره گیاهی باعث ضعف رشد و بدشکلی برگ شوند. پایش هفتگی پشت برگها و سرشاخههای نرم بهترین راه تشخیص زودهنگام است. برای کنترل، شستوشوی گیاه با آب پرفشار، حذف شاخههای بهشدت آلوده و استفاده از صابونهای حشرهکش یا روغن باغبانی (در هوای خنک و بدون تنش خشکی) مؤثر است. در صورت طغیان، از حشرهکشهای انتخابی با کمترین اثر بر دشمنان طبیعی طبق برچسب استفاده شود.
لارو برخی شبپرهها (برگخوارها) ممکن است برگها را اسکلتکرده و رشد را کم کند. جمعآوری دستی و استفاده هدفمند از Bacillus thuringiensis روی لاروهای جوان، معمولاً کافی است.
امراض مهم
سفیدک سطحی در شرایط سایه و گردش هوای کم ظاهر میشود. هرس برای افزایش نور و تهویه، آبیاری در پای بوته و پرهیز از خیسکردن شاخوبرگ، شدت بیماری را کاهش میدهد؛ در موارد شدید میتوان از قارچکشهای مناسب طبق برچسب بهره برد.
لکهبرگیهای قارچی و شانکرها میتوانند موجب لکههای قهوهای، خشکیدگی سرشاخه و ترک ساقه شوند. حذف و امحای شاخههای بیمار (هرس با ابزار ضدعفونیشده)، جلوگیری از زخمکردن تنه و حفظ تغذیه و رطوبت یکنواخت خاک توصیه میشود. پوسیدگی ریشه نیز در خاکهای باتلاقی تشدید میشود؛ بهبود زهکشی و پرهیز از آبیاری بیشازحد کلیدی است.
![زغال اخته ی ساقه قرمز یا بید قرمز]()
نحوه تکثیر زغال اخته ی ساقه قرمز یا بید قرمز
تکثیر این گیاهان از طریق کشت بذرها یا ریشه دار کردن قلمه های آنها صورت می گیرد.
زغالاختهٔ ساقهقرمز (Cornus sericea) در باغها بهعنوان درختچهٔ زینتی بهطور گسترده نگهداری میشود و بنابراین تکثیر آن بیشتر به روشهای رویشی انجام میگیرد. تکثیر رویشی معمولاً سریعتر است و ویژگیهای رقم (رنگ ساقه، رشد و فرم بوته) را دقیق حفظ میکند.
در اواخر بهار تا میانهٔ تابستان میتوان از شاخههای جوان و نیمهرسیده قلمه گرفت. قلمهها معمولاً با حفظ چند گره و حذف بخشی از برگها بهتر ریشهدار میشوند و در بستر سبک و مرطوب (مانند پرلیت/پیت) نگهداری میگردند. رطوبت بالا و نور غیرمستقیم، کلید کاهش تنش و افزایش ریشهزایی است.
در خواب زمستانه، قلمهٔ چوب سخت از شاخههای یکساله تهیه میشود. این روش برای تکثیر خانگی ساده و کمهزینه است؛ قلمهها در بستر مرطوب و خنک یا مستقیماً در زمین کاشته میشوند تا با گرم شدن هوا ریشهدار شوند. انتخاب شاخهٔ سالم و جلوگیری از خشک شدن قلمه، موفقیت را افزایش میدهد.
شاخههای نزدیک سطح خاک را میتوان خم کرده و بخشی از آن را زیر خاک ثابت نمود تا ریشه تشکیل شود؛ سپس بوتهٔ جدید جدا میگردد. همچنین این گونه در شرایط مناسب از پایه پاجوش میدهد و تقسیم یا جداکردن پاجوشها روشی مطمئن برای تکثیر است. این روشها برای حفظ یکنواختی گیاهان زینتی بسیار مناسباند.
در طبیعت، میوهها توسط پرندگان و پستانداران پراکنده میشوند و بذرها پس از گذر از دورهٔ خواب (اغلب نیازمند سرمادهی) جوانه میزنند. تکثیر با بذر تنوع ژنتیکی ایجاد میکند، اما برای حفظ صفات زینتی ارقام معمولاً توصیه نمیشود.
از این گیاه به دلیل رنگ زیبای ساقه ها، به عنوان گیاهی زینتی در باغ ها، فضای سبز و پارک ها استفاده می شود.
در کانادا و ایالات متحده، از این گیاه برای جلوگیری از فرسایش خاک استفاده می شود. سیستم ریشه ای این گیاه سبب نگهداری و بقای خاک می شود.
در فلات هند، از میوه های این گیاه برای درمان سرماخوردگی و کاهش خونریزی استفاده می شود.
در برخی از نواحی، از پوست این گیاه به همراه گیاهان دیگر به عنوان تنباکو و برای سیگار کشیدن استفاده می شود.