Senecio vulgaris groundsel که به فارسی پیرگیاه نامیده میشود، گیاهی از خانواده کاسنی، بومی اروپا می باشد. نیاز های این گیاه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دمای محیط: نواحی نیمه گرمسیری تا معتدل خاک: خاک هایی با بافت شنى لومى يا شنى با مواد غذایی کافی
دانستنیهای علمی
نام علمي
Senecio vulgaris
ردهبندی و ویژگیهای گیاهشناسی
Senecio vulgaris که در فارسی به «پیرگیاه» شناخته میشود، از خانواده Asteraceae و جنس گسترده Senecio است. این گیاه یکساله، کوچک و علفی است که با گلآذینهای زرد رنگ و کرکهای سفیدِ شبیه قاصدک در بذرها شناخته میشود. پیرگیاه دارای ترکیبات آلکالوئیدی پیرولیزیدینی است که آن را برای انسان و دام تا حدی سمی میکند.
منطقه بومی و گسترش جغرافیایی
خاستگاه اصلی پیرگیاه مناطق معتدل اروپا، شمال آفریقا و بخشهایی از آسیاست، اما امروزه بهصورت علف هرز جهانی در بسیاری از قارهها حضور دارد. این گیاه در نواحی معتدل و نیمهگرم، بهویژه در محیطهای تحت تأثیر فعالیت انسان، بهسرعت گسترش مییابد.
زیستگاه و بومشناسی
پیرگیاه بیشتر در زمینهای زراعی، باغها، حاشیه جادهها و اراضی بایر رشد میکند. توانایی تولید بذر فراوان و چرخه زندگی کوتاه، آن را به علف هرزی موفق تبدیل کرده است. دانههای سبک و کرکدار با باد جابهجا میشوند و به استعمار سریع زیستگاههای جدید کمک میکنند.
تاریخچه و کاربردها
در متون گیاهشناسی اروپا از قرون وسطی به بعد به پیرگیاه اشاره شده است. هرچند گاهی در طب سنتی بهطور محدود استفاده میشده، اما به دلیل سمیت کبدی، امروزه بیشتر بهعنوان گونهای برای مطالعه بومشناسی علفهای هرز و ترکیبات سمی گیاهی اهمیت دارد.
![پیرگیاه]()
![پیرگیاه]()
خصوصیات - معرفی
"پیرگیاه" یا "زلف پیر" گياهى علفی، يکساله، دوساله و يا به ندرت چندساله، ايستا و به ارتفاع ده تا شصت سانتیمتر است. ساقهٔ آن منشعب و يا منفرد، گوشتی، شياردار و کم و بيش کرکدار است. برگ ها به رنگ سبز روشن با رگبرگ هایی به طور جزیی متمايل به قرمز، متناوب، خطى و سينوسی، لوبدار و يا شانه اى شکافته، به طول ۵/۲ تا ۱۰ سانتیمتر و عرض ۳/۱ تا ۸/۳ سانتیمتر و با حاشيه اى که داراى دندانه هاى نوک تيز است و ممکن است همانند ساقه کرکدار و يا بدون کرک باشند. برگ ها در بخش هاى فوقانى گياه فاقد دمبرگ و در بخش هاى پایينى داراى دمبرگى کوتاه و کلفت هستند.
گل آذين کلاپرک، استوانه ای، به طول شش تا نه ميلیمتر و به تعداد زياد که کم و بيش به صورت دسته اى در کنار يکديگر قرار گرفته اند. هر گل آذين شامل پانزده تا بيست گل لوله اى زردرنگ با ظاهرى زبانه اى است. کاسه گل متمايل به سياه است.
هر گياه حدود هزار بذر توليد مى کند که بذرها به رنگ قهوه ای، باريک، مستطيلى شکل، به طول سه و قطر نيم ميلیمتر بوده و داراى شيارهاى طولى هستند. انتهای هر بذر به يک دسته پاپوس به طول پنج تا شش ميلیمتر متصل است.
بذرها در صورت قرار گرفتن در عمق يک و نيم تا دو سانتیمترى خاک جوانه زنى مناسبى خواهند داشت. موسم گلدهى اين گياه فروردین ماه است.
![groundsel]()
![groundsel]()
شرایط نگهداری پیرگیاه
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی نیمه گرمسیری تا معتدل
خاک مورد نياز
خاک هایی با بافت شنى لومى يا شنى با مواد غذایی کافی
|
اين گیاه به عنوان علف هرز شناخته می شود که به ميزان قابل توجهى در سبزيجات، زمين هاى زراعی، قطعات آيش و تاکستان ها يافت شده و زمين هایی با بافت شنى لومى يا شنى با مواد غذایی فراوان را ترجيح مى دهد.
![Senecio vulgaris]()
![Senecio vulgaris]()
نحوه تکثیر پیرگیاه
تکثیر این گیاه به وسیله کاشت بذر در بهار بطور خزانه انجام می شود و پس از ظاهر شدن سه یا چهار برگ نشاء ها را می توان جابجا نمود. ولی تکثیر بوسیله قلمه آسانتر است و رشد آن سریعتر خواهد بود و برای این منظور در تمام فصول سال و یا در پائیز می توان از ساقه هایی به طول ۱۰تا ۱۲ سانتیمتر تهیه نمود و تا نصف طول قلمه ها را در ماسه نرم و شسته در گلخانه مقابل نور غیر مستقیم آفتاب قرار داد. قلمه ها پس از ۸ تا ۱۰ هفته دارای ریشه می شوند.