نام علمي
Pouteria caimito
دانستنیهای علمی
رده‌بندی علمی
گیاه Pouteria caimito از خانوادهٔ Sapotaceae (ساپوتاسه) و از جنس Pouteria است؛ جنسی بزرگ در نواحی گرمسیری که گونه‌های چوبی و میوه‌دار فراوانی را در بر می‌گیرد. این گونه در رده‌بندی گیاهی در گروه دولپه‌ای‌های گلدار قرار می‌گیرد و به دلیل میوه خوراکی‌اش در منابع باغبانی و فلوریستی معرفی می‌شود.
منطقه بومی و زیستگاه
این درخت به‌طور طبیعی بومی بخش‌هایی از آمریکای گرمسیری، به‌ویژه حوزهٔ آمازون و نواحی جنگلی شمال آمریکای جنوبی است. زیستگاه معمول آن جنگل‌های مرطوب کم‌ارتفاع، حاشیهٔ جنگل‌ها و رویشگاه‌های با خاک‌های نسبتاً عمیق و زهکشی‌شده در اقلیم گرم و مرطوب است. پراکنش امروزی آن تا حد زیادی نتیجهٔ کشت و جابه‌جایی انسانی در مناطق استوایی است.
تاریخچهٔ معرفی و نام‌گذاری
شناخت علمی این گونه در چارچوب گسترش مطالعات گیاه‌شناسی در آمریکای استوایی شکل گرفت و نام‌گذاری آن با سنت نام‌گذاری دودویی در فلورهای منطقه‌ای تثبیت شد. در ادبیات گیاه‌شناسی، انتقال و بازبینی‌های رده‌بندی درون جنس Pouteria رایج بوده و این امر سبب شده است که در برخی منابع با هم‌پوشانی یا ارجاع به نام‌های هم‌معنا دیده شود. ثبت‌های فلوریستی و نمونه‌های هرباریومی نقش اصلی در تثبیت هویت گونه داشته‌اند.
نام‌های رایج
در منابع بین‌المللی معمولاً با نام‌های Caimito و Abiu (Yellow abiu) یاد می‌شود، هرچند «ابیو» گاهی برای گونه‌های نزدیک نیز به‌کار می‌رود و می‌تواند ابهام ایجاد کند. در نواحی اسپانیایی‌زبان آمریکای جنوبی، صورت‌های محلیِ مبتنی بر «caimito» رواج دارد و در تجارت میوه‌های گرمسیری نیز همین نام‌ها بیشتر دیده می‌شود.
![پوتریا کایمیتو]()
خصوصیات - معرفی
"پوتریا کایمیتو" درختی است با تاج هرمی یا گرد که حدود 10 متر نیز طول خواهد داشت که در برخی نواحی به 35 متر نیز می رسد. چوب و پوست این گیاه دارای شیرابه ای به رنگ سفید یا مایل به قرمز است. برگ ها با آرایش متناوب و دارای اندازه های متفاوتی است. این برگ ها تخم مرغی – کشیده، واژتخم مرغی یا بیضوی شکل، به طول 10 تا 20 سانتیمتر و عرض 3 تا 6 سانتیمتر، با نوکی تیز و کوتاه بوده و نیز صاف یا در برخی مواقع دارای کرک های پراکنده هستند. گل ها به صورت منفرد یا در گروه های 2 تا 5 تایی در کنار برگ ها تشکیل می شوند. این گل ها دارای 4 تا 5 لوب، به رنگ سفید یا مایل به سبز و به طول 4 تا 8 میلیمتر هستند. میوه های دارای کرک (در مرحله نابالغی) و تخم مرغی شکل، بیضوی یا گرد به طول 4 تا 10 سانتیمتر هستند. اینه میوه ها در برخی موارد دارای یک نوک تیز می باشند. میوه های بالغ به رنگ زرد کمرنگ، معطر، با گوشتی سفیدرنگ، دارای موسیلاژ، نیمه شفاف، شیرین و دارای 1 تا 4 بذر دوکی شکل می باشند. بذرو به رنگ قهوه ای هستند. واریته های مختلف این گیاهان دارای میوه هایی با اندازه و کیفیت متفاوت هستند.
![abiu]()
شرایط محیط رشد
دمای مورد نیاز
نواحی گرمسیری و نیمه گرمسیری
خاک مورد نیاز
خاک های مرطوب و حاصلخیز
این گیاه مخصوص نواحی گرمسیری یا نیمه گرمسیری است که در نواحی گرم و مرطوب، بهترین رشد را دارد. در پرو در ارتفاعات بیش از 650 متر و در کلمبیا در ارتفاعات بالاتر از 1900 متر نیز رشد می کند.
این درخت مناسب خاک های مرطوب و حاصلخیز است. کشت این گیاهان در خاک های آهکی سبب کلروز برگ های آن می شود.
در اکوادور، میوه ها طی ماه های مارس و آوریل تشکیل می شوند. پس از آن در فروشگاه های برزیل از سپتامبر تا آوریل به فروش می رسند. در فلوریدا، میوه ها در اکتبر به بلوغ می رسند.
![Pouteria caimito]()
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
ارزش غذایی:
هر 100 گرم از میوه های این گیاه حاوی 95 کالری انرژی، 74.1 گرم آب، 2.1 گرم پروتئین، 1.1 گرم لیپید، 22 گرم چربی، 3 گرم فیبر، 0.7 گرم خاکستر، 96 میلیگرم کلسیم، 45 میلیگرم فسفر، 1.8 میلیگرم آهن، 0.2 میلیگرم ویتامین ب1، 0.2 میلیگرم ویتامین ب2، 3.4 میلیگرم نیاسین و 49 میلیگرم اسکوربیک اسید می باشد. همچنین دارای آمینواسیدهایی نظیر 316 میلیگرم لیزین، 178 میلیگرم متیونین، 219 میلیگرم ترونین و 57 میلیگرم تریپتوفان در هر گرم نیتروژن است.
![پوتریا کایمیتو - معرفی درختان میوه]()
مقابله به آفات پوتریا کایمیتو
آفات رایج
در پوتریا کایمیتو، شپشک‌های آردآلود و سپردار با مکیدن شیره گیاهی باعث زردی برگ، ضعف عمومی و ترشح عسلک می‌شوند که به رشد کپک دوده‌ای می‌انجامد. مگس‌های میوه نیز با تخم‌ریزی روی میوه، موجب لکه‌های نرم و ریزش زودرس می‌شوند. کنه‌ها در هوای گرم و خشک، نقره‌ای شدن سطح برگ و کاهش رشد را تشدید می‌کنند.
روش‌های کنترل آفات
بهداشت باغ و پایش هفتگی، پایه اصلی کنترل است. برای شپشک‌ها، هرس شاخه‌های آلوده، شست‌وشوی برگ‌ها و استفاده از روغن‌های باغبانی یا صابون حشره‌کش در زمان مشاهده آلودگی توصیه می‌شود. برای مگس میوه، جمع‌آوری و دفن/انهدام میوه‌های آلوده، نصب تله‌های جلب‌کننده و بسته‌بندی میوه‌ها با کیسه‌های محافظ مؤثر است. در مدیریت کنه، افزایش رطوبت نسبی، آبیاری منظم و در صورت نیاز کاربرد کنه‌کش‌های کم‌خطر طبق برچسب انجام شود.
امراض مهم
پوسیدگی ریشه و طوقه (اغلب ناشی از اوومیست‌ها) در خاک‌های سنگین و آبیاری زیاد دیده می‌شود و با پژمردگی، زردی و کاهش رشد همراه است. لکه‌برگی‌های قارچی می‌توانند لکه‌های قهوه‌ای و ریزش برگ ایجاد کنند. همچنین کپک دوده‌ای معمولاً ثانویه و مرتبط با عسلک آفات مکنده است.
پیشگیری و درمان بیماری‌ها
زهکشی مناسب، جلوگیری از ماندابی شدن و ضدعفونی ابزار هرس، مؤثرترین راه پیشگیری است. در پوسیدگی ریشه، کاهش آبیاری، بهبود زهکشی و استفاده هدفمند از قارچ‌کش‌های مجازِ مخصوص عوامل خاکزاد کاربرد دارد. برای لکه‌برگی، حذف برگ‌های آلوده، افزایش گردش هوا و در صورت شدت، محلول‌پاشی قارچ‌کش‌های حفاظتی مطابق دستور توصیه می‌شود.
![پوتریا کایمیتو]()
نحوه تکثیر پوتریا کایمیتو
در برزیل، بذرها ابتدا شسته شده و سپس در سایه خشک شده و سپس کشت می شوند. بذور در عمق حدود 5 سانتیمتری کشت خواهند شد. این بذرها پس از 15 تا 20 روز جوانه خواهند زد. نهال های بذری پس از گذشت حدود 2 هفته به ارتفاع 10 سانتیمتر رسیدند. فاصله کشت نهال های بذری 6 متر در 5 متر است. یک سال پس از کشت نهال های بذری، شاخه های اضافی را هرس می کنند. میوه دهی گیاهان جدید پس از سه سال صورت می گیرد.
پوتریاها در شرایط گلخانه‌ای/گرم می‌توانند میزبان آفات رایج مانند شپشک‌ها و کنه‌ها شوند؛ آلودگی کنترل‌نشده ممکن است به گیاهان مجاور سرایت کند. قرنطینه گیاه تازه‌خریداری‌شده، پایش منظم پشت برگ‌ها و حذف بخش‌های آلوده توصیه می‌شود.