۱۴۰۴ ششم دی

صنوبر شرقی

این گیاه با نام علمی Populus deltoides و نام مرسوم (Eastern Cottonwood) که به فارسي صنوبر شرقی ناميده ميشود، گياهي از خانواده Salicaceae بومي بومی آمریکای شمالی، به‌ویژه مناطق شرقی و مرکزی ایالات متحده و جنوب کانادا؛ معمولاً در کنار رودخانه‌ها، دشت‌های سیلابی و خاک‌های آبرفتی رشد می‌کند مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک‌های عمیق، مرطوب تا خیس، آبرفتی و لومی یا شنی-لومی؛ با زهکشی مناسب، دامنه اسیدیته از حدود 5.5 تا 8

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و خانواده

Populus deltoides (پوپولوس دِلتویدِس) از تیرهٔ Salicaceae و در جنس Populus قرار دارد. این گونه در گروه صنوبرهای بخشی Aigeiros طبقه‌بندی می‌شود که شامل صنوبرهای خمیده و تند رشد است. ویژگی بارز این گروه، رشد سریع، چوب سبک و سازگاری با محیط‌های سیلابی است.

منطقه بومی و پراکنش طبیعی

زیست‌بوم طبیعی Populus deltoides بخش‌های وسیعی از آمریکای شمالی است؛ از جنوب کانادا تا جنوب شرقی ایالات متحده و نواحی مرکزی این قاره. این گونه معمولاً در حاشیه رودخانه‌ها، سیلاب‌دشت‌ها و دره‌های مرطوب رشد می‌کند و نسبت به خاک‌های عمیق، آبرفتی و غنی از رطوبت سازگاری بالایی دارد. حضور آن غالباً به عنوان شاخصی از اکوسیستم‌های رودخانه‌ای پویا و جوان در نظر گرفته می‌شود.

زیستگاه و بوم‌شناسی

Populus deltoides در شرایط نور کامل و رطوبت بالا بهترین عملکرد را دارد و به عنوان گونه‌ای پیشگام (pioneer species) پس از سیلاب‌ها و تخریب‌های طبیعی ظاهر می‌شود. این درخت با ریشه‌های گسترده خود، در تثبیت خاک و کاهش فرسایش نقش مهمی دارد. بسیاری از پرندگان، حشرات چوب‌خوار و قارچ‌های همزیست از این گونه به عنوان زیستگاه و منبع تغذیه استفاده می‌کنند.

تاریخچه استفاده و اهمیت علمی

از قرن نوزدهم، Populus deltoides به عنوان یکی از مهم‌ترین گونه‌های چوب صنعتی با رشد سریع در برنامه‌های جنگل‌کاری معرفی شد. این درخت در ایجاد دورگ‌های تجاری (به‌ویژه با گونه‌های اروپایی و آسیایی صنوبر) نقش کلیدی داشته است. مطالعات ژنتیکی روی این گونه، آن را به یک مدل مهم برای پژوهش‌های رشد سریع درختان، فیزیولوژی چوب و اصلاح نژاد جنگل تبدیل کرده است.

خصوصیات - معرفی

ریخت‌شناسی کلی صنوبر شرقی

صنوبر شرقی (Populus deltoides) درختی بلند قامت است که در شرایط مناسب به ارتفاع ۲۰ تا ۳۰ متر می‌رسد. فرم تاج درخت عموماً مخروطی تا تخم‌مرغی و نسبتاً باز است و شاخه‌ها به‌سرعت رشد کرده و حالت افراشته تا نیمه‌آویخته پیدا می‌کنند. رنگ اندام‌های هوایی درخت در جوانی روشن‌تر بوده و با افزایش سن تیره‌تر می‌شود.

ساقه، تنه و پوست

تنه صنوبر شرقی راست، استوانه‌ای و نسبتاً سریع‌الرشد است. پوست تنه در درختان جوان خاکستری روشن، صاف و نازک است، اما در درختان مسن‌تر به رنگ خاکستری تیره تا قهوه‌ای متمایل شده و شیارهای طولی عمیق و پوسته‌پوسته ایجاد می‌کند. چوب این گونه سبک، نسبتاً نرم و به رنگ کرم تا زرد روشن است و مغز ساقه در مقطع عرضی کوچک و نامشخص است. جوانه‌ها تخم‌مرغی تا دوکی، نوک‌تیز و اغلب براق هستند.

برگ‌ها

برگ‌ها منفرد، ساده و به صورت متناوب روی شاخه قرار می‌گیرند. پهنک برگ مثلثی یا دلتویی‌شکل است و رأس برگ به‌صورت نوک‌تیز و قاعده آن تقریباً صاف تا کمی قلبی است. لبه برگ دندانه‌دار ریز تا دندانه‌دار اره‌ای است. رنگ سطح فوقانی برگ سبز براق و سطح زیرین سبز روشن‌تر است. دمبرگ‌ها نسبتاً بلند، کمی پهن و در مقطع ممکن است کمی مسطح یا اندکی فشرده باشند که موجب لرزش و حرکت محسوس برگ‌ها در باد می‌شود.

گل‌ها و شاتون‌ها

صنوبر شرقی دوپایه است؛ یعنی گل‌های نر و ماده روی درختان جداگانه تشکیل می‌شوند. گل‌ها بدون گلبرگ بوده و به صورت شاتون‌های آویخته ظاهر می‌شوند. شاتون‌های نر معمولاً بلندتر، استوانه‌ای و متراکم‌اند و پیش از برگ‌دهی کامل درخت ظاهر می‌شوند. شاتون‌های ماده کوتاه‌تر، با فاصله گل‌های بیشتر و غالباً سبز مایل به زرد هستند. هر گل ماده پس از گرده‌افشانی، کپسول کوچکی تولید می‌کند که بذرهای ریز پوشیده از کرک‌های سفید و پنبه‌مانند در آن قرار دارند.

شرایط نگهداری صنوبر شرقی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک‌های عمیق، مرطوب تا خیس، آبرفتی و لومی یا شنی-لومی؛ با زهکشی مناسب، دامنه اسیدیته از حدود 5.5 تا 8

شرایط کلی محیط رشد صنوبر شرقی (Populus deltoides)

صنوبر شرقی درختی سریع‌الرشد و نورپسند است که در مناطق معتدل و نیمه‌مرطوب بهترین رشد را دارد. این گونه برای کاشت در حاشیه رودخانه‌ها، کمربندهای سبز و جنگل‌کاری‌های صنعتی بسیار مناسب است.

دما و اقلیم مناسب

دامنه دمایی مناسب برای صنوبر شرقی حدود ۵ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد است. این درخت سرمای زمستان را تا حدودی تحمل می‌کند، اما یخبندان‌های طولانی همراه با بادهای سرد می‌تواند به جوانه‌ها و شاخه‌های جوان آسیب بزند. تابستان‌های بسیار گرم و خشک همراه با تنش آبی، رشد را به‌شدت کاهش می‌دهد.

نیاز نوری

صنوبر شرقی به نور کامل و آفتاب مستقیم نیاز دارد و در سایه رشد مطلوبی نخواهد داشت. حداقل ۶ تا ۸ ساعت نور مستقیم در روز برای دستیابی به بیشترین رشد قطری و طولی ضروری است. کاشت در نزدیکی ساختمان‌ها یا درختان بلند سایه‌انداز توصیه نمی‌شود.

رطوبت خاک و هوا

این گونه به رطوبت نسبتاً بالا در خاک و هوا وابسته است و در کنار منابع آبی سطحی بهترین عملکرد را دارد. خاک باید همواره مرطوب ولی غرقاب طولانی‌مدت نباشد. آبیاری منظم در سال‌های نخست استقرار ریشه برای جلوگیری از تنش خشکی بسیار اهمیت دارد.

نوع و ویژگی‌های خاک

صنوبر شرقی در خاک‌های عمیق، حاصلخیز و نسبتاً سبک بهترین رشد را نشان می‌دهد. خاک‌های لومی تا لومی‌رسی با زهکش خوب مناسب‌اند. pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۶ تا ۷/۵) ایده‌آل است. خاک‌های متراکم، شور یا فقیر از ماده آلی موجب ضعف رشد، زردی برگ‌ها و کاهش عمر مفید درخت می‌شود.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين جنس :
 

تبریزی سیاه سپیدار صنوبر لرزان سفید پلت

گياهان ديگر از همين خانواده :
 

بید مجنون آلوی هندی فلوکوریتا روکام صنوبر لرزان

  محسن شهاب الدین