۱۴۰۴ ششم دی

سرو خمره‌ای شرقی

این گیاه با نام علمی Platycladus orientalis و نام مرسوم (Oriental Arborvitae) که به فارسي سرو خمره‌ای شرقی ناميده ميشود، گياهي از خانواده Cupressaceae بومي بومی شرق آسیا؛ چین، کره و بخش‌هایی از ژاپن، در دامنه‌های خشک، مناطق کوهستانی و اطراف معابد مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی خشک دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک‌های لومی تا شنی با زهکشی خوب؛ تحمل خاک‌های فقیر و آهکی؛ pH کمی اسیدی تا قلیایی (حدود 5.5 تا 8)

دانستنیهای علمی

خانواده و رده‌بندی

سرو خمره‌ای شرقی با نام علمی Platycladus orientalis عضوی از خانواده Cupressaceae است که شامل سروها و سروکوهی‌ها می‌شود. این گیاه در گذشته در جنس Thuja قرار می‌گرفت و با نام Thuja orientalis شناخته می‌شد، اما مطالعات ریخت‌شناسی و مولکولی منجر به جداسازی آن در جنس مستقل Platycladus شد. این جابه‌جایی رده‌بندی نشان‌دهنده اهمیت داده‌های ژنتیکی در نظام‌گذاری نوین گیاهان چوبی است.

منطقه بومی و پراکنش طبیعی

خاستگاه اصلی Platycladus orientalis شرق آسیا، به‌ویژه شمال و شمال‌غرب چین و بخش‌هایی از کره است. این گونه در دامنه‌های خشک، شیب‌های سنگی و نواحی نیمه‌خشک رشد می‌کند و به خاک‌های سبک و نسبتاً فقیر سازگار است. توانایی تحمل خشکی و سرمای نسبی باعث شده این گونه در کمربند پهن معتدل تا نیمه‌گرم بسیاری از کشورها اهلی و کاشته شود.

زیستگاه و بوم‌شناسی

در زیستگاه طبیعی، سرو خمره‌ای شرقی اغلب به‌صورت توده‌های پراکنده در جنگل‌های باز یا حاشیه مراتع دیده می‌شود. سیستم ریشه‌ای عمیق آن به تثبیت خاک در شیب‌ها کمک می‌کند و نقش مهمی در کنترل فرسایش دارد. برگ‌های فلس‌مانند همیشه‌سبز سطح تبخیر را کاهش می‌دهند و این سازگاری، گیاه را برای اقلیم‌های با بارش محدود مناسب می‌سازد. مخروط‌های کوچک و بذرهای آن منبع تغذیه‌ای برای برخی پرندگان و پستانداران کوچک به‌شمار می‌آیند.

تاریخچه اهلی‌سازی و کاربردهای سنتی

Platycladus orientalis قرن‌ها در چین و سپس در خاورمیانه و اروپا به‌عنوان درخت مقدس آرامستان‌ها و باغ‌های سنتی کشت شده است. چوب آن سبک اما بادوام است و در بناهای چوبی سبک و صنایع دستی کاربرد داشته است. در طب سنتی چین از برگ‌ها و مخروط‌ها برای تهیه فرآورده‌های دارویی استفاده می‌شده، هرچند امروزه نیاز به ارزیابی علمی دقیق این کاربردها وجود دارد. گستره کاشت جهانی آن نتیجه ترکیب ویژگی‌های زینتی، مقاومت اکولوژیک و پیشینه فرهنگی غنی است.

خصوصیات - معرفی

ریخت‌شناسی کلی سرو خمره‌ای شرقی (Platycladus orientalis)

سرو خمره‌ای شرقی درختچه‌ای همیشه‌سبز و مخروطی‌شکل است که به‌طور معمول بین ۳ تا ۷ متر ارتفاع می‌گیرد. فرم تاج به شکل خمره، تخم‌مرغی یا ستون کوتاه است و شاخه‌ها به‌صورت فشرده و منظم رشد می‌کنند. رنگ عمومی تاج از سبز تا سبز تیره متغیر است و در برخی واریته‌ها ته‌رنگ زرد یا سبز مایل به طلایی دیده می‌شود.

ساقه، تنه و پوست

تنه در سنین جوانی راست، نسبتاً باریک و به رنگ قهوه‌ای متمایل به خاکستری است. با افزایش سن، پوست تنه فیبری، شیاردار و پوسته‌پوسته می‌شود و لایه‌های نازک آن به‌صورت نوارهای باریک از تنه جدا می‌گردند. شاخه‌های اصلی افقی تا اندکی صعودی بوده و شاخه‌چه‌ها به صورت بادبزنی و در یک صفحه قرار می‌گیرند.

برگ‌ها

برگ‌ها فلس‌مانند، کوچک و به ساقه چسبیده‌اند و طول آن‌ها معمولاً کمتر از چند میلی‌متر است. این برگ‌های فلس‌دار به صورت متقابل و چهارتایی، به شکل آجرچینی روی شاخه‌چه‌ها قرار دارند و ظاهری صاف و پوشیده ایجاد می‌کنند. رنگ برگ‌ها سبز تا سبز تیره است و در زمستان ممکن است به سبز متمایل به قهوه‌ای یا برنزی تغییر رنگ دهند.

اندام‌های زایشی: مخروط‌ها (مخروط نر و ماده)

سرو خمره‌ای گل‌های واقعی به معنای دولپه‌ای‌ها ندارد و اندام زایشی آن به صورت مخروط ظاهر می‌شود. مخروط‌های نر کوچک، زرد مایل به قهوه‌ای و در انتهای شاخه‌های کوتاه قرار می‌گیرند. مخروط‌های ماده ابتدا سبز و تخم‌مرغی‌شکل بوده، سپس پس از رسیدن به رنگ قهوه‌ای مایل به خاکستری در می‌آیند و فلس‌های برجسته و کمی خاردار آن‌ها آشکار می‌شود.

شرایط نگهداری سرو خمره‌ای شرقی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی خشک دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک‌های لومی تا شنی با زهکشی خوب؛ تحمل خاک‌های فقیر و آهکی؛ pH کمی اسیدی تا قلیایی (حدود 5.5 تا 8)

شرایط نوری مناسب برای سرو خمره‌ای شرقی

سرو خمره‌ای شرقی (Platycladus orientalis) در محیطی با نور زیاد رشد بهینه دارد. بهترین شرایط، آفتاب کامل تا نیم‌سایه روشن است. در حیاط و باغچه، حداقل ۴–۶ ساعت نور مستقیم ملایم توصیه می‌شود. در فضای داخلی، باید کنار پنجره‌های پرنور جنوبی یا شرقی قرار گیرد و از سایه دائمی پرهیز شود، چون باعث کم‌پشتی و فاصله‌دار شدن شاخه‌ها می‌شود.

دما و تحمل سرما و گرما

این گیاه نسبتاً مقاوم است و دامنه دمایی وسیعی را تحمل می‌کند. دامنه دمایی مناسب رشد حدود ۱۰ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد است. در فضای باز، سرمای ملایم زمستان را تحمل می‌کند، اما در گلدان و تراس باید از یخبندان شدید و بادهای سرد محافظت شود. در تابستان‌های بسیار گرم، تأمین سایه بعدازظهر و آبیاری منظم برای جلوگیری از تنش گرمایی ضروری است.

رطوبت هوا و آبیاری

سرو خمره‌ای هوای نسبتاً خشک تا نیمه‌مرطوب را تحمل می‌کند. آبیاری منظم با خشک شدن نسبی سطح خاک بین دو آبیاری برای آن ایده‌آل است. در گلدان، تجمع آب در زیرگلدانی و غرقابی شدن خاک باعث پوسیدگی ریشه می‌شود. در مناطق گرم و خشک، مه‌پاشی ملایم روی شاخسار در غروب می‌تواند به شادابی گیاه کمک کند، اما نباید به خیس ماندن دائمی برگ‌ها منجر شود.

خاک، زهکشی و تغذیه

بهترین خاک برای سرو خمره‌ای، خاکی سبک، عمیق، با زهکشی خوب و کمی لومی–شنی است. ترکیبی از خاک باغچه سبک، شن یا پرلیت و کمی کود دامی کاملاً پوسیده یا کمپوست مناسب است. خاک‌های بسیار سنگین و رسی، که آب را در خود نگه می‌دارند، باید با مواد سبک‌کننده اصلاح شوند. کوددهی ملایم با کود کامل در بهار و اواخر تابستان، به‌ویژه در گلدان، رشد متعادل و رنگ سبز سالم برگ‌ها را حفظ می‌کند.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين خانواده :
 

اردوج نوش کریپتومریا شبه سرو لاوسون / کامیس پاریس

  محسن شهاب الدین