نام علمي
Phyllostachys nigra
دانستنیهای علمی
ردهبندی و جایگاه تبارشناختی
Phyllostachys nigra با نام رایج «بامبوی سیاه» یک تکلپهای از خانوادهٔ Poaceae (گندمیان) و زیرخانوادهٔ Bambusoideae (بامبوها) است. این گونه در جنس Phyllostachys قرار میگیرد؛ جنسی از بامبوهای چوبی با ساقههای گرهدار (culm) و رشد سریع. ویژگی شاخص آن تیرهشدن تدریجی ساقهها به رنگ ارغوانی-سیاه پس از بلوغ است که آن را از بسیاری از بامبوهای رایج متمایز میکند.
منطقهٔ بومی و زیستگاه
خاستگاه طبیعی این گونه چین گزارش میشود و سپس در بخشهایی از شرق آسیا کشت و پراکنش یافته است. زیستگاه مطلوب آن معمولاً جنگلهای نیمهگرمسیری تا معتدل، حاشیهٔ رودخانهها و دامنههای مرطوب است؛ جایی که خاکهای غنی از مواد آلی، زهکشی مناسب و رطوبت نسبی در دسترس باشد. از دید بومشناختی، این بامبو با تشکیل تودههای متراکم میتواند در تثبیت خاک و ایجاد ریززیستگاه برای جانوران کوچک نقش داشته باشد.
تاریخچه و گسترش کشت
بامبوی سیاه بهواسطهٔ ارزش زینتی و کاربرد چوبمانند ساقهها، از گذشته در باغهای سنتی شرق آسیا مورد توجه بوده است. در سدههای اخیر، با توسعهٔ باغبانی و مبادلات گیاهی، این گونه به اروپا و آمریکای شمالی معرفی شد و در طراحی باغهای آسیاییپسند و پرچینهای زنده استفاده گردید. سازگاری با شرایط متنوع و رشد سریع باعث رواج آن در کشت، و در برخی مناطق مستعد، ضرورت مدیریت گسترش رویشی را مطرح کرده است.
![بامبوی سیاه]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
متوسط
آبياري و رطوبت
مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی گرمسیری
خاک مورد نياز
خاک هایی با قدرت نگهداری رطوبت بالا
|
گیاه "بامبوی سیاه" یا "خیزران سیاه" گیاهی است از خانواده Poaceae یا گرامینه ها که بومی چین می باشد ولی در مناطق دیگر جهان که شرایط برای رشد آن مساعد باشد نیز مورد کشت و کار قرار می گیرد.
این گیاه دارای یک ساقه اصلی با عادت رشد افراشته بوده که تا حدود 5 متر نیز می تواند رشد کند اما به طور معمول حدود 3 متر ارتفاع خواهد داشت. ساقه اصلی مخروطی شکل و بلند و باریک بوده و روی آن مانند "نی" بندبند می باشد. برگ های این گیاه نیزه ای شکل بوده و حدود 4 تا 13 سانتیمتر نیز طول دارند.
فرم ها و ارقام مختلفی از این گیاه در باغ ها و خانه ها به عنوان گیاه زینتی وجود دارد. گونه Phyllostachys nigra گونه ای از بامبوها است که ساقه های آن به رنگ سیاه می باشند.
باید دقت کرد که گیاه بامبو، درخت نیست بلکه علفی غول پیکر است.
در چین اکثر جنگل های کم ارتفاع، قرن ها پیش از بین رفتند. با این وجود، هنوز نیزارهایی که بامبو در خود دارند، سراشیبی تپه ها را در غرب کشور می پوشانند.
![black bamboo]()
شرایط محیط رشد
گیاه بامبو فقط در خاک های مخصوص می تواند به زندگی ادامه دهد. از خصوصیات این نوع خاک ها، قابلیت نگهداری آب به مدت طولانی را می توان نام برد. رشد بامبو در این خاک ها افزایش می یابد. بامبو، گیاهی است که در رطوبت 70 درصد در جنوب شرقی آسیا رشد می کند، اما با دمای معمولی داخل اتاق نیز سازگاری دارد، البته اگر قصد رسیدگی بیشتر و بهتر از این گیاه را دارید می توانید در زمان های مختلف، برگ های گیاه را با آب پاش مرطوب کنید. بامبو، گیاهی است که هم از طریق ریشه و هم از طریق برگ تغذیه می کند. با پاشیدن آب روی آن در واقع شما به دو روش، مواد غذایی را به گیاه تزریق کرده اید، البته اگر می خواهید گیاه شما رشد بهتری داشته باشد، می توانید از قطره های تقویتی یا اسپری تغذیه استفاده کنید.
گیاه بامبو نیاز به نور مستقیم خورشید ندارد. این گیاه کاملا آپارتمانی است و بهترین نور برای آن نوری است که در فاصله ی حدود 3 متر از پنجره ای که جلوی آن پرده کشیده شده می باشد. بامبو با شرایط آب و هوایی ثابت، سازگار است. از این رو از نگهداری آن مقابل باد کولر، نزدیک بخاری یا شومینه و یا جلو دری که گاهی اوقات نسیمی از لای آن می وزد، خود داری کنید و همچنین از جابجا کردن آن بپرهیزید، چرا که این گیاه بعد از مدتی به مکانی که در آن قرار دارد عادت می کند و جا به جایی ممکن است ضربه ی جبران ناپذیری به گیاه وارد کند و باعث زرد شدن برگ های آن گردد.
بامبو یا خیزران گیاهی است که در دامنه کوه ها و تپه هایی که دارای رطوبت ۶۵ تا ۹۰ درصد باشد روئیده یا کشت می شود. میزان رطوبت، حرارت موجود در منطقه و نوع خاک تعیین کننده کیفیت و مرغوبیت بامبو بوده و هر چه میزان رطوبت و حرارت بیشتر باشد کیفیت محصول نیز بهتر خواهد بود.
![Phyllostachys nigra]()
مقابله به آفات بامبوی سیاه
آفات رایج بامبوی سیاه
شتهها، شپشکهای آردآلود و سپردار با مکیدن شیره گیاه موجب زردی برگ، ضعف رشد و ایجاد عسلک میشوند. اولین نشانه مهم، چسبناک شدن برگها و تجمع مورچههاست. برای کنترل، شستوشوی برگها با آب پرفشار، حذف بخشهای شدیداً آلوده و استفاده از صابون حشرهکش یا روغن باغبانی در چند نوبت (با فاصله ۷ تا ۱۰ روز) مؤثر است. کنه تارتن نیز در هوای خشک با لکههای روشن و تارهای ظریف دیده میشود؛ افزایش رطوبت محیط و استفاده از کنهکشهای مجاز در صورت طغیان توصیه میشود.
امراض و مشکلات بیماریزا
لکهبرگیهای قارچی در شرایط رطوبت بالا و تهویه ضعیف شایعاند و به صورت لکههای قهوهای تا سیاه روی برگ ظاهر میشوند. آبیاری از پای بوته و پرهیز از خیس کردن شاخوبرگ، کلیدیترین اقدام پیشگیرانه است. حذف برگهای آلوده و بهبود گردش هوا، همراه با مصرف قارچکشهای پایه مس یا سایر قارچکشهای ثبتشده در صورت گسترش بیماری، کمککننده است. پوسیدگی ریشه در خاکهای سنگین و آبیاری زیاد رخ میدهد و باعث پژمردگی و توقف رشد میشود؛ اصلاح زهکشی، کاهش دفعات آبیاری و تعویض بخشی از خاک راهکار اصلی است.
مدیریت تلفیقی و پیشگیری
پایش هفتگی پشت برگها، تغذیه متعادل (پرهیز از نیتروژن زیاد)، پاکسازی بقایای آلوده و قرنطینه گیاهان جدید، شدت آفات و بیماریها را کم میکند. در بامبو، پیشگیری معمولاً مؤثرتر از درمان دیرهنگام است.
![بامبوی سیاه]()
نحوه تکثیر بامبوی سیاه
این گیاه با قلمه تکثیر می یابد. از هر جا که خواستید قلمه می زنید اما دیگر پیچ نمی خورد. روش قلمه زدن به این صورت است: از قسمت پایین ساقه، بالای ریشه، سه بند را در نظر بگیرید، از وسط بند چهارم به بعد می توانید آن را قلمه بزنید. شما می توانید تعداد بندهای بیشتری را انتخاب کنید، اما اگر کمتر از سه بند داشته باشد، ممکن است گیاه از بین برود. قسمت پایین ساقه را به صورت اریب، برش زده و قسمت بالای آن را به وسیله ی چسب مخصوص و یا شمع بپوشانید. بامبو جزو گیاهانی است که در هر زمانی و فصلی می توان آن را قلمه زد.
از چوب این گیاه در مصارف ساخت سازه های مدرن می توان استفاده کرد. به عنوان مصالح ساختمانی، به عنوان پوشش بام، سازه سقف و دیوار و عناصر باربر سازه ساختمان مورد استفاده قرار می گیرد. هر کدام از کشورهایی که در آنها بامبو رشد می کند دارای نوع خاصی از روش های سنتی استفاده از این گیاه می باشند.
گیاه بامبو محتوی مقدار فراوانی سلولز است که می تواند برای تهیه کاغذ و همچنین ابریشم مصنوعی مورد استفاده قرار گیرد. در ایران کشت بامبو هنوز رواج چندانی ندارد و صرفنظر از بخش های کوچکی در شمال کشور که در آنها مقدار محدودی بامبو کشت می شود صنعتگران سایر نقاط از بامبوهای خودرویی که در اکثر شهرهای شمالی و بویژه منطقه لیالستان لاهیجان وجود دارد، استفاده می کنند. استفاده از بامبو جهت تولید محصولات مختلف تقریباً از زمان کشت چای در ایران، رواج یافت چرا که بامبو به عنوان حفاظت محل چایکاری بکار گرفته شد و صنعتگران همزمان با بهره برداری چایکاران از مزارع چای به موارد استفاده متعدد آن برای ساخت فرآورده های گوناگون پی بردند و ساخت محصولات بامبو در گیلان متداول گردید.