این گیاه با نام علمی Phoenicophorium borsigianum و نام مرسوم (Stilt Palm) که به فارسي نخل پایهدار سیشلی ناميده ميشود، گياهي از خانواده Arecaceae بومي بومی جزایر سیشل (اقیانوس هند)، در جنگلهای مرطوب گرمسیری و دامنههای سایهدار مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: متوسط رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 22 خاک: خاک لومی سبک و غنی از مواد آلی با زهکشی خوب، مرطوب ولی بدون ماندابی شدن، با pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود 5.5 تا 7)
دانستنیهای علمی
نام علمي
Phoenicophorium borsigianum
ردهبندی و خویشاوندی گیاهشناسی
Phoenicophorium borsigianum که در فارسی به «نخل پایهدار سیشلی» شناخته میشود، از خانواده Arecaceae (نخلها) و زیرخانواده Coryphoideae است. این گونه تنها عضو جنس Phoenicophorium به شمار میآید و بنابراین یک تاکسون تکگونهای (monotypic) است. جایگاه ویژه آن در تبار نخلهای جزایر اقیانوس هند، برای مطالعه فرگشت (تکامل) نخلهای جزیرهای اهمیت زیادی دارد.
منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی
این نخل به طور طبیعی فقط در مجمعالجزایر سیشل در غرب اقیانوس هند یافت میشود و گونهای اندِمیک سیشل است. پراکنش آن بهویژه در جزایر Mahé، Praslin و چند جزیره کوچکتر ثبت شده است. حضور طبیعی آن خارج از این جزایر گزارش نشده و رویش آن در سایر نقاط جهان عمدتاً به صورت کِشت زینتی در باغهای گیاهشناسی است.
زیستگاه و بومشناسی
زیستگاه اصلی نخل پایهدار سیشلی، جنگلهای مرطوب کمارتفاع تا نواحی کوهپایهای است. این گونه در خاکهای نسبتاً عمیق و غنی از مواد آلی، زیر سایهـروشن درختان جنگلی رشد میکند. تحمل نسبی به باد و رطوبت بالا ویژگی مهم بومشناختی آن است. ساختار برگها و پایه بلند آن، به گونهای تطابق یافته که در برابر بارانهای شدید استوایی و ریزش آوار گیاهی جنگل مقاومت کند.
جنبههای تاریخی و پژوهشی
این نخل در سده نوزدهم میلادی توسط گیاهشناسان اروپایی توصیف شد و نام گونهای آن به افتخار باغبان آلمانی «بُرسیگ» ثبت شده است. از دیرباز به عنوان نمادی از فلور منحصربهفرد سیشل شناخته شده و در فهرستهای حفاظتی بینالمللی مورد توجه قرار گرفته است. پژوهشهای دیرینهگیاهشناسی و ژنتیکی، از این گونه به عنوان مدلی برای بررسی جدایی ژنتیکی جمعیتها در جزایر اقیانوس هند استفاده میکنند.
خصوصیات - معرفی
ریختشناسی کلی گیاه Phoenicophorium borsigianum
Phoenicophorium borsigianum نخل بومی سیشل است که فرمی تکساقه، قائم و نسبتاً باریک دارد. ساقه معمولاً استوانهای، صاف تا کمی حلقهدار و به رنگ قهوهای خاکستری است و با جای برگهای قدیمی حلقهحلقه میشود. این نخل میتواند در زیستگاه طبیعی خود تا حدود ۱۰ متر ارتفاع برسد، اما در کشت گلدانی بسیار کوتاهتر میماند.
ساقه و طوقه
ساقه در جوانی نسبتاً سبز مایل به قهوهای است و با افزایش سن، سخت و چوبی میشود. طوقه گیاه کمی متورم و محکم است تا وزن تاج بزرگ برگها را تحمل کند. رگبرگهای قوی تا نزدیکی طوقه امتداد دارند و به ساقه حالتی الیافی میدهند.
برگها
مهمترین ویژگی این نخل، برگهای بسیار بزرگ، قلبی تا تخممرغی و تقریباً سپردار (شبیه چتر) است. طول برگها در طبیعت میتواند بیش از ۳ متر و پهنای آنها تا حدود ۲ متر برسد. پهنک برگ در ابتدا تقریباً یکپارچه است، اما بهتدریج از حاشیهها پاره و شکافدار میشود و نوارهایی شبیه قطعات بادبزنی ایجاد میکند. رنگ برگ سبز تیره و براق است، زیر برگ کمی کمرنگتر و گاه متمایل به سبز مایل به زرد است.
دمبرگ و خارها
دمبرگ ضخیم، بلند و قوسیشکل است و میتواند بیش از ۱٫۵ متر طول داشته باشد. حاشیه دمبرگ اغلب دارای خارهای ریز تا متوسط، قهوهای تیره تا سیاه و رو به عقب خمیده است که نقش محافظتی دارند. سطح دمبرگ سبز، نسبتاً صاف و در محل اتصال به پهنک به صورت گَردنۀ پهن و قوی درمیآید.
گلآذین و گلها
گلآذین از میان برگها خارج میشود و خوشهای منشعب است که به سمت پایین آویزان میگردد. گلها کوچک، به رنگ سفید مایل به کرم تا زرد کمرنگ بوده و بهصورت متراکم روی محورهای فرعی قرار میگیرند. هر گل ساده، بدون نمایشی بودن چشمگیر، اما معطر و برای حشرات گردهافشان جذاب است.
میوه و بذر
میوهها کوچک، تخممرغی تا بیضوی، ابتدا سبز و در زمان رسیدگی نارنجی تا قرمز مایل به قهوهای میشوند. سطح میوه صاف و براق است. درون هر میوه یک بذر سخت، قهوهای و نسبتاً کروی وجود دارد که جنین نخل را در بر میگیرد.
شرایط نگهداری نخل پایهدار سیشلی
نور مورد نياز
متوسط
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
22 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک لومی سبک و غنی از مواد آلی با زهکشی خوب، مرطوب ولی بدون ماندابی شدن، با pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود 5.5 تا 7)
|
نور مناسب برای Phoenicophorium borsigianum
نخل پایهدار سیشلی در طبیعت زیر سایه سایهبان جنگلهای مرطوب رشد میکند. در محیط خانه یا گلخانه، نور فیلترشده و روشن بهترین گزینه است. نور مستقیم و شدید خورشید، بهویژه در ساعات ظهر، باعث سوختگی برگها میشود. قرار دادن گیاه پشت پرده نازک یا در فاصلهای مناسب از پنجره جنوبی یا شرقی توصیه میشود.
دما و تهویه
این نخل به دمای گرم و پایدار علاقهمند است. محدوده دمایی ۱۸ تا ۲۸ درجه سانتیگراد برای رشد مطلوب مناسب است و باید از افت ناگهانی دما و جریان هوای سرد (نزدیک کولر یا پنجرههای باز زمستانی) اجتناب شود. دمای زیر ۱۵ درجه بهتدریج موجب ضعف ریشه و کندی رشد خواهد شد.
رطوبت محیط
رطوبت نسبی بالا (۶۰–۸۰٪) برای سلامت برگها و جوانهها ضروری است. در محیطهای خشک آپارتمان میتوان با استفاده از زیرگلدانی سنگریزهدار، بخورسرد، یا مهپاشی ملایم و منظم در اطراف گیاه، رطوبت را افزایش داد. قرار دادن گیاه در کنار وسایل گرمایشی بدون جبران رطوبت توصیه نمیشود.
خاک و زهکشی
نخل پایهدار سیشلی به خاکی غنی، عمیق و با زهکشی عالی نیاز دارد. ترکیبی از خاک برگ پوسیده، کوکوپیت یا پیتماس، بههمراه پرلیت یا ماسه شسته، بستر مناسبی فراهم میکند. خاک باید همواره کمی مرطوب باشد، اما غرقابی شدن گلدان و ماندگاری آب در زیرگلدانی میتواند موجب پوسیدگی ریشه شود.
آبیاری و نکات تکمیلی
در فصل رشد، آبیاری منظم با اجازه دادن به خشک شدن سطحی (۱–۲ سانتیمتر بالای خاک) توصیه میشود. در زمستان میزان آبیاری را کاهش دهید. استفاده از آب بدون املاح سنگین و همدما با محیط به کاهش تنش ریشه کمک میکند. پرهیز از جابهجایی مکرر گلدان و حفظ ثبات شرایط، استقرار بهتر این گونه حساس را تضمین میکند.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين خانواده :