دانستنیهای علمی
رده‌بندی علمی
گیاه Butia capitata (نخل لرزان) از خانواده Arecaceae (نخلیان) و از جنس Butia است. این جنس با برگ‌های شانه‌ای (pinnate) و سازگاری با اقلیم‌های نیمه‌خشک تا نیمه‌مرطوب در جنوب آمریکای جنوبی شناخته می‌شود.
منطقه بومی و زیستگاه
خاستگاه اصلی این گونه در آمریکای جنوبی است و بیشتر با نواحی جنوبی برزیل، اروگوئه و بخش‌هایی از آرژانتین پیوند داده می‌شود. زیستگاه طبیعی آن معمولاً ساواناها، مراتع باز، تپه‌های شنی تثبیت‌شده و خاک‌های شنی با زهکشی خوب است؛ جایی که تحمل نسبی به خشکی و باد می‌تواند مزیت بوم‌شناختی ایجاد کند.
تاریخچه کشف و نام‌گذاری
شناخت علمی نخل‌های این گروه در سده‌های ۱۸ و ۱۹ میلادی و هم‌زمان با گسترش گیاه‌شناسی توصیفی در آمریکای جنوبی شکل گرفت. نام جنس Butia در منابع گیاه‌شناسی کلاسیک برای مجموعه‌ای از نخل‌های بومی منطقه به‌کار رفت و گونه capitata بر ویژگی خوشه‌های گل‌آذین/میوه‌دهی نسبتاً متراکم (سرمانند) دلالت دارد. در برخی منابع جدید، حدود و نام‌گذاری این تاکسون با گونه‌های نزدیک دچار بازنگری شده است.
نام‌های رایج
در فارسی گاهی «نخل لرزان» گفته می‌شود. در سطح جهانی نام‌های رایج انگلیسی مانند Pindo palm و Jelly palm (به‌سبب میوه‌های خوراکی و فرآورده‌های ژله‌مانند) گزارش شده‌اند. در برخی مناطق پرتغالی‌زبان نیز نام‌های محلی مرتبط با «بوتیا/بوتیازِیرو» به چشم می‌خورد.
![نخل لرزان]()
خصوصیات - معرفی
"نخل لرزان" یکی از گونه های نخل و بومی آرژانتین، برزیل و اوروگوئه است. این گونه دارای رشد کند و یکنواخت و ارتفاع بیش از 6 متر می باشد.
این پالم دارای برگ های طویل و شانه ای است که در قسمت انتهایی به سمت زمین خم می شود. طول تنه آن به 3.7 تا 4.6 متر و قطر آن به 0.3 تا 0.5 متر می رسد. دمبرگ های قدیمی می توانند پایا باشند و برای چندین سال روی درخت باقی بمانند.
برگ ها به رنگ سبز روشن تا خاکستری مایل به آبی بوده و حدود 5 تا 10 فوت نیز طول دارند. دمبرگ ها حدود 2 تا 4 فوت (0.6 تا 1.2 متر) طول داشته و همچنین دارای خارهای طویلی در هر دو لبه می باشند.
میوه های رسیده آنها به اندازه یک گیلاس بزرگ و به رنگ نارنجی مایل به زرد می باشد که با گذشت زمان، در انتها به رنگ سرخ دیده می شود. مزه و طعم این میوه مزه ای بینابین از میوه هایی مانند آناناس، زردآلو و وانیل است. طعم و مزه میوه می تواند در خاک های مختلف بسیار متفاوت باشد. مزه ای بینابین سیب، آناناس و موز نیز برای آنها معمول است.
![Jelly Palm]()
شرایط محیط رشد
دمای مورد نیاز
نواحی گرمسیری
خاک مورد نیاز
خاک های شنی و به خوبی آبیاری شده
این گونه، یکی از نخل های مقاوم است که می تواند دمای پایین را تا حدود منفی 10 درجه سانتیگراد تحمل کند. ولی به صورت خودرو در نواحی دارای آب و هوای گرمسیری رشد می کند.
این نوع نخل، مکان هایی با آفتاب کامل یا همراه با سایه متوسط را می پسندد.
همچنین خاک های شنی و به خوبی آبیاری شده را برای رشد ترجیح می دهد. اما نسبت به خشکی زیاد نیز متحمل و سازگار شده است. همچنین مقاومت متوسطی نیز نسبت به خاک های شور خواهد داشت.
آبیاری منظم و کوددهی می تواند سرعت رشد گیاه را افزایش داده و عملکرد آن را بهبود بخشد.
![Butia capitata]()
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
ترکیبات شیمیایی:
موم حاصل از برگ های این گیاه دارای تری ترپن های سیلیندرین (cylindrin) و لوپئول متیل اتر است.
پالپ میوه های آن منبع خوبی از بتا کاروتن و پیش ماده ویتامین آ می باشد.
![نخل لرزان - معرفی درختان میوه]()
مقابله به آفات نخل لرزان
آفات مهم نخل لرزان (Butia capitata)
مهم‌ترین آفات نخل لرزان شامل شپشک‌ها، کنه‌ها، سوسک‌های ساقه‌خوار و لارو برخی پروانه‌ها هستند. شپشک‌های آردآلود و سپردار با مکیدن شیره گیاه، موجب زردی برگ‌ها، ضعف عمومی و کاهش رشد می‌شوند. کنه‌های ریز در هوای خشک و گرم، لکه‌های نقره‌ای و زرد روی برگ‌ها ایجاد می‌کنند. سوسک‌ها و لاروهای ساقه‌خوار با تغذیه از بافت‌های داخلی تنه، باعث پوسیدگی داخلی و در موارد شدید خشکیدگی تاج می‌گردند. همچنین لارو برخی پروانه‌ها با جویدن برگ‌های جوان، ظاهر زینتی گیاه را به شدت تخریب می‌کنند.
روش‌های مقابله با آفات
اولین راهکار، پیشگیری با حفظ سلامت عمومی گیاه است. تهویه مناسب، آبیاری متعادل، و پرهیز از رطوبت ماندگار روی برگ‌ها، جمعیت آفات را کاهش می‌دهد. برای شپشک‌ها، استفاده از محلول صابون حشره‌کش یا روغن ولک در اواخر زمستان و اوایل بهار توصیه می‌شود. در هجوم شدید، می‌توان از حشره‌کش‌های سیستمیک مخصوص نخل با رعایت دستورالعمل فنی استفاده کرد. برای کنه‌ها، افزایش رطوبت نسبی و شست‌وشوی دوره‌ای برگ‌ها مفید است و در موارد شدید، آکارسیدهای مجاز به کار می‌روند. کنترل سوسک‌ها و آفات ساقه‌خوار با بازرسی منظم تنه، حذف بخش‌های آلوده و مصرف طعمه‌ها یا حشره‌کش‌های تماسی در محل‌های ورود آفت انجام می‌شود.
بیماری‌ها و مدیریت آنها
رایج‌ترین بیماری‌های نخل لرزان، پوسیدگی‌های قارچی ریشه و طوقه و لکه‌برگی‌ها هستند. آبیاری بیش از حد و زهکش نامناسب، شرایط را برای قارچ‌های خاکزاد فراهم می‌کند و موجب پژمردگی، قهوه‌ای شدن ریشه‌ها و لق شدن گیاه می‌شود. پیشگیری با بهبود زهکش خاک، خودداری از آبیاری ایستابی و استفاده از بسترهای سبک و ضدعفونی‌شده اهمیت دارد. در صورت مشاهده علائم، کاهش آبیاری، تعویض خاک آلوده و کاربرد قارچ‌کش‌های سیستمیک (مانند ترکیبات حاوی فسفیت‌ها یا تریازول‌ها) زیر نظر کارشناس توصیه می‌شود. لکه‌برگی‌های قارچی با ایجاد لکه‌های قهوه‌ای و خشک روی برگ‌ها ظاهر می‌شوند؛ حذف برگ‌های آلوده، کاهش پاشش آب روی شاخساره و سم‌پاشی دوره‌ای با قارچ‌کش‌های تماسی مس‌دار می‌تواند چرخه بیماری را مهار کند.
![نخل لرزان]()
نحوه تکثیر نخل لرزان
تکثیر این گیاهان عمدتاً از طریق کشت بذرهای آنها صورت می گیرد. معمولاً گیاهچه های جوان در زیر درختان مادر یافت می شوند که در نتیجه ریزش میوه ها و جوانه زدن بذرها حاصل شده اند. این بذرها می توانند طی چند هفته تا چند ماه جوانه بزنند. سرعت جوانه زنی بذور در خاک هایی با دمای 80 تا 90 درجه فارنهایت تسریع خواهد شد.