Passiflora antioquiensis red banana passionfruit که به فارسی پاسیفلورا آنتیوکوئینسیس نامیده میشود، گیاهی از خانواده گل ساعتی، بومی کلمبیا می باشد. نیاز های این گیاه عبارتند از نور: متوسط رطوبت: مرطوب دمای محیط: نواحی معتدل خاک: خاک های مرطوب
دانستنیهای علمی
نام علمي
Passiflora antioquiensis
نام لاتين
red banana passionfruit
گیاه "پاسیفلورا آنتیوکوئینسیس" یا "گل ساعتی موز قرمز" یکی از گونه های جنس و خانواده گل ساعتی ها است. این گیاه بومی کلمبیا می باشد. جایی که آب و هوا در تمام سال بهاری و شب ها نیز خنک هستند. نام گونه آن (antioquiensis) برگرفته از نام موسسه ای (Antioquia Department) است که این گیاه اولین بار در آنجا جمع آوری شد. این گیاه اولین بار در سال 1859 معرفی گردید.
این گیاه، گیاهی بالارونده با گل های بسیار زیبا است. و یکی از گونه های کمیاب جنس گل ساعتی در جنگل های بارانی و خنک کلمبیا محسوب می شود. همچنین دارای گل های بزرگ است. گل ها به رنگ صورتی مایل به قرمز و به صورت آویزان روی ساقه های طویلی به طول حدود 2 فوت تشکیل می شوند. این گل ها حدود 5 اینچ قطر داشته و در زمستان و تابستان تشکیل می شوند. بساک گل به رنگ نارنجی، خامه به رنگ سبز مایل به زرد لیمویی و میله پرچم نیز به رنگ ارغوانی می باشد. هر گل می تواند حدود 3 تا 4 روز شکوفا باقی بماند و گرده افشانی گل ها نیز توسط پرندگان کوچک و شهدخوار صورت می گیرد.
میوه های این گیاه نیز خوراکی بوده و ظاهری همانند میوه موز دارند. این گونه گیاهی بسیار به ندرت مورد کشت و کار قرار می گیرد و بذور آن نیز برای کشت بسیار به ندرت به فروش می رسند. میوه ها حدود 6 ماه پس از تشکیل گل ها، می رسند. میوه های رسیده به رنگ زرد دیده می شوند. برخلاف سایر گونه های گل ساعتی که میوه هایی ترش مزه با کمی شیرینی تولید می کنند، این گونه دارای میوه هایی شیرین با کمی ترشی و با مزه ای مطلوب تولید خواهد نمود.
این گونه ارتباط خویشاوندی نزدیکی با گونه P. mollissima دارد. این گیاه حدود 15 تا 20 فوت طول دارد و می توان در صورت لزوم از هرس مناسب برای کوتاه کردن شاخه ها و ارتفاع گیاه استفاده نمود.
این گیاه بهترین رشد را در علفزارها و یا بر روی تکیه گاه، جایی که گل ها بتوانند به صورت آویزان قرار بگیرند، دارد.
خصوصیات - معرفی
ویژگیهای ساقه و برگ
پاسیفلورا آنتیوکوئینسیس گیاهی بالارونده با ساقههای باریک، سبز و نرم است که بهتدریج چوبی میشوند. ساقهها انعطافپذیر بوده و با پیچکهای نازک به داربست یا درختان مجاور میپیچند. برگها معمولاً ساده، کشیده تا بیضوی، با لبههای کامل یا کمی موجدار هستند. سطح برگ سبز تیره و براق در رو و کمی روشنتر در زیر است و رگبرگ میانی برجسته دیده میشود.
ویژگیهای گل
گلهای پاسیفلورا آنتیوکوئینسیس دراز، آویزان و به شکل زنگولهای هستند. گلها معمولاً به رنگ صورتی تا قرمز تند با گلپوش کشیده دیده میشوند. ناحیه تاج (کرونا) رشتههای ظریف دارد که به رنگهای سفید، صورتی یا بنفش کمرنگ ظاهر میشوند. پرچمها و مادگی در مرکز گل برجسته و کاملاً مشخصاند.
ویژگیهای میوه و سایر اندامها
میوهها کشیده تا تخممرغی، سبز مایل به زرد در زمان رسیدگی و حاوی پالپ نارنجی با بذرهای سیاه هستند. ریشهها سطحی اما گستردهاند و برای استقرار در خاکهای سبک مناسباند. پیچکها نازک، سبز و فنری شکل بوده و نقش اصلی در بالا رفتن گیاه را بر عهده دارند.
شرایط نگهداری پاسیفلورا آنتیوکوئینسیس
نور مورد نياز
متوسط
آبياري و رطوبت
مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی معتدل
خاک مورد نياز
خاک های مرطوب
|
این گونه مانند بسیاری از گونه های گل ساعتی کوهستانی، سرما دوست بوده و از گرما بیزار است. عمدتاً دمای 27 درجه سانتیگراد را برای رشد ترجیح می دهد و احتمالاً در دماهای بالای 29 درجه سانتیگراد، بویژه اگر شب ها نیز گرم باشند، گل ها تشکیل نمی شوند.
از نظر نیاز نوری نیز به مکان هایی با آفتاب جزیی احتیاج دارد و در برابر آفتاب شدید بعدازظهر باید حفظ شود یا از سایبان استفاده کرد.
همانند بسیاری از گونه های گل ساعتی، این گونه نیز به خاک های مرطوب و آبیاری منظم و مناسب نیاز دارد. رطوبت تقریباً 40 درصد برای آن توصیه می شود. اسیدیته مناسب خاک برای آن حدود 6.1 تا 7.5 می باشد.
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
کاربردهای دارویی
Passiflora antioquiensis بهطور مستقیم مانند برخی پاسیفلوراهای داروییِ رایج (مانند P. incarnata) در فارماکوپهها جایگاه تثبیتشدهای ندارد، اما در چهارچوب کاربردهای سنتیِ جنس Passiflora گاهی از بخشهای هوایی برای فرآوردههای آرامبخش و کمکخواب استفاده میشود.
در این رویکرد، برگ و ساقههای جوان معمولاً به شکل دمکرده یا عصارههای سبک در نظر گرفته میشوند و هدف، پشتیبانی از آرامش و کاهش تنش عصبی است؛ با این حال، دادههای بالینی اختصاصی برای این گونه محدود است و استانداردسازی دوز توصیه نمیشود.
کاربردهای صنعتی و فرمولاسیون
عصارههای گیاهی پاسیفلورا در برخی فرمولاسیونهای مکملهای گیاهی، دمنوشهای ترکیبی و محصولات آرامساز گیاهی بهصورت عمومی بهکار میروند؛ در مورد P. antioquiensis، کاربرد بیشتر در سطح تحقیقاتی/تجربی و جایگزینهای بومی مطرح است.
کاربردهای سایر بخشها
گلهای درشت و شهد فراوان این گونه میتواند در زنبورداری و تولید عسلِ تکگل یا غنیسازی منابع شهد نقش داشته باشد و از منظر اقتصادی-صنعتی در سامانههای باغبانی مناطق مناسب ارزش افزوده ایجاد کند.
مقابله به آفات پاسیفلورا آنتیوکوئینسیس
آفات مهم پاسیفلورا آنتیوکوئینسیس
شتهها از شایعترین آفات این گونه هستند که با مکیدن شیره گیاهی سبب زردی و بدشکلی برگها میشوند. کنههای تارعنکبوتی نیز در هوای گرم و خشک لکههای زرد ریز و تارهای نازک روی برگ ایجاد میکنند. مگس سفید و تریپس میتوانند با تغذیه از سطح برگ، رشد گیاه و تشکیل گل را کاهش دهند.
بیماریهای قارچی و باکتریایی
پاسیفلورا آنتیوکوئینسیس به بیماریهای قارچی مانند لکه برگی، پوسیدگی ریشه و سفیدک حساس است، بهویژه در شرایط رطوبت بالا و تهویه نامناسب. زردی عمومی، لکههای قهوهای و پژمردگی ناگهانی از علائم اصلی این بیماریها هستند. در خاکهای غرقاب، پوسیدگی طوقه و ریشه شدت مییابد.
روشهای پیشگیری و کنترل
مهمترین راهکار، مدیریت صحیح شرایط محیطی است: آبیاری منظم بدون غرقاب، زهکش مناسب و گردش هوای کافی. برای کنترل شته و مگس سفید میتوان از شستوشوی برگها با آب و صابون ملایم یا روغنهای گیاهی استفاده کرد. در آلودگی شدید، حشرهکشهای کمخطر و هدفمند توصیه میشوند. برای بیماریهای قارچی، حذف برگهای آلوده، ضدعفونی ابزار و در صورت لزوم، مصرف محدود قارچکشهای مناسب ضروری است.
نحوه تکثیر پاسیفلورا آنتیوکوئینسیس
تکثیر این گیاهان از طریق کشت بذر و ریشه دار کردن قلمه های چوب نرم صورت می گیرد. بذرها را باید قبل از آغاز فصل سرما و در گلخانه کشت کرد.