خشخاش هرز

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و نام‌ها

Papaver dubium L. از خانواده خشخاش‌سانان (Papaveraceae) و جنس Papaver است. نام فارسی رایج آن «خشخاش هرز» و در منابع لاتین با نام‌های Long-headed poppy و Blindeyes شناخته می‌شود. این گونه یک علف هرز سالانه و هم‌ریشه با خشخاش زراعی (Papaver somniferum) است اما ارزش دارویی و تریاکی آن بسیار ناچیز است.

منطقه بومی و گسترش جغرافیایی

خاستگاه اصلی Papaver dubium اروپا و نواحی معتدل آسیای غربی است. این گونه امروزه در اغلب نواحی معتدل جهان، از جمله مدیترانه، اروپای مرکزی، قفقاز و بخش‌هایی از آمریکای شمالی، به صورت گیاه مهاجر و گاه مهاجم حضور دارد.

زیستگاه و بوم‌شناسی

زیستگاه معمول خشخاش هرز، مزارع غلات، حاشیه جاده‌ها، زمین‌های آیش و خاک‌های نسبتاً سبک و مختل‌شده است. بذرها در بانک بذر خاک سال‌ها زنده می‌مانند و با شخم یا جابه‌جایی خاک جوانه می‌زنند. این ویژگی آن را به شاخصی برای خاک‌های کشاورزی تحت مدیریت ناپایدار تبدیل کرده است.

تاریخچه و ملاحظات انسانی

این گونه از قرون وسطی در فلور علف‌های هرز مزارع اروپا ثبت شده است. با گسترش کشاورزی مکانیزه و جابه‌جایی بذر غلات، به مناطق جدید منتقل شد. اگرچه از نظر ترکیبات آلکالوئیدی کمتر بررسی شده، اما به دلیل شباهت با گونه‌های دارویی، در مطالعات فیلوژنتیک و شیمی‌گیاهی اهمیت دارد.

خصوصیات - معرفی

ارتفاع گیاه خشخاش هرز به نیم متر می رسد و فرم رشد یکساله دارد. این گیاه برای رشد نیاز به آفتاب کامل دارد و رطوبت نیز به اندازه کافی نیاز دارد. این گیاه خودگرده افشان است و دو نوع گل نر و ماده را دارد و معمولا زنبورها، مگس ها و سوسک ها گرده افشانی این گل را انجام می دهند. قسمت مصرفی این گیاه شیرابه است و به صورت خوراکی مصرف می شود. 

شرایط نگهداری خشخاش هرز

نور مورد نياز متوسط آبياري و رطوبت خشک دماي مورد نياز 20-22 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز مکان های صخره ای

دما و چرخه رشد

خشخاش هرز (Papaver dubium) یک‌ساله‌ای است که در اقلیم‌های معتدل بهترین عملکرد را دارد. دمای خنکِ بهار و اوایل تابستان برای جوانه‌زنی و رشد رویشی مناسب‌تر از گرمای شدید است. یخبندان‌های سبک را معمولاً در مرحله رزت تحمل می‌کند، اما گرمای طولانی‌مدت می‌تواند موجب کوتاه‌شدن دوره گل‌دهی و کاهش بذردهی شود.

نور

این گونه به نور کامل خورشید نیاز دارد و در فضاهای باز، حاشیه مزارع و زمین‌های دست‌خورده بهتر استقرار می‌یابد. سایه‌پذیری آن پایین است؛ کاهش نور معمولاً باعث رشد علفی ضعیف، ساقه‌های باریک و گل‌دهی کمتر می‌شود.

رطوبت و بارندگی

رطوبت متوسط خاک برای سبزشدن ضروری است، اما پس از استقرار، گیاه تا حدی کم‌آبی را تحمل می‌کند. خاک‌های دائماً خیس یا آب‌مانده برای ریشه نامناسب‌اند و می‌توانند باعث پوسیدگی و کاهش استقرار شوند. بارندگی‌های ملایم و توزیع‌شده در طول فصل رشد، شرایط پایدارتر و گل‌دهی بهتر ایجاد می‌کند.

خاک و زهکشی

خشخاش هرز در طیف وسیعی از خاک‌ها رشد می‌کند، اما خاک‌های سبک تا لومی با زهکشی خوب مناسب‌ترند. در خاک‌های بسیار سنگین و رسی، به‌ویژه با تهویه ضعیف، رشد محدود می‌شود. وجود بافت خرد و سطح خاک نسبتاً نرم، جوانه‌زنی را تسهیل می‌کند.

اسیدیته و حاصلخیزی

دامنه تحمل pH نسبتاً گسترده است، ولی خاک‌های نزدیک به خنثی تا کمی اسیدی معمولاً مطلوب‌ترند. حاصلخیزی متوسط کافی است و نیتروژن بیش از حد می‌تواند رشد رویشی را افزایش داده و کیفیت گل‌دهی را کاهش دهد. این گیاه اغلب در خاک‌های به‌هم‌خورده و کم‌رقیب، سریع‌تر مستقر می‌شود.

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

خشخاش هرز خواص دارویی فراوانی دارد از جمله به عنوان یک مسکن قوی در بین مردم ایران کاربرد دارد. برای درمان زنبور گزیدگی به کار می رود، همچنین در درمان عقرب گزیدگی نیز مفید است. 

خشخاش شقایق کوهی شقایق شرقی گل شقایق