راهنمای نگهداری و پرورش گل و گیاهان زینتی - گل شقایق

نویسنده: محبوبه آشناور
تاریخ انتشار: 1391/04/11
راهنمای نگهداری و پرورش گل و گیاهان زینتی - گل شقایق
گل شقایق (*Papaver rhoeas*) گیاهی علفی یک‌ساله از تیره خشخاشیان است که به‌طور طبیعی در مزارع و اراضی باز می‌روید. در ایران با نام‌های «شقایق» و گاهی «لاله وحشی» شناخته می‌شود و در جهان با نام‌های **Corn poppy** و **Field poppy** یاد می‌گردد. بهترین رشد آن در **نور کامل آفتاب** و خاک‌های سبک با زهکشی مناسب است. دامنه دمایی مطلوب معمولاً **معتدل تا گرم (حدود ۱۵ تا ۲۵°C)** بوده و به **رطوبت متوسط** نیاز دارد؛ با این حال پس از استقرار، تا حدی به کم‌آبی مقاوم است و رطوبت و ماندابی‌شدن خاک را نمی‌پسندد.

از نظر ریخت‌شناسی دارای ساقه باریک و کرک‌دار، برگ‌های برید‌ه‌بریده، و گل‌های درشت با **چهار گلبرگ قرمز روشن** (اغلب با لکه تیره نزدیک قاعده) است. میوه به‌صورت **کپسول** بوده و دانه‌های ریز فراوان تولید می‌کند. این گونه به‌طور سنتی به‌عنوان گیاه **دارویی ملایم** (به‌ویژه گلبرگ‌ها) با کاربردهای آرام‌بخش/ضدسرفه خفیف در برخی منابع طب گیاهی ذکر شده و همچنین ارزش **زینتی** و اکولوژیک (جذب گرده‌افشان‌ها) دارد.

Nargil_Papaver Rhoeas
نام علمي
Papaver Rhoeas
نام لاتين
corn poppy
خانواده (تيره)

دانستنیهای علمی

گل شقایق که با نام های رایج : (خشخاش ذرت، گل رز ذرت، گل خشخاش ، خشخاش فلاندر ، خشخاش قرمز ، علف هرز قرمز) شناخته میشود یک گونه گیاه گلدار از جنس Papaver و خانواده Papaveraceae بومی اروپا میباشد.

این گیاه بیشتر به عنوان علف هرز مزارع کشاورزی معرفی میشود.

گل شقایق در دنیا به عنوان نمادی از سربازان کشته شده در جنگ است.

گل شقایق به عنوان نماد لژیون سلطنتی بریتانیا به تصویب رسیده است و بر روی تعدادی از سکه ها ، اسکناس ها ، و پرچم های ملی دنیا حک شده است از جمله :*اسکناس دویست لی رومانیایی *اسکناس ده دلاری کانادا(2001) * سکه بیست و پنج سنتی کانادا در سال های 2004 و 2008

گونه زینتی گل شقایق با نام Shirley Poppy شناخته میشود

گل شقایق در نواحی مختلف ایران رشد می‌کند.این گل در ادبیات ایران با نام‌های لاله وحشی و شقایق وحشی معروف است.و از ان به گل همیشه عاشق یاد می کنند .وجود مقادیر بسیار اندک ترکیبات “اوپیوئیدی” در عصاره این گیاه ، سبب شده تا عصاره این گیاه را “تریاک بی‌زیان” بنامند.

گل شقایق

خصوصیات - معرفی


نور مورد نياز
نور مورد نیاز گیاه گل شقایق
خیلی زیاد
آبياري و رطوبت
رطوبت مورد نیاز  گل شقایق
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
دمای مورد نیاز  گل شقایق
15 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک مورد نیاز  گل شقایق
خاک سبک با زهکشی خوب

این گیاه اغلب يكساله  و بندرت دو ساله است و دارای ساقه ای با موهاي سيخ پراكنده(بندرت متراكم) افراشته يا گاهي نيمه افراشته،معمولا منشعب،واجد شيرابه سفيد است

برگ ها : برگ هاي پايين دمبرگدار،برگ هايي بالايي بدون دمبرگ،درازا5 تا 3 سانتیمتر دارای 2-1 شكاف عميق وقطعات دندانه دار درشت است. نوك باريك دارد، قطعه انتهائي معمولا بزرگتر از قطعات جانبي، سطح بالائي وزيرين برگ مويي است

گل های آن بصورت منفرد در انتهاي ساقه هاي اصلي وشاخه هاي فرعي می رویند، گل ها قبل از شكوفائي آويزان مي باشند. آنها به قطر 30 تا 80 میلی متر به رنگ قرمز تا بنفش و بندرت سفيد يا ارغواني هستند

میوه آن كپسولی شکل به درازاي 10 تا 22 میلیمتر است

ارتفاع این گياه 20 تا 70 سانتیمتر و بعضاً تا 100 سانتیمتر می باشد

corn poppy

شرایط محیط رشد


دما و اقلیم مناسب

گل شقایق (Papaver rhoeas) گیاهی یک‌ساله و سازگار با اقلیم‌های معتدل است. بهترین رشد رویشی و گلدهی معمولاً در دمای حدود ۱۰ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد رخ می‌دهد. سرمای ملایم اوایل فصل را تحمل می‌کند، اما گرمای شدید و طولانی‌مدت می‌تواند باعث کوتاه شدن دوره گلدهی و کاهش کیفیت گل‌ها شود.


نور

این گیاه برای گلدهی مطلوب به نور کافی نیاز دارد. قرارگیری در آفتاب کامل (حداقل ۶ ساعت نور مستقیم در روز) باعث ساقه‌های محکم‌تر و گل‌های بیشتر می‌شود. در سایه‌روشن یا سایه، رشد علفی افزایش یافته و گلدهی کاهش می‌یابد.


آب و رطوبت

شقایق به رطوبت متوسط نیاز دارد و با کم‌آبی کوتاه‌مدت کنار می‌آید، اما خاک دائماً خیس و آبیاری سنگین، خطر پوسیدگی ریشه و کاهش استقرار گیاه را بالا می‌برد. آبیاری بهتر است عمیق اما با فاصله انجام شود تا سطح خاک بین دو آبیاری کمی خشک گردد. رطوبت هوای معمولی برای آن کافی است و نیاز به مه‌پاشی ندارد.


خاک و بستر کشت

خاک سبک تا متوسط با زهکشی عالی (شنی-لومی یا لومی) برای این گونه مناسب‌تر است. خاک‌های سنگین رسی در صورت زهکشی ضعیف مشکل‌ساز می‌شوند. pH نزدیک به خنثی تا کمی قلیایی (حدود ۶.۵ تا ۸) قابل‌قبول است. خاک بسیار غنی از نیتروژن باعث افزایش برگ‌دهی و کاهش گلدهی می‌شود.


جریان هوا و استقرار

تهویه مناسب و جریان ملایم هوا به کاهش بیماری‌های قارچی کمک می‌کند. شقایق به جابه‌جایی حساس است؛ بنابراین کشت در محل اصلی و پرهیز از آسیب به ریشه، استقرار بهتری ایجاد می‌کند.

Papaver Rhoeas

مقابله به آفات گل شقایق


آفات رایج شقایق (Papaver rhoeas)

مهم‌ترین آفات شقایق شامل شته‌ها (Aphididae)، تریپس‌ها و گاهی لارو برخی پروانه‌ها هستند. شته‌ها با مکیدن شیره گیاهی موجب پیچیدگی برگ، کاهش رشد و انتقال ویروس‌ها می‌شوند. کنترل زودهنگام آفات مکنده کلید جلوگیری از خسارت ثانویه و بیماری‌های ویروسی است. برای مدیریت، از شست‌وشوی بوته با آب، حذف علف‌های هرز میزبان و تقویت دشمنان طبیعی مانند کفشدوزک‌ها استفاده کنید. در آلودگی شدید، کاربرد هدفمند صابون حشره‌کش یا روغن‌های باغبانی در ساعات خنک توصیه می‌شود.


بیماری‌های قارچی و پوسیدگی‌ها

در شرایط رطوبت بالا، بیماری‌هایی مانند لکه‌برگی و سفیدک سطحی و نیز پوسیدگی ریشه/طوقه (وابسته به قارچ‌های خاکزی) مشاهده می‌شود. نشانه‌ها شامل لکه‌های قهوه‌ای روی برگ، پوشش پودری سفید و پژمردگی ناگهانی است. آبیاری سنگین و زهکشی ضعیف مهم‌ترین عوامل تشدید پوسیدگی‌ها هستند. مدیریت شامل آبیاری صبحگاهی، افزایش فاصله کاشت برای گردش هوا، حذف برگ‌های آلوده و پرهیز از خیس‌کردن شاخ‌وبرگ است.


راهبردهای پیشگیری و کنترل یکپارچه

برای پیشگیری، بستر سبک و زهکش‌دار فراهم کنید، بقایای آلوده را جمع‌آوری و ابزار را ضدعفونی کنید. تناوب کشت و استفاده از بذر سالم اهمیت دارد. در صورت تداوم بیماری، از قارچ‌کش‌های مجاز متناسب با عامل بیماری‌زا و طبق برچسب استفاده شود. ترکیب بهداشت زراعی، پایش منظم و کنترل بیولوژیک مؤثرترین روش پایدار در شقایق است.

گل شقایق

نحوه تکثیر گل شقایق


تولید مثل در طبیعت

پاپاور روئاس (Papaver rhoeas) یا گل شقایق یک گیاه یک‌ساله است که در طبیعت عمدتاً از راه بذر تکثیر می‌شود. گل‌ها با رنگ‌های درخشان خود گرده‌افشان‌هایی مانند زنبورها را جذب می‌کنند و پس از گرده‌افشانی، کپسول بذر تشکیل می‌شود. با رسیدن کپسول، بذرهای بسیار ریز از طریق تکان خوردن ساقه در باد و حرکت جانوران در اطراف بوته پراکنده می‌شوند. این بذرها می‌توانند در خاک مدتی نهفتگی داشته باشند و معمولاً پس از فراهم شدن رطوبت و نور کافی در فصل مناسب جوانه می‌زنند.


روش‌های تکثیر در خانه

بهترین روش تکثیر شقایق در خانه، کاشت مستقیم بذر است؛ زیرا جابه‌جایی نهال به ریشه لطیف آن آسیب می‌زند. بذرها را سطحی روی خاک سبک و زهکش‌دار بپاشید و فقط با لایه‌ای بسیار نازک از خاک یا ورمیکولیت بپوشانید. برای جوانه‌زنی، نور ملایم و رطوبت یکنواخت (بدون غرقابی کردن خاک) ضروری است. پس از سبز شدن، تنک کردن بوته‌ها به رشد بهتر و گل‌دهی بیشتر کمک می‌کند. تکثیر رویشی (قلمه یا تقسیم بوته) معمولاً موفق نیست و برای این گونه توصیه نمی‌شود.

corn poppy

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

از گذشته‌های دور از جوشانده این گیاه برای رفع بی‌خوابی و کاهش التهاب استفاده می‌شده و دارای اثرات آرام بخش و خلط آور است. خواب آلودگی را از عوارض شناخته شده مصرف این عصاره در حیوانات دانست برای همین حیوانات از این گل دوری میکنند

راهنمای نگهداری و پرورش گل و گیاهان زینتی - گل شقایق

عوارض جانبی - هشدار

برگ و شیرابه آن طعم تندی دارد و کمی سمی برای حیوانات علف خوار هستند

corn rose, field poppy, Flanders poppy, red poppy, red weed,headache , headwark

ساير تصاوير :  


گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس شقایق و همه گونه های آن


گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره خشخاش و جنس های آن

امتیاز شما به این مقاله

میانگین امتیاز: 3.87 از ۵، بر اساس 114 امتیاز

پرسش‌ها و نظرات این مقاله

آزاده معینی 1391/12/10
محلی های استان فارس به شقایق وحشی میگن گل چشم دردوک، چون اعتقاد دارن که اگر خیره بشیم به سیاهی وسط گلبرگ ها دچار درد چشم میشیم و اگر کسی به سیاهی گل دست بزند و دست آلوده را به چشم خود بمالد درد آزار دهنده ای داره، ناگفته نماند که خیره شدن به رنگ قرمز آتشین این گل نیز همین خاصیت را دارد و گاو و گوسفند و حیوانات دیگر از این گل دوری میکنند، البته اینها همه گفته های افراد روستایی و محلی است، نوعی از این گل به صورت وحشی روی دیواره تاریک و مرطوب چاه های قدیمی رشد میکند در بهار و تابستان، دشت شقایق کازرون در این مورد دیدنیه!!!
زهره 1391/04/26
با سلام من یک گل شقایق اپارتمانی خریدم چها ماه قبل.از یک ماه قبل بتدریج ساقه های ان شروع به سیاه شدن کرد رنگ برگهاش هم کمرنگ شده .گل هم نداده
نور مستقیم نمیگیره به من گفتند محیط بسیار مرطوب میخواد و توی سنندج نمیشه نگهداری کرد.لطفا راهنماییی کنید که چطور نجاتش بدم.ممنون
حسين 1391/07/11
سلام
من بذر شقايق گرفتم ولي پيرمرد باغبان گفت كه بايد اوايل مهر كاشت
من در اصفهان هستم .آيا امكان رشد هست در اين موقع ؟
محمد جواد فلاحی 1391/08/21
می خواستم بپرسم ایادرمحل زندگی من که اب وهوای نسبتا گرم وخشکی داره میشه گل شقایق روپرورش دادضمناچگونه این کاررامی توان کردوزمان مناسب چه وقتی است
haned khodaverdy 1394/02/12
چرا دراستان آذربایجان شرقی(سمت جلفا)شاهد رشدگل شقایق هستیم ولی در خاک جمهوری آذربایجان هیچ گل شقایقی را مشاهدنمی کنیم.(درست در مرز ایران - جمهوری آذربایجان).اگه کسی جوابو میدونه لطفا بهم بگه.مرسی

ثبت پرسش یا نظر جدید