Chelidonium majus greater celandine که به فارسی مامیران کبیر نامیده میشود، گیاهی از خانواده papaveraceae، بومی اروپا و غرب آسیا می باشد. نیاز های این گیاه عبارتند از نور: کم رطوبت: کمی مرطوب دمای محیط: نواحی معتدل تا نیمه گرمسیری خاک: رشد در گستره وسیعی از خاک ها
دانستنیهای علمی
نام علمي
Chelidonium majus
نام لاتين
greater celandine
ردهبندی و خانواده
مامیران کبیر با نام علمی Chelidonium majus گیاهی علفی از تیره خشخاش (Papaveraceae) است. این گونه تنها نماینده شناختهشده جنس Chelidonium در بسیاری از نواحی اروپا و آسیای غربی است. گیاه چندساله، دارای شیره زرد-نارنجی و برگهای عمیقاً بریدهدار است.
منطقه بومی و پراکنش
خاستگاه اصلی مامیران کبیر اروپا، آسیای معتدل و بخشهایی از شمال آفریقا است. این گیاه امروزه در آمریکای شمالی نیز بهصورت گونهای مهاجم یا طبیعیشده دیده میشود. پراکنش آن اغلب در مناطق دارای اقلیم معتدل و نیمهسایه صورت میگیرد.
زیستگاه و بومشناسی
مامیران کبیر معمولاً در حاشیه جنگلها، کنار دیوارها، باغهای متروکه و حاشیه جادهها میروید. ترجیح آن خاکهای نسبتاً مرطوب، غنی از مواد آلی و مکانهای نیمهسایه است. توانایی بالای خودبذرافشانی سبب گسترش سریع آن در زیستگاههای مناسب میشود.
تاریخچه و مطالعات علمی
این گیاه از دوران باستان در متون گیاهپزشکی یونان و روم ذکر شده است. در قرون میانه، توجه ویژهای به شیره زردرنگ آن جلب شد و ترکیبات آلکالوئیدیاش بعدها موضوع پژوهشهای فارماکولوژیک گردید. در قرن نوزدهم، استخراج آلکالوئیدهای ایزوکوئینولینی از مامیران کبیر گامی مهم در شیمی گیاهی بود.
![مامیران کبیر]()
![مامیران کبیر]()
خصوصیات - معرفی
"مامیران کبیر" گياهی علفی، چندساله با شيره نارنجی رنگ، منشعب به رنگ سبز تيره، واجد كرك های پراكنده و دارای بن ساقه ای پوشيده از قاعده های پايای برگ ها و ساقه ای منشعب به ارتفاع 90- 30 سانتيمتر است. برگ ها شانه ای، دارای 7-5 برگچه تخم مرغی تا مستطيلی شكل هستند. گل آذين چتر مانند، دارای 6-2 گل، گل با دو كاسبرگ آزاد و ريزان و چهار گلبرگ كامل زرد رنگ و واژ تخم مرغی می باشد. پرچم ها زرد رنگ، ميوه به شكل كپسول كشيده، كم و بيش مستقيم و فاقد كرك است. دانه های آن سياه رنگ هستند. اندام دارویی ماميران قسمت هوایی گياه است كه در هنگام گل دادن جمع آوری می شوند.
از ماميران کبیر به صورت خوراكی به عنوان صفراآور، ضداسپاسم، مسكن (ضعيف) و مدر و به صورت موضعی در درمان زگيل استفاده می شود. در طب گذشته از تمام قسمت های گياه ماميران به ويژه شيرابه و ريشه آن در درمان ناراحتی های پوستی به ويژه درد دندان و نيز به عنوان صفراآور استفاده می كردند. سرشاخه هوایی ماميران کبیر دارای 1-1/0 درصد آلكالوئيد با بيش از 20 آلكالوئيد است. اين گياه در زمين های باير به صورت خودرو رشد می كند و به صورت وسيعی در اروپا و آسیا می رويد.
![greater celandine]()
![greater celandine]()
شرایط نگهداری مامیران کبیر
نور مورد نياز
کم
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی معتدل تا نیمه گرمسیری
خاک مورد نياز
رشد در گستره وسیعی از خاک ها
|
نوع خودروی آن بر روی نواحی سایه دار، دیوارها، حاشیه جاده ها، نواحی مجاور آبادی ها، صخره ها و در گودال ها می روید. این گیاه می تواند در گستره وسیعی از خاک ها رشد کند.
![Chelidonium majus]()
![Chelidonium majus]()
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
تمام قسمت های اين گياه و شيره آن مصرف دارویی دارند البته ريشه آن قوی تر از بقيه قسمت های آن است.
جوشانده و يا دم كرده ماميران کبیر برای درمان سرطان معده بكار می رود. در معالجه آسم اثر مفيد دارد. تشنج را برطرف می كند. فشار خون را پائين می آورد. ادرار آور و ملين است. درمان كننده تصلب شرائين است. دردهای سرطانی را ساكت می كند. برای معالجه آنژيندپواترين از آن استفاده می كنند. برای درمان آب آوردن بدن مفيد است. سنگ كليه را خرد كرده و دفع می كند. برای معالجه نقرس مفيد است. داروی خوبی برای برطرف كردن بيماری های كبدی است. برای درمان زخم های چركين، ريشه له شده ماميران را مانند ضماد روی اينگونه زخم ها بگذاريد. شيره ماميران داروی مؤثری برای از بين بردن زگيل و يا ميخچه است. اين شيره را با گليسرين به سنبت مساوی مخلوط کنید.
ماميران كبير دارای آلكالوئيدهای مختلفی مانند چليدونين، هيموچليدونين، كلريتين، پروتوپين، آليكری توپين، هربرين و اسپارتئين می باشد. در ماميران كبير همچنين نمک های كلسيم، منيزيم و آلومينيم، مواد رزينی و موسيلاژ موجود است .
![مامیران کبیر - معرفی و خواص گیاهان دارویی]()
![مامیران کبیر - معرفی و خواص گیاهان دارویی]()
مقابله به آفات مامیران کبیر
آفات مهم مامیران کبیر (Chelidonium majus)
شایعترین آفات مامیران کبیر شامل شتهها، تریپسها، مینوز برگ و حلزونها هستند.
شتهها با مکیدن شیره گیاهی موجب پیچیدگی برگ و کاهش رشد میشوند. تریپسها لکههای نقرهای روی برگ و گل ایجاد کرده و میتوانند ناقل ویروس باشند. مینوز برگ با ایجاد دالانهای روشن در پارانشیم، سطح فتوسنتز را کاهش میدهد. حلزونها نیز با تغذیه از برگهای جوان، بهویژه در شرایط مرطوب، خسارت شدیدی وارد میکنند.
بیماریهای قارچی و ویروسی
بیماریهای رایج مامیران کبیر شامل سفیدک سطحی، لکه برگی قارچی و پوسیدگی ریشه در خاکهای غرقاب است.
سفیدک سطحی به صورت پوشش سفید روی برگها ظاهر شده و باعث زردی و ریزش میشود. لکه برگی با لکههای قهوهای و حاشیه تیره مشخص میگردد. ویروسها معمولاً بهصورت موزاییک، زردی رگبرگها و بدشکلی برگ بروز کرده و عمدتاً توسط شته و تریپس منتقل میشوند.
روشهای پیشگیری و کنترل
مدیریت تلفیقی آفات و بیماریها (IPM) برای مامیران کبیر توصیه میشود.
استفاده از بذر سالم، ضدعفونی ابزار، تناوب زراعی و تهویه مناسب از اقدامات پیشگیرانهاند. برای کنترل آفات، رهاسازی کفشدوزک و بالتوری، استفاده از صابونهای حشرهکش و روغنهای گیاهی مفید است. در بیماریهای قارچی، محلولپاشی با قارچکشهای مسی کمخطر و اجتناب از آبیاری بارانی مؤثر است. حذف و سوزاندن بوتههای شدیداً آلوده، چرخه آلودگی را میشکند.
![مامیران کبیر]()
![مامیران کبیر]()
نحوه تکثیر مامیران کبیر
پرورش این گیاه از طریق بذر صورت می گیرد و زمین زراعی باید سایه دار و نسبتاً مرطوب، ماسه ای و نرم با خاک پوسیده باشد. بذر آنرا در گلخانه در اوایل اسفند و یا مستقیماً در زمین شخم خورده در ردیف هایی به عرض 50 سانتیمتر در طول فروردین ماه می کارند. میزان بذر مورد نیاز گلخانه هر هکتار 200 گرم و میزان آن در زمین اصلی 2 کیلو گرم در هکتار می باشد.
ماه های اردیبهشت و خرداد نهال ها را در کرت های 20*50 سانتیمتر نشاء می کنند. جهت تقویت زمین مقدار 150 تا 75 کیلو گرم کود ازت خالص (نیترات آمونیوم و کلسیم سیانید) در هر هکتار اضافه می کنند. برای مبارزه با علف های هرز یک تا دوبار چنگک با دیسک ماشینی زده می شود.
قسمت هوایی گیاه را در فروردین تا شهریور و ریشه ها را از مهر تا آبان یا اسفند تا فروردین قبل از جوانه زدن محصول برداری می کنند (از دومین سال کشت چین اول گیاه را در ماه اسفند و فروردین و چین دوم آنرا در شهریور یا مهر با علف چین و ریشه ها را در مهر و آبان و اسفند و یا فروردین برداشت می نمایند). پس از برداشت محصول و تمیز کردن آن قسمت هوایی را در حرارت 50 تا 60 درجه سانتیگراد و ریشه را در حرارت 60 تا 80 درجه سانتیگراد خشک می نمایند. با شرایط فوق الذکر بازدهی هر هکتار 6/3 تن محصول خشک به صورت گیاه کامل و 8/2 تن ریشه است.
مسمومیت با اجزای این گیاه دیده شده است و حتی دیده شده است که باعث مرگ گردیده است.