این گیاه با نام علمی Menodora spinescensis و نام مرسوم (Spiny Menodora) که به فارسي منودورا خاردار ناميده ميشود، گياهي از خانواده Oleaceae بومي بومی جنوبغرب ایالات متحده آمریکا و شمال مکزیک، در بیابانها و نواحی خشک و سنگلاخی مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک بسیار سبک، شنی یا سنگریزهای با زهکشی عالی، مقاوم به خشکی و خاکهای فقیر، با pH خنثی تا قلیایی
دانستنیهای علمی
نام علمي
Menodora spinescensis
ردهبندی و نام علمی
منودورا خاردار با نام علمی Menodora spinescens گونهای بوتهای از تیره زیتونیان (Oleaceae) است. این گونه در جنس Menodora قرار دارد که شامل چندین گونهٔ علفی و بوتهای در مناطق خشک قاره آمریکا است. نام گونهای spinescens به وجود شاخههای تیغدار و خاردار اشاره دارد که ویژگی بارز این گیاه است. در منابع فلوری، این گونه گاهی در کنار خویشاوندان بیخار خود برای مطالعهٔ تکامل دفاع مکانیکی در گیاهان بررسی میشود.
منطقه بومی و پراکنش
زیستگاه اصلی منودورا خاردار نواحی خشک و نیمهخشک جنوبغربی آمریکای شمالی است. این گونه در ایالات یوتا، نوادا، آریزونا و بخشهایی از کالیفرنیا و نیومکزیکو گزارش شده است. رویشگاه آن عمدتاً دامنههای سنگلاخی، فلاتهای مرتفع، خاکهای شنی و آهکی و همچنین زیستبومهای دشتی و نیمهبیابانی است. سازگاری به خشکی، تابش شدید خورشید و نوسان دمای روز و شب از ویژگیهای مهم بومشناختی این گیاه محسوب میشود.
ویژگیهای ریختشناسی و بومشناسی
منودورا خاردار بوتهای کمارتفاع تا متوسط با شاخههای بهشدت منشعب و خاردار است. برگها کوچک و اغلب کمدواماند که به کاهش تعرق کمک میکند. گلها معمولاً زرد و لولهایشکل بوده و با حشرات گردهافشان سازگار شدهاند. سیستم ریشهای عمیق، امکان بهرهبرداری از رطوبت لایههای زیرین خاک را فراهم میآورد.
تاریخچه شناخت و اهمیت علمی
این گونه در قرن نوزدهم توسط گیاهشناسان کاوشگر فلور غرب آمریکا توصیف شد و نام آن در فلورهای منطقهای جنوبغربی ایالات متحده ثبت شده است. منودورا خاردار برای پژوهشهای مرتبط با سازگاری به خشکی، تکامل خارها و تنوع تیره زیتونیان در زیستبومهای بیابانی اهمیت دارد. هرچند کاربرد زراعی یا دارویی شناختهشدهٔ گستردهای ندارد، اما به عنوان جزء بومی فلور مناطق خشک، در تنوع زیستی و پایداری بومسازگانهای بیابانی نقش دارد.
خصوصیات - معرفی
ساقه و habitus
منودورا خاردار درختچهای کوتاهقد و بهشدت منشعب است که معمولاً ارتفاع آن بین ۳۰ تا ۸۰ سانتیمتر متغیر است. ساقهها استوانهای، باریک و سخت بوده و بافتی چوبی در سنین بالاتر پیدا میکنند. رنگ ساقهها در بخشهای جوان سبز مایل به خاکستری و در بخشهای مسنتر قهوهای یا خاکستری تیره است. شاخهها زاویهدار و غالباً خمیدهاند و در انتها به خارهای تیز و کوتاه (معمولاً ۰٫۵ تا ۲ سانتیمتر) ختم میشوند که به گیاه ظاهری خاردار و محافظ میدهند.
برگها
برگها کوچک، ساده و عموماً متقابل روی ساقه قرار گرفتهاند. طول برگها معمولاً بین ۵ تا ۲۰ میلیمتر و عرض آنها ۲ تا ۶ میلیمتر است. شکل برگها از بیضوی باریک تا سرنیزهای متغیر است و نوک آنها میتواند کند تا کمی تیز باشد. سطح برگها اغلب بدون کرک یا با کرک بسیار ریز است و رنگ آنها سبز تا سبز مایل به خاکستری، که با انعکاس نور، ظاهر مات یا کمی براق پیدا میکند. حاشیه برگها صاف و بدون بریدگی است و رگبرگ میانی نسبتاً برجسته دیده میشود.
گلها
گلهای منودورا خاردار کوچک اما بسیار جلبتوجهکنندهاند و عموماً در انتهای شاخهها یا در زاویه برگها بهصورت منفرد یا چندتایی ظاهر میشوند. کاسه گل باریک، سبز و لولهای است که به تعدادی دندانه ظریف ختم میشود. جام گل اغلب لولهای تا قیفیشکل بوده و رهاکهای آن به شکل ستارهای گشوده میشوند. رنگ گلها زرد روشن تا زرد طلایی است که در برابر پسزمینه شاخههای خاکستریرنگ تضاد زیبایی ایجاد میکند. قطر هر گل معمولاً کمتر از ۱ سانتیمتر است.
اندامهای زایشی و میوه
پرچمها درون لوله جام قرار گرفته و بساکها زردرنگ و کوچکاند. مادگی مرکزی با خامهای باریک و کلالهای کوچک ختم میشود. میوه معمولاً کپسولی کوچک و خشک است که پس از رسیدن، بذرهای ریز را آزاد میکند. رنگ میوه از سبز در مراحل نارس به قهوهای در مرحله بلوغ تغییر مییابد و اندازه آن اغلب چند میلیمتر بیشتر نیست.
شرایط نگهداری منودورا خاردار
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک بسیار سبک، شنی یا سنگریزهای با زهکشی عالی، مقاوم به خشکی و خاکهای فقیر، با pH خنثی تا قلیایی
|
شرایط کلی رویش منودورا خاردار (Menodora spinescensis)
منودورا خاردار گیاهی است بوتهای و خشکیپسند که به صورت طبیعی در مناطق نیمهخشک و آفتابدوست رشد میکند. این گیاه برای رشد مطلوب نیازمند محیطی گرم، خشک و با زهکشی عالی است و در برابر نوسانات دمایی و کمبود آب مقاومت بالایی دارد.
دما و دامنه حرارتی مناسب
منودورا خاردار در دمای بین ۱۵ تا ۳۰ درجه سانتیگراد بهترین رشد را دارد و دورههای کوتاه گرمای بالاتر را نیز تحمل میکند. سرمای شدید و یخبندان طولانی میتواند به ریشه و شاخههای جوان آسیب بزند، بنابراین در مناطق سرد باید در مکانهای محافظتشده کشت شود.
نور و شدت تابش
این گونه کاملاً آفتابدوست است و به نور مستقیم نیاز دارد. حداقل ۶ ساعت نور مستقیم خورشید در روز برای حفظ فرم بوته، برگدهی و گلدهی مناسب ضروری است. مکانهای سایه یا نیمسایه باعث کاهش رشد، کمرنگ شدن برگها و کاهش گل میشود.
خاک، بافت و زهکشی
خاکهای سبک، شنی تا شنیلومی با زهکشی قوی برای منودورا خاردار ایدهآل است. این گیاه خاکهای فقیر از مواد آلی را نیز تحمل میکند، اما از غرقاب و ماندابی شدن خاک بهشدت آسیب میبیند. pH خاک کمی قلیایی تا خنثی (حدود ۷ تا ۸) برای رشد بهتر توصیه میشود.
آبیاری و رطوبت نسبی
منودورا خاردار به خشکی مقاوم است و نیاز آبی پایینی دارد. آبیاری باید عمیق اما با فواصل نسبتاً طولانی انجام شود تا ریشهها در جستوجوی آب در عمق گسترش یابند. رطوبت هوای پایین و جریان آزاد هوا برای پیشگیری از بیماریهای قارچی مناسب است و آبیاری بیش از حد از اصلیترین عوامل ضعف گیاه بهشمار میآید.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين خانواده :