این گیاه با نام علمی Macrozamia moorei و نام مرسوم (Moore’s Cycad) که به فارسي سیکاس مور ناميده ميشود، گياهي از خانواده Zamiaceae بومي بومی شرق استرالیا (ایالت کوئینزلند)؛ بهطور طبیعی در جنگلهای باز، دامنههای سنگلاخی و مناطق نیمهخشک تا معتدل گرم رشد میکند مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی خشک دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک شنی تا لومی سبک با زهکشی بسیار خوب؛ مقاوم به خشکی پس از استقرار؛ ترجیحاً خاک کمی اسیدی تا خنثی؛ pH حدود 5.5 تا 7
دانستنیهای علمی
نام علمي
Macrozamia moorei
خانواده و ردهبندی گیاهشناسی
Macrozamia moorei (ماکروزامیا موورِی) گونهای ژیمناسپرم از راسته Cycadales و خانواده Zamiaceae است. این گیاه به جنس Macrozamia تعلق دارد که شامل حدود ۴۰ گونه سیکاد بومی استرالیاست. سیکادها از کهنترین گیاهان بذردار زمیناند و خویشاوندی نزدیک با مخروطیان دارند، نه با نخلها.
منطقه بومی و پراکنش طبیعی
زادگاه طبیعی ماکروزامیا موورِی در شرق استرالیا، بهویژه نواحی کوئینزلند مرکزی است. این گونه عمدتاً در دامنه تپهها و فلاتهای شنی یا سنگلاخی میروید. پراکنش آن به اقلیم نیمهگرمسیری با تابستانهای گرم و زمستانهای ملایم محدود است. این محدوده جغرافیایی باعث شده سازگاری ویژهای با خاکهای نسبتاً فقیر و زهکشیدار پیدا کند.
زیستگاه و بومشناسی
زیستگاه طبیعی ماکروزامیا موورِی شامل جنگلهای تنک اکالیپتوس، اراضی بوتهزار و دامنههای سنگی است. ریشههای آن اغلب با سیانوباکتریها همزیستی دارند که توان تثبیت نیتروژن را بالا میبرد. همزیستی ریشهای، این گیاه را قادر میسازد در خاکهای کممواد غذایی نیز پایدار بماند. مخروطهای نر و ماده روی پایههای جداگانه تشکیل میشوند و در گردهافشانی، حشرات ویژهای مانند برخی سوسکها نقش دارند.
تاریخچه علمی و اهمیت پژوهشی
این گونه در اواخر قرن نوزدهم توصیف علمی شد و به افتخار گیاهشناس استرالیایی، چارلز مور (Moore)، نامگذاری گردید. ماکروزامیا موورِی برای مطالعه فرگشت گیاهان بذردار و سازگاری با اقلیمهای باستانی اهمیت ویژهای دارد، زیرا ساختار بدنی آن شباهت زیادی به سیکادهای دوران مزوزوئیک نشان میدهد. همچنین در پژوهشهای مرتبط با تنوع ژنتیکی سیکادها و راهبردهای بقا در برابر خشکی و آتشسوزیهای طبیعی مورد توجه است.
خصوصیات - معرفی
ریختشناسی کلی Macrozamia moorei
Macrozamia moorei یک سیکاس تنومند و بسیار کندرشد است که در ظاهر شبیه نخل دیده میشود. این گیاه دوپایه است و اندامهای زایشی نر و ماده روی افراد جداگانه تشکیل میشوند. رنگ عمومی اندامهای هوایی سبز تا سبز مایل به آبی است و با افزایش سن، فرم تودهای و مجسمهگونه به خود میگیرد.
ساقه و تنه
تنه استوانهای، ضخیم و چوبی است و میتواند در زیستگاه طبیعی تا حدود ۶–۷ متر ارتفاع برسد، هرچند در گلدان بسیار کوتاهتر میماند. سطح تنه عمدتاً از جای زخم برگهای قدیمی پوشیده شده و بافتی فلسدار و زبر ایجاد میکند. رنگ تنه قهوهای تیره تا خاکستری است و با افزایش سن، ظاهری خشن و فیبری پیدا میکند.
برگها
برگها شبیه برگ نخل، طوقهای و از انتهای ساقه خارج میشوند و طول آنها در گیاهان بالغ به ۲ تا ۳ متر میرسد. هر برگ شامل محور اصلی طویل و تعداد زیادی برگچه باریک و خطی است که بهصورت منظم در دو ردیف جانبی قرار گرفتهاند. رنگ برگها سبز تیره براق تا سبز مایل به آبی است و بافتی نسبتاً سخت و چرمی دارند. برگچهها نوکتیز، باریک و اندکی قوسی هستند و آرایشی پرمانند به گیاه میدهند.
اندامهای زایشی (مخروطها)
این گونه گل حقیقی به سبک گیاهان گلدار تولید نمیکند، بلکه مخروط (استروبیلوس) تشکیل میدهد. مخروطهای نر باریکتر، کشیده و معمولاً به رنگ قهوهای مایل به زرد تا نارنجی هستند. مخروطهای ماده حجیمتر، تخممرغی تا استوانهای و به رنگ سبز تا سبز مایل به قهوهای دیده میشوند. دانهها در مخروط ماده در ابتدا سبز و در زمان رسیدن، اغلب نارنجی تا قرمز مایل به قهوهای و نسبتاً درشت و گوشتی میگردند.
شرایط نگهداری سیکاس مور
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی خشک
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک شنی تا لومی سبک با زهکشی بسیار خوب؛ مقاوم به خشکی پس از استقرار؛ ترجیحاً خاک کمی اسیدی تا خنثی؛ pH حدود 5.5 تا 7
|
دمای مناسب برای رشد سیکاس مور (Macrozamia moorei)
سیکاس مور گیاهی گرمپسند است و در بازهٔ دمایی ۱۵ تا ۳۰ درجه سانتیگراد بهترین رشد را دارد. دمای زیر ۵ درجه سانتیگراد میتواند به برگها آسیب برساند و در مناطق سرد لازم است گیاه در زمستان محافظت یا به فضای سرپوشیده منتقل شود. نوسان شدید دما را باید کاهش داد تا رشد برگها منظم و پایدار بماند.
نور و شدت روشنایی
Macrozamia moorei به نور زیاد و غیرمستقیم نیاز دارد. در فضای باز، نور کامل تا نیمسایه برای آن مناسب است، اما در مناطق بسیار گرم بهتر است از آفتاب مستقیم بعدازظهر محافظت شود. کمبود نور باعث باریک و کمپشت شدن برگها میشود، بنابراین در محیط داخلی باید کنار پنجرهٔ پرنور جنوبی یا غربی قرار گیرد.
رطوبت هوا و آبیاری
این گیاه نسبتاً مقاوم به خشکی است، اما رطوبت متوسط محیط (۴۰–۶۰٪) رشد آن را بهبود میدهد. آبیاری باید عمیق ولی با فواصل منظم انجام شود تا خاک بین دو آبیاری تقریباً خشک شود. غرقابی شدن و ماندگاری آب در اطراف ریشه مهمترین عامل پوسیدگی ریشه و مرگ گیاه است.
خاک، زهکشی و بستر کاشت
خاک ایدهآل برای سیکاس مور، سبک، غنی و با زهکشی قوی است. ترکیبی از خاک باغچهٔ سبک، ماسهٔ شسته، پرلیت یا پوکه و مقدار کمی کمپوست پیشنهاد میشود. pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۶ تا ۷) برای جذب بهتر عناصر غذایی مناسب است. گلدان باید دارای سوراخهای خروجی کافی و لایهای از سنگریزه یا لیکا در کف باشد.
محیط کاشت و تهویه
قرار دادن گیاه در فضایی با جریان هوای ملایم به کاهش بیماریهای قارچی کمک میکند. از محیطهای بسته و بدون تهویه مناسب خودداری شود. در فضای باز، محل کاشت باید از بادهای بسیار شدید محافظت شود تا برگهای سفت و طویل آن دچار شکستگی نشوند.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين خانواده :