Lepidium draba whitetop که به فارسی ازمک نامیده میشود، گیاهی از خانواده شب بوها یا چلیپائیان، بومی غرب آسیا، جنوب شرق اروپا می باشد. نیاز های این گیاه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دمای محیط: نواحی گرم و نیمه گرم خاک: خاک هایی با بافت سنگین و حاصلخیز
دانستنیهای علمی
ردهبندی و خانواده
گیاه Lepidium draba که در فارسی «ازمک» یا «شاهتره ترشک» نیز نامیده میشود، از تیره Brassicaceae (شببوییان / خردلیان) است. این خانواده شامل گیاهان مهمی چون کلم، خردل و ترب است و با داشتن گلوکوزینولاتها شناخته میشود. جنس Lepidium بیش از ۱۵۰ گونه علفی یا نیمهچوبی در سراسر جهان دارد.
منطقه بومی و گسترش جغرافیایی
زادگاه اصلی Lepidium draba نواحی مدیترانه، آسیای غربی و قفقاز گزارش شده است. این گونه امروزه بهعنوان یک علفهرز مهاجم در اروپا، آمریکای شمالی، استرالیا و بخشهایی از آسیا شناخته میشود. توان بالای تولید بذر و گسترش رویشی، عامل اصلی موفقیت آن در اشغال زیستگاههای جدید است.
زیستگاه و بومشناسی
Lepidium draba در خاکهای نسبتاً قلیایی، زهکشدار و غنی از نیتروژن بهترین رشد را دارد. این گیاه معمولاً در حاشیه جادهها، مزارع رهاشده، باغها و چراگاهها میروید. تحمل خشکی و سرما، همراه با ریشههای عمیق، آن را به گونهای پایدار در اکوسیستمهای آشفته تبدیل کرده است.
تاریخچه و اهمیت علمی
این گونه از سدههای گذشته در فلور مدیترانهای توصیف شده و در متون کلاسیک گیاهشناسی اروپا ثبت شده است. در پژوهشهای نوین، Lepidium draba بهعنوان مدل مطالعه گیاهان مهاجم، فیزیولوژی تنش و ترکیبات ثانویه گوگرددار مورد توجه قرار گرفته است.
![ازمک]()
![ازمک]()
خصوصیات - معرفی
"ازمک" گیاهی چندساله و ریزوم دار از خانواده چلیپائیان (Brassicaceae) است. ساقه آن به طول 20 تا60 سانتیمتر می رسد و در بالا بسیار منشعب است.
برگ های پایینی آن تخم مرغی و قاشقی شکل و دندانه دارند. برگ های روی ساقه بیضی کشیده تا سرنیزه ای هستند. برگ های بهاره آن لطیف تر بوده و طعم تره تیزک یا شاهی دارد و به عنوان سبزی صحرایی جمع آوری و در تغذیه انسان به کار می رود. این گیاه در اکثر مزارع و کنار نهرها می روید.
گل آذین اَزمک، خوشه ای متراکم و انتهایی است. طول گلبرگ ها 2.5 تا 4 میلیمتر و رنگ آنها سفید است. دم میوه 5 تا 15 میلیمتر طول دارد و هر میوه محتوی 2 و به ندرت یک دانه است. این گیاه ریشه های قوی و طویل داشته، سرعت نمو آن زیاد است و هر سال ساقه ای قوی تولید می کند. تولید دانه نیز در این گیاه زیاد بوده گاهی به دو بار در سال می رسد.
یک سطح بذر پهن و سطح دیگرش گرد است. بذرها دارای چهار زائده طویل بوده که زوائد کوچکتر مابین آنها قرار دارند.
![whitetop]()
![whitetop]()
شرایط نگهداری ازمک
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی گرم و نیمه گرم
خاک مورد نياز
خاک هایی با بافت سنگین و حاصلخیز
|
این گیاه ویژهٔ مناطق گرم و نواحى آفتابگیر است و خاک هایی با بافت سنگین و حاصلخیز را ترجیح مى دهد. ازمک از علف هاى هرز مزارع غلات، یونجه، چغندرقند، سبزیجات، زعفران و باغ ها بوده و علاوه بر این، آن را مى توان به مقدار قابل توجهى در حاشیهٔ جاده ها و زمین هاى بایر مشاهده کرد.
![Lepidium draba]()
![Lepidium draba]()
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
می توان برگ های تندمزه ازمک را به عنوان چاشنی مورد استفاده قرار داد.
توانایی گیاه ازمک در جذب فلز روی: فلزات سنگین گروهی از عناصر می باشند كه از نظر كاربرد صنعتی، شیمیایی و بیولوژیكی دارای اهمیت زیادی بوده و در غلظت های زیاد قادر هستند محیط زیست و به ویژه خاك را آلوده كنند. آلودگی حاصل از فلزات بر ریز جانداران خاك و در نتیجه بر فرآیندهای زیستی اثر زیادی بر جای می گذارد، همچنین بعضی از این فلزات ساختمان خاك را از بین می برند. لذا این مشكلات ایجاد شده توسط فلزات سنگین لزوم نیاز به گیاه پالایی را ایجاب می كند. در تحقیقی، جذب غلظت های مختلف سولفات روی توسط گیاه ازمك بررسی شد. غلظت های 0 ، 100 ، 250 ،500 و 1000 سولفات روی بر گیاهچه های 15 روزه گیاه ازمك بررسی و جذب این تركیب، اندازه گیری شد. نتایج بدست آمده نشان داد كه گیاه ازمك یك جاذب خوب برای فلز روی است و در همه غلظت ها جذب بطور معنی داری توسط این گیاه نسبت به نمونه كنترل افزایش یافته است. با توجه به مشكلات دفع ضایعات روی در كشور ما این گیاه میتواند خیلی از مشكلات مربوط به سمیتهای ایجاد شده توسط این فلز در محیط زیست و خاك را از بین ببرد.
![ازمک - معرفی علف های هرز]()
![ازمک - معرفی علف های هرز]()
نحوه تکثیر ازمک
تکثیر این گیاه از طریق کشت بذرها و نیز تقسیم بوته در بهار صورت می گیرد. این گیاهان نیاز رشدی زیادی ندارند و به راحتی تکثیر شده و رشد می کنند و می توانند به مدت کوتاهی به عنوان علف هرز در مزارع گسترش یابند.