این گیاه با نام علمی Ilex mucronata و نام مرسوم (Mountain Holly) که به فارسي هالی کوهی ناميده ميشود، گياهي از خانواده Aquifoliaceae بومي بومی شرق آمریکای شمالی، بهویژه نواحی کوهستانی، باتلاقها، مردابها و جنگلهای مرطوب مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک اسیدی، مرطوب تا خیس، لومی یا شنی با زهکشی ضعیف تا متوسط، غنی از مواد آلی (pH حدود 4.5 تا 6.5)
دانستنیهای علمی
ردهبندی و نامگذاری علمی
Ilex mucronata که در منابع قدیمی با نام Nemopanthus mucronatus شناخته میشد، امروزه در جنس Ilex و خانواده Aquifoliaceae (خانواده هالیها) قرار میگیرد. این گونه یکی از معدود هالیهای بومی آمریکای شمالی است که از نظر ریختشناسی با گونههای اروپایی و آسیایی تفاوتهای آشکاری دارد. نام گونهای «mucronata» به نوک تیز و خارمانند برگها اشاره دارد.
منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی
زیستگاه طبیعی Ilex mucronata عمدتاً در شرق و شمالشرق آمریکای شمالی است؛ از کانادا (اُنتاریو، کبک و اسکوشیا) تا شمال ایالات متحده (نیوانگلند، منطقه دریاچههای بزرگ و بخشهایی از آپالاچها). این گستره پراکنش بیانگر سازگاری گیاه با اقلیمهای سرد تا معتدل و زمستانهای طولانی است. حضور آن اغلب نشانهای از اکوسیستمهای نسبتاً دستنخورده و رطوبت پایدار در چشماندازهای طبیعی است.
زیستگاه و بومشناسی
Ilex mucronata بیشتر در حاشیه باتلاقها، مردابهای سرد، جنگلهای باتلاقی برگریز و دامنههای مرطوب مشاهده میشود. خاکهای اسیدی، آلی و همیشه مرطوب را ترجیح میدهد و به خوبی در نیمسایه تا سایهروشن رشد میکند. این گونه در زنجیره غذایی حیاتوحش اهمیت دارد؛ میوههای قرمز آن منبع غذایی زمستانه برای پرندگان است، هرچند برای انسان سمی به شمار میآید.
تاریخچه مطالعات و اهمیت علمی
در سده نوزدهم، گیاهشناسان آمریکایی Nemopanthus را به عنوان جنسی مجزا از Ilex معرفی کردند، اما مطالعات ریختشناسی و مولکولی در اواخر قرن بیستم و اوایل قرن بیستویکم نشان داد که این جداسازی توجیهپذیر نیست. به همین دلیل، گونه دوباره به جنس Ilex منتقل شد. این بازنگری نمونهای مهم از نقش دادههای مولکولی در اصلاح ردهبندی سنتی بر اساس ویژگیهای ظاهری است. همچنین، Ilex mucronata برای پژوهش در زمینه تکامل هالیهای مناطق سرد و سازگاری به خاکهای اشباع از آب، گونهای مرجع به شمار میآید.
خصوصیات - معرفی
ریختشناسی کلی Ilex mucronata (هالی کوهی)
Ilex mucronata درختچهای خزانکننده و چندساله است که معمولاً ۱ تا ۳ متر ارتفاع میگیرد و فرمی نسبتاً باز و گسترده دارد. شاخهبندی آن منظم نبوده و با گذر زمان حالت گلدانی یا کمی قوسی پیدا میکند. پوست ساقه در سنین جوان سبز مایل به زیتونی و صاف است و با افزایش سن خاکستری تا قهوهای و کمی ترکخورده میشود.
ساقه و شاخهها
ساقههای جوان باریک، انعطافپذیر و کموبیش چهارگوش یا تقریباً استوانهایاند. جوانهها کوچک، نوکتیز و به رنگ قهوهای متمایل به قرمز هستند و در کنار برگها قرار میگیرند. گرهها نسبتاً متراکماند و این امر به تراکم نسبی شاخوبرگ کمک میکند. شاخههای مسنتر سطحی نسبتاً زبر با عدسکهای ریز روشن دارند.
برگها
برگها ساده، متناوب و بیضوی تا بیضوی–کشیده هستند و معمولاً ۳ تا ۷ سانتیمتر طول دارند. نوک برگها کمی تیز و گاهی دارای خار ریز (موکرون) است که نام گونه از آن گرفته شده است. حاشیه برگها اغلب صاف تا کمی دندانهدار ظریف است. سطح رویی برگ سبز تیره و براق و سطح زیری سبز روشنتر و کمی مات است. رگبرگ میانی برجسته و رگبرگهای جانبی موازی نسبتاً منظم دیده میشوند.
گلها
گلها کوچک، کمنمایان و در خوشههای کوتاه در زاویه برگها تشکیل میشوند. رنگ گلها معمولاً سفید مایل به سبز است و هر گل دارای کاسبرگ و گلبرگهای ظریف و مدور است. اغلب گیاه دوپایه است؛ یعنی گلهای نر و ماده روی گیاهان جداگانه قرار میگیرند. بوی گلها ملایم و چندان محسوس نیست.
میوه و دانه
میوهها ستههای کوچک کروی تا بیضوی، به قطر حدود ۵ تا ۸ میلیمتر هستند. در آغاز سبز و در زمان رسیدن به رنگ قرمز روشن تا قرمز تیره در میآیند و جلوه زینتی بالایی به گیاه میبخشند. هر میوه معمولاً چند دانه سخت با پوسته چوبی دارد که طول آنها حدود چند میلیمتر است.
شرایط نگهداری هالی کوهی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک اسیدی، مرطوب تا خیس، لومی یا شنی با زهکشی ضعیف تا متوسط، غنی از مواد آلی (pH حدود 4.5 تا 6.5)
|
شرایط نوری مناسب برای Ilex mucronata (هالی کوهی)
هالی کوهی بومی جنگلهای مرطوب آمریکای شمالی است و در زیستگاه طبیعی خود زیر تاج درختان رشد میکند. این گیاه نور نیمسایه تا سایه روشن را ترجیح میدهد و در برابر آفتاب شدید ظهر بهویژه در مناطق گرم ایران دچار سوختگی برگ، تنش آبی و ریزبرگی میشود. بهترین مکان، ضلع شرقی یا شمالی باغ است که نور ملایم صبحگاهی دریافت کند. در گلدان، قرار دادن گیاه پشت پنجره شمالی یا شرقی با نور فیلترشده ایدهآل است.
دمـا و تحمل سرما و گرما
هالی کوهی گیاهی مقاوم به سرماست و دماهای زمستانی زیر صفر تا حدود ۲۰- درجه سانتیگراد را در خاک مناسب و مرطوب تحمل میکند. دمای مطلوب رشد در فصل فعال، حدود ۱۵ تا ۲۵ درجه سانتیگراد است. در تابستانهای بسیار گرم، افزایش دما بالای ۳۰ درجه همراه با خشکی هوا، موجب ضعف ریشه و ریزش برگ میشود. در این شرایط، ایجاد سایه سبک، آبیاری منظم و مالچپاشی ضروری است تا نوسان دما در ناحیه ریشه کاهش یابد.
رطوبت هوا و آبیاری
این گونه به رطوبت نسبی متوسط تا بالا علاقه دارد و در هوای بسیار خشک، حاشیه برگها قهوهای میشود. آبیاری باید منظم و عمیق باشد، اما خاک نباید بهطور دائمی غرقاب شود. اجازه دهید لایه سطحی خاک کمی خشک شود، سپس آبیاری کنید. استفاده از مالچ آلی (پوست درخت، برگ پوسیده) به حفظ رطوبت خاک و کاهش تبخیر کمک میکند.
خاک، pH و تغذیه
بهترین بستر برای هالی کوهی، خاکی غنی، عمیق، لومی و بهخوبی زهکشی شده است که ماده آلی فراوان داشته باشد. این گیاه خاکهای کمی اسیدی تا خنثی (حدود pH ۵/۵ تا ۷) را ترجیح میدهد و در خاکهای سنگین و آهکی دچار زردی برگ (کلروز) میشود. افزودن کمپوست برگ، پیتماس و کود دامی کاملاً پوسیده در ابتدای بهار، ساختار خاک را بهبود میبخشد. در گلدان، مخلوطی از خاک باغچه سبک، پیتماس و پرلیت با زهکشی مناسب توصیه میشود.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
گياهان ديگر از همين خانواده :