۱۴۰۴ ششم دی

هلیکونیا منقار طوطی

این گیاه با نام علمی Heliconia psittacoru و نام مرسوم (Parrot’s Beak Heliconia) که به فارسي هلیکونیا منقار طوطی ناميده ميشود، گياهي از خانواده Heliconiaceae بومي بومی آمریکای مرکزی و شمال آمریکای جنوبی، در جنگل‌های گرمسیری و نیمه‌گرمسیری مرطوب مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: متوسط رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 22 خاک: خاک لومی غنی از مواد آلی، مرطوب ولی با زهکشی مناسب، کمی اسیدی تا خنثی (حدود pH 5.5 تا 7)

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و خویشاوندی گیاه

هلیکونیا منقار طوطی با نام علمی Heliconia psittacorum از خانواده Heliconiaceae است؛ خانواده‌ای که پیش‌تر در زمره موزیان (Musaceae) در نظر گرفته می‌شد. این گونه در جنس Heliconia قرار دارد که شامل بیش از ۲۰۰ گونه علفی چندساله است. این گیاه از نظر ریخت‌شناسی شباهت‌هایی با موز (Musa) و پرنده بهشتی (Strelitzia) دارد، اما از نظر تبارشناسی در خانواده‌ای مستقل طبقه‌بندی می‌شود.

منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی

زادگاه اصلی Heliconia psittacorum جنگل‌های استوایی قاره آمریکا است؛ به‌ویژه نواحی شمال آمریکای جنوبی، آمریکای مرکزی و جزایر کارائیب. این گیاه در کشورهای برزیل، گویان، ونزوئلا و سورینام به صورت خودرو یا نیمه‌خودرو رشد می‌کند. در بسیاری از مناطق گرمسیری جهان، از جمله جنوب و جنوب‌شرق آسیا، این گونه به‌صورت گیاه زینتی معرفی و اهلی شده است.

زیستگاه طبیعی و بوم‌شناسی

زیستگاه طبیعی هلیکونیا منقار طوطی حاشیه جنگل‌های بارانی، حاشیه رودخانه‌ها و مناطق نیمه‌سایه با رطوبت بالا است. این گونه در خاک‌های غنی از مواد آلی و با زهکش مناسب عملکرد مطلوبی دارد. گل‌آذین منقارمانند آن با رنگ‌های درخشان نارنجی، قرمز و زرد برای جذب پرندگان شهدخوار، به‌ویژه مرغ مگس‌خوار، تکامل یافته است. گرده‌افشانی عمدتاً توسط پرندگان انجام می‌شود و این پیوند نزدیک بوم‌شناختی، نمونه‌ای بارز از هم‌تکامل گیاه و گرده‌افشان است.

تاریخچه کشف و استفاده علمی

جنس Heliconia در قرن هجدهم توسط گیاه‌شناسان اروپایی در جریان اکتشافات استوایی توصیف شد و نام آن از کوه اسطوره‌ای «هلیکون» در یونان گرفته شده است. هلیکونیا منقار طوطی به‌تدریج در باغ‌های ботانیک اروپا و سپس در کلکسیون‌های گرمسیری جهان کشت شد. این گونه امروزه در پژوهش‌های مربوط به بوم‌شناسی گرده‌افشانی، تنوع ریختی گل‌آذین‌ها و سازگاری با اقلیم‌های گرمسیری مورد توجه ویژه است.

خصوصیات - معرفی

ساقه و اندام‌های رویشی هلیکونیا پسیتتاکورو

ساقه هلیکونیا پسیتتاکورو به‌صورت ساقه زیرزمینی ریزوم‌مانند است که از آن پایه‌های عمودی و استوانه‌ای بیرون می‌آیند. این ساقه‌های هوایی ظاهری شبیه ساقه کاذب موز دارند و از غلاف برگ‌ها تشکیل شده‌اند. رنگ ساقه‌ها معمولاً سبز روشن تا سبز مایل به زرد است و در شرایط نور بالا کمی ته‌رنگ قرمز در گره‌ها دیده می‌شود. ارتفاع بوته در اغلب واریته‌ها بین ۶۰ تا ۱۲۰ سانتی‌متر است و فرم کلی گیاه فشرده و نسبتاً عمودی است.

برگ‌ها: شکل، اندازه و آرایش

برگ‌های این گیاه کشیده، نیزه‌ای و شبیه برگ موز ولی کوچک‌تر هستند. طول هر برگ معمولاً بین ۲۰ تا ۴۰ سانتی‌متر و عرض آن ۵ تا ۱۰ سانتی‌متر است. پهنک برگ سبز براق، با بافتی نسبتاً چرمی و رگبرگ میانی برجسته است. حاشیه برگ صاف و بدون بریدگی است و نوک آن تیز و کمی خمیده به پایین می‌باشد. برگ‌ها به صورت متناوب روی ساقه کاذب قرار گرفته و پوششی متراکم ایجاد می‌کنند که ظاهر بوته را انبوه و تزئینی می‌سازد.

گل‌آذین و گل‌ها

مهم‌ترین ویژگی زینتی هلیکونیا پسیتتاکورو، گل‌آذین‌های ایستاده و منقار طوطی‌مانند آن است. محور گل‌آذین عمودی است و در انتهای ساقه ظاهر می‌شود. براکته‌ها (براکته‌های رنگین) به شکل قایقی یا منقار، کوتاه و متوالی روی محور قرار گرفته‌اند و معمولاً ترکیبی از رنگ‌های نارنجی، زرد و سبز را نشان می‌دهند. خود گل‌های حقیقی کوچک، لوله‌ای و اغلب درون براکته‌ها پنهان‌اند و رنگی زرد یا سبز مایل به کرم دارند. طول کل گل‌آذین معمولاً ۱۰ تا ۲۰ سانتی‌متر است و فرم فشرده آن سبب می‌شود که گل‌ها برای مدت طولانی روی گیاه باقی بمانند.

شرایط نگهداری هلیکونیا منقار طوطی

نور مورد نياز متوسط آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 22 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک لومی غنی از مواد آلی، مرطوب ولی با زهکشی مناسب، کمی اسیدی تا خنثی (حدود pH 5.5 تا 7)

معرفی کلی شرایط محیطی هلیکونیا منقار طوطی

هلیکونیا منقار طوطی (Heliconia psittacorum) گیاهی گرمسیری است که برای رشد مطلوب به محیطی پایدار و مرطوب نیاز دارد. هر چه شرایط به جنگل‌های بارانی استوایی نزدیک‌تر باشد، گیاه شاداب‌تر و گلدهی آن منظم‌تر است.

دما و جریان هوا

دمای ایده‌آل برای این گیاه بین ۲۰ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد است. افت دما زیر ۱۵ درجه باعث ضعف رشد و ریزش برگ‌ها می‌شود. این گیاه به‌هیچ‌وجه تحمل یخبندان و بادهای سرد مستقیم را ندارد. قرار دادن گلدان در فضایی با جریان هوای ملایم ولی بدون کوران سرد توصیه می‌شود.

نور مناسب

هلیکونیا منقار طوطی به نور زیاد غیرمستقیم نیاز دارد. بهترین مکان، نزدیکی پنجره‌ی روشن با فیلتر پرده نازک است. نور مستقیم شدید ظهر به‌ویژه در تابستان می‌تواند سوختگی حاشیه برگ‌ها را ایجاد کند. در فضاهای کم‌نور، رشد باریک و گلدهی به‌شدت کاهش می‌یابد.

رطوبت و آبیاری

رطوبت نسبی بالا (۶۰ تا ۸۰ درصد) برای این گیاه ضروری است. مه‌پاشی روزانه ملایم یا استفاده از زیرگلدانی سنگریزه‌دار حاوی آب به حفظ رطوبت کمک می‌کند. خاک باید همیشه کمی مرطوب باشد، اما غرقابی نشود؛ آبیاری بعد از نیمه‌خشک شدن سطح خاک انجام شود تا از پوسیدگی ریشه جلوگیری گردد.

خاک و تغذیه

بهترین بستر کاشت، خاکی سبک، غنی از مواد آلی و با زهکشی عالی است؛ ترکیبی از خاک برگ استریل، پیت‌ماس و پرلیت یا ماسه شسته مناسب است. وجود منافذ کافی در گلدان و لایه زهکش در کف آن برای سلامت ریشه حیاتی است. در فصل رشد، تغذیه با کود مایع متعادل هر ۲ تا ۳ هفته به تقویت رشد و گلدهی کمک می‌کند.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين جنس :
 

هلیکونیا کارائیبی هلیکونیا هلیکونیا چنگال خرچنگی آویزان هلیکونیا چنگال‌خرچنگی

گياهان ديگر از همين خانواده :
 

هلیکونیا چنگال‌خرچنگی هلیکونیا چنگال خرچنگی آویزان هلیکونیا هلیکونیا کارائیبی

  محسن شهاب الدین