این گیاه با نام علمی Heliconia bihai و نام مرسوم (Lobster Claw Heliconia) که به فارسي هلیکونیا چنگالخرچنگی ناميده ميشود، گياهي از خانواده Heliconiaceae بومي بومی آمریکای مرکزی، کارائیب و شمال آمریکای جنوبی؛ جنگلهای بارانی گرمسیری مرطوب مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: متوسط رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 22 خاک: خاکهای لومی غنی از مواد آلی با زهکشی خوب؛ مرطوب و همیشه نمناک ولی بدون ماندابی؛ pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود 6 تا 7)
دانستنیهای علمی
نام لاتين
Lobster Claw Heliconia
ردهبندی و ویژگیهای کلی
هلیکونیا چنگالخرچنگی با نام علمی Heliconia bihai از خانواده Heliconiaceae و راسته Zingiberales است. این گیاه خویشاوند دور زنجبیل، موز و گل پرنده بهشتی بهشمار میرود. جنس Heliconia حدود ۲۰۰ گونه علفی چندساله را در بر میگیرد که بهدلیل براکتهای رنگین خود شناخته میشوند. در Heliconia bihai، براکتها معمولاً قرمز تا قرمز ـ نارنجی بوده و گلهای حقیقی کوچکتر و کمجلبتوجه هستند.
منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی
خاستگاه اصلی Heliconia bihai جنگلهای بارانی نواحی گرمسیری قاره آمریکاست. این گونه در کارائیب، گویانها، برزیل شمالی، ونزوئلا و بخشهایی از آمریکای مرکزی گزارش شده است. در بسیاری از این مناطق، هلیکونیا بخشی از لایه زیرین جنگلهای بارانی کمارتفاع تا میانارتفاع را تشکیل میدهد و همراه با گیاهان سایهپسند دیگر رشد میکند.
زیستگاه و بومشناسی
Heliconia bihai معمولاً در مناطق با بارندگی سالانه بالا، رطوبت نسبی زیاد و خاکهای غنی از مواد آلی میروید. این گیاه به نور فیلترشده جنگل و خاکهای نسبتاً مرطوب اما با زهکش مناسب وابسته است. براکتهای پررنگ، پرندگان گردهافشان بهویژه مرغهای مگسخوار را جذب کرده و بدین ترتیب گردهافشانی تخصصی را رقم میزنند. ریزومهای زیرزمینی به تکثیر رویشی و تشکیل تودههای انبوه کمک میکنند.
تاریخچه شناخت و اهمیت علمی
Heliconia bihai نخستین بار در سدههای ۱۷ و ۱۸ میلادی توسط گیاهشناسان اروپایی در خلال اکتشافات استوایی توصیف شد. نام جنس Heliconia به کوه هلیکون در اسطورهشناسی یونان اشاره دارد که جایگاه الهههای هنر و دانش (موزها) بود. بهسبب رنگآمیزی درخشان و ارتباط نزدیک با پرندگان گردهافشان، این گونه در مطالعات همتکاملی گیاه و پرنده، ساختار گل و سازوکار گردهافشانی مورد توجه پژوهشگران است.
خصوصیات - معرفی
خصوصیات کلی اندامهای گیاه Heliconia bihai
Heliconia bihai گیاهی علفی، چندساله و ریزومدار است که ارتفاع آن معمولاً بین ۱/۵ تا ۳ متر میرسد. ساختار کلی گیاه تنومند، قائم و بسیار تزئینی است و ظاهر آن شبیه به موز زینتی اما با گلآذینهای درخشانتر است.
ساقه و ریزوم
ساقههای هوایی در واقع شبهساقههایی حاصل از غلاف برگها هستند که بهصورت استوانهای، سبز تا سبز مایل به قرمز دیده میشوند. ریزومهای زیرزمینی ضخیم، گوشتی و خزندهاند و به گیاه امکان گسترش تودهای میدهند. قطر ساقهها معمولاً ۲ تا ۴ سانتیمتر است و بافت آنها آبدار اما مقاوم است.
برگها
برگها بزرگ، ساده و کامل با آرایش متناوب هستند و طول آنها میتواند به ۴۰ تا ۹۰ سانتیمتر برسد. پهنک برگ بیضوی تا نیزهای، با انتهای نوکتیز و حاشیهی صاف است. رنگ سطح رویی برگ سبز براق و سطح زیرین کمی روشنتر است. رگبرگ میانی ضخیم و برجسته بوده و رگبرگهای جانبی موازی از آن منشعب میشوند. ظاهر برگها بسیار شبیه برگ موز اما کمی باریکتر و محکمتر است.
گلآذین و براکتهها
گلآذینها خوشهای و قائم هستند و از میان برگها سر برمیآورند. شاخصترین بخش گیاه براکتههای قایقیشکل و رو به بالا است که معمولاً به رنگ قرمز درخشان، گاهی با حاشیههای سبز یا زرد دیده میشوند. شکل این براکتهها تداعیکننده چنگال خرچنگ است و علت نام فارسی گیاه نیز همین فرم ویژه است.
گلها
گلهای حقیقی کوچک، لولهای و معمولاً زرد تا سبز مایل به زرد هستند و درون براکتهها پنهان میمانند. هر براکته چندین گل را در بر میگیرد. کاسبرگها و گلبرگها بهطور فشرده قرار گرفته و لوله گلی را تشکیل میدهند که برای گردهافشانی توسط پرندگان شهدخوار (مانند مرغ مگسخوار در زیستگاه طبیعی) سازگار شده است.
شرایط نگهداری هلیکونیا چنگالخرچنگی
نور مورد نياز
متوسط
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
22 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاکهای لومی غنی از مواد آلی با زهکشی خوب؛ مرطوب و همیشه نمناک ولی بدون ماندابی؛ pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود 6 تا 7)
|
دمای مناسب برای رشد هلیکونیا چنگالخرچنگی
هلیکونیا چنگالخرچنگی یک گیاه گرمسیری است و در دمای بین ۲۰ تا ۳۰ درجه سانتیگراد بهترین رشد را دارد. کاهش طولانیمدت دما زیر ۱۵ درجه سانتیگراد باعث توقف رشد و آسیب به برگها میشود. در محیطهای سرد باید گیاه در فضای سرپوشیده و دور از جریان هوای سرد قرار گیرد.
رطوبت هوا و آبیاری
این گیاه به رطوبت نسبی بالای ۶۰ تا ۸۰ درصد نیاز دارد و در هوای خشک دچار قهوهای شدن حاشیه برگها میشود. مهپاشی ملایم روزانه در فضای بسته به حفظ شادابی برگها کمک میکند. خاک باید همواره مرطوب اما نه غرقاب باشد؛ آبیاری منظم با اجازه خشک شدن سطحی ۲–۳ سانتیمتری خاک مناسب است.
نور مورد نیاز
هلیکونیا نور زیاد و فیلترشده را ترجیح میدهد؛ مکانهایی با نور روشن غیرمستقیم یا سایهروشن بهترین انتخاباند. تابش مستقیم و شدید خورشید، بهویژه در ظهر، میتواند باعث سوختگی برگها شود. در داخل ساختمان، قرار دادن گیاه نزدیک پنجره جنوبی یا شرقی با پرده نازک شرایط مطلوب نور را فراهم میکند.
خاک، تغذیه و زهکشی
این گیاه در خاکی سبک، غنی از مواد آلی و با زهکشی بالا بهترین عملکرد را دارد. مخلوطی از خاک باغچه سبک، پرلیت و کمپوست یا خاکبرگ انتخاب مناسبی است. ماندن آب در گلدان ریشهها را مستعد پوسیدگی میکند، بنابراین وجود سوراخهای کافی در کف گلدان ضروری است. کوددهی متعادل با فرمول کامل (مثلاً ۲۰-۲۰-۲۰) هر ۳ تا ۴ هفته در فصل رشد به افزایش رشد و گلدهی کمک میکند.
جریان هوا و مکان کاشت
جریان ملایم هوا بدون باد سرد برای جلوگیری از بیماریهای قارچی مفید است. گیاه در باغهای گرمسیری در حاشیه فضاهای نیمسایه و در گلدان در گلخانهها یا فضاهای روشن آپارتمانی عملکرد مناسبی دارد.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
گياهان ديگر از همين خانواده :