گرویلئا

دانستنیهای علمی

خانواده و طبقه‌بندی گیاه‌شناسی

گرویلئاها با نام علمی Grevillea به خانواده پروتئاها (Proteaceae) تعلق دارند؛ همان خانواده‌ای که شامل پروتئا، بانکسیا و مکادامیاست. این خانواده از شاخص‌ترین گروه‌های گیاهی نیمکره جنوبی، به‌ویژه استرالیا، به‌شمار می‌رود. جنس گرویلئا بیش از ۳۵۰ گونه همیشه‌سبز درختچه‌ای، درختی و خزنده را در بر می‌گیرد که بیشتر آن‌ها به دلیل گل‌های پرشهد و فرم ویژه براکت‌ها شناخته می‌شوند.

جنس Grevillea و تنوع گونه‌ای

گونه‌های Grevillea از نظر اندازه، شکل برگ و نوع گل‌آذین بسیار متنوع‌اند؛ از فرم‌های کوتاه پوششی تا درختان چندین متری. گل‌ها اغلب بدون گلبرگ مشخص و از مجموعه کاسبرگ‌های رنگین و پرچم‌های خمیده تشکیل شده‌اند که ظاهر «عنکبوتی» یا «مسواکی» ایجاد می‌کند. این تنوع مورفولوژیک، این جنس را به یکی از پیچیده‌ترین گروه‌ها در رده‌بندی گیاهان استرالیایی بدل کرده است.

منطقه بومی و زیستگاه طبیعی

بیشتر گونه‌های گرویلئا بومی استرالیا هستند، هرچند تعدادی در گینه نو و بخش‌هایی از جزایر اقیانوس آرام نیز یافت می‌شوند. زیستگاه آن‌ها از بوته‌زارهای خشک، جنگل‌های اکالیپتوس، تپه‌های شنی ساحلی تا دامنه‌های صخره‌ای متغیر است. بسیاری از گونه‌ها به خاک‌های بسیار فقیر از نظر فسفر تطابق یافته‌اند و در این شرایط بر گونه‌های رقیب برتری می‌یابند.

تاریخچه کشف و نام‌گذاری

نام جنس Grevillea به افتخار «چارلز گرِویل» (Charles Francis Greville)، گیاه‌شناس و حامی علمی بریتانیایی سده هجدهم، انتخاب شده است. نخستین توصیف‌های علمی این جنس در اوایل قرن نوزدهم توسط گیاه‌شناسانی مانند رابرت براون بر اساس نمونه‌های جمع‌آوری‌شده از اکتشافات استرالیایی انجام شد. گرویلئاها به‌سرعت به‌عنوان گیاهان زینتی، به‌ویژه در باغ‌های مدیترانه‌ای و نیمه‌گرمسیری، در سراسر جهان معرفی شدند.

خصوصیات - معرفی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک بسیار سبک، شنی و فقیر با زهکشی عالی، بسیار حساس به فسفر، اسیدی‌پسند با pH حدود 5 تا 6.5

ریخت‌شناسی کلی گیاه گرویلئا

گرویلئاها درختچه‌ها یا درختان کوچک همیشه‌سبز از تیره آلوکاسیان (Proteaceae) هستند. ساقه‌ها عموماً چوبی، منشعب و اغلب نسبتاً باریک‌اند و در فرم‌های زینتی به صورت بوته‌ای متراکم یا باز دیده می‌شوند. پوست ساقه در پایه به رنگ قهوه‌ای تا خاکستری و در شاخه‌های جوان‌تر سبز مایل به قرمز است.

ساقه و سیستم رویشی

ساقه‌ها راست یا کمی خمیده بوده و در بسیاری از ارقام، رشدی پرپشت و فشرده ایجاد می‌کنند. میان‌گره‌ها کوتاه تا متوسط‌اند و همین ویژگی به تراکم شاخ و برگ کمک می‌کند. بافت چوبی نسبتاً سخت است و در گیاهان بالغ توانایی تحمل هرس‌های شکل‌دهی را دارد.

برگ‌ها: شکل، اندازه و رنگ

برگ‌های گرویلئا معمولاً باریک، کشیده و در بسیاری از گونه‌ها عمیقاً بریدگی‌دار یا پرمانند هستند؛ با این حال در برخی ارقام برگ‌ها ساده و خطی یا نیزه‌ای دیده می‌شوند. طول برگ‌ها بسته به گونه، از حدود ۳ تا بیش از ۱۵ سانتی‌متر متغیر است. رنگ برگ غالباً سبز تیره تا سبز خاکستری است و در بعضی واریته‌ها هاله‌ای نقره‌ای یا کرکی روی سطح زیرین دیده می‌شود. بافت برگ چرمی تا نسبتاً سفت است که به تحمل خشکی کمک می‌کند.

گل‌ها: ساختار و رنگ‌بندی

گل‌های گرویلئا مهم‌ترین بخش زینتی گیاه‌اند. آن‌ها در گل‌آذین‌های خوشه‌ای یا سنبله‌ای متراکم روی انتهای شاخه‌ها یا در کنار برگ‌ها تشکیل می‌شوند. هر گل جداگانه فاقد گلبرگ واقعی است و زیبایی آن به دلیل کاسبرگ‌های لوله‌ای و پرچم‌های بیرون‌زده می‌باشد. طیف رنگ گل‌ها بسیار متنوع است: قرمز روشن، نارنجی، صورتی، زرد، کرم و گاهی دو رنگ. گرده‌دان‌ها در انتهای پرچم‌ها برجسته شده و جلوه‌ای عنکبوت‌مانند یا “مسواکی” به گل‌آذین می‌دهند.

میوه و بذر

میوه‌ها عموماً فولیکول‌های کوچک، باریک و پوسته‌سخت هستند که پس از رسیدن شکاف برداشته و بذرهای بالدار یا نسبتاً مسطح را آزاد می‌کنند. میوه و بذر در مقایسه با گل‌ها ارزش زینتی کمتری دارند، اما برای تکثیر بذرگونه‌ها اهمیت ریخت‌شناختی و اکولوژیک دارند.

شرایط محیط رشد

دما و شرایط کلی اقلیمی

گیاه گرویلئا (Grevillea) بومی آب‌وهوای گرم و معتدل است و در برابر سرماهای شدید حساس می‌باشد. دمای مناسب برای رشد آن بین ۱۰ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد است. در زمستان‌های سرد، باید از گیاه در برابر یخبندان با پوشش یا جابه‌جایی به محیط محافظت‌شده مراقبت شود. نوسان شدید دما، به‌ویژه در دوره استقرار ریشه، رشد را کند و گل‌دهی را کاهش می‌دهد.

نور و شدت تابش

گرویلئا به نور فراوان و مستقیم خورشید نیاز دارد. بهترین عملکرد گیاه در مکانی با حداقل ۵ تا ۶ ساعت نور مستقیم در روز حاصل می‌شود. در مناطق بسیار گرم، آفتاب ملایم بعدازظهر از سوختگی برگ‌ها جلوگیری می‌کند. نگهداری در سایه روشن، منجر به رشد علفی و کاهش گل‌دهی می‌شود.

رطوبت و آبیاری

این گیاه نسبت به خشکی نسبتاً مقاوم است، اما در سال‌های نخست کاشت، به آبیاری منظم برای استقرار ریشه‌ها نیاز دارد. خاک باید بین دو آبیاری کمی خشک شود؛ ماندگاری طولانی‌مدت رطوبت باعث پوسیدگی ریشه می‌گردد. رطوبت نسبی هوا متوسط رو به کم مناسب است و از مه‌پاشی مداوم روی برگ‌ها بهتر است پرهیز شود.

خاک، زهکشی و تغذیه

گرویلئا در خاک‌های سبک، شنی تا شنی‌لوم با زهکشی عالی و pH کمی اسیدی تا خنثی بهترین رشد را دارد. خاک‌های سنگین و رسی باید با ماسه درشت و کود آلی کاملاً پوسیده اصلاح شوند. این گیاه به فسفر زیاد حساس است؛ بنابراین استفاده از کودهای کم‌فسفر یا مخصوص گیاهان بومی استرالیایی توصیه می‌شود. افزودن مالچ آلی روی سطح خاک، رطوبت را حفظ کرده و به بهبود ساختار خاک کمک می‌کند.

ساير تصاوير :  

گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره پروتاسه و جنس های آن