شقایق لوب تیز

دانستنیهای علمی

جایگاه رده‌بندی و نام‌شناسی

گیاه Glaucium oxylobum با نام فارسی «شقایق لوب‌تیز» از تیره خشخاشیان (Papaveraceae) و از جنس Glaucium است. اعضای این جنس معمولاً به «شقایق‌های شاخدار» شناخته می‌شوند، زیرا پس از گلدهی کپسول‌های میوه‌ای دراز و باریک تولید می‌کنند. صفت گونه‌ای oxylobum به ویژگی‌های ریخت‌شناسی برگ‌ها (لوب‌های تیز) اشاره دارد.

منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی

این گونه بومی بخش‌هایی از جنوب‌غرب آسیا است و در چارچوب فلور ایران و نواحی هم‌جوار گزارش شده است. پراکنش آن معمولاً با کمربندهای رویشی نیمه‌خشک تا خشک همخوانی دارد و در رویشگاه‌هایی دیده می‌شود که نوسان دمایی و کمبود آب در آن‌ها عامل گزینش‌گر مهمی برای گیاهان است.

زیستگاه و بوم‌شناسی

G. oxylobum غالباً در زیستگاه‌های باز و نورگیر مانند دامنه‌ها، دشت‌های سنگلاخی، اراضی شنی–ریگی و خاک‌های نسبتاً فقیر از نظر مواد آلی یافت می‌شود. این گیاه با شرایط کم‌آبی سازگار است و چرخه رویشی آن معمولاً با فصل‌های دارای رطوبت بیشتر هم‌زمان می‌شود. وجود خاک‌های با زهکشی مناسب و تابش مستقیم خورشید از عوامل کلیدی در استقرار آن به شمار می‌آید.

تاریخچه و اهمیت علمی

جنس Glaucium از دیرباز در مطالعات فلوریستیک و رده‌بندی گیاهان خشخاشیان مورد توجه بوده است، زیرا تنوع ریختی در برگ‌ها و ساختار میوه، تفکیک گونه‌ها را امکان‌پذیر می‌کند. شقایق لوب‌تیز نیز به‌عنوان بخشی از تنوع گیاهی مناطق خشک، برای بررسی سازگاری‌های زیستی و الگوهای پراکنش در اقلیم‌های نیمه‌خشک اهمیت دارد.

خصوصیات - معرفی

در گیاه شقایق لوب تیز، لوب در حاشیه برگ های ساقه ای وجود دارد. شکل میوه راست، پیچیده در ناحیه قاعده و یا هر دو نوع می باشد. رنگ گلبرگ به رنگ قرمز می باشد. شکل ظاهری کلاله مثلثی شکل است. دم میوه راست و پیچیده و کاسه گل دارای کرک های پراکنده می باشد. برگ های انتهایی در این گیاه نیز دارای کرک های پراکنده است. 

شرایط نگهداری شقایق لوب تیز

نور مورد نياز متوسط آبياري و رطوبت خشک دماي مورد نياز 22-25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز مکان های صخره ای

زیستگاه و دما

Glaucium oxylobum (شقایق لوب‌تیز) به‌طور طبیعی در زیستگاه‌های باز و آفتاب‌گیرِ مناطق خشک و نیمه‌خشک رشد می‌کند. بهترین عملکرد آن در دماهای معتدل تا گرم و با زمستان‌های خنک دیده می‌شود. در فصل رشد، گرمای ملایم تا گرم را تحمل می‌کند و در دوره‌های کوتاه خشکی پایدار است، اما سرمای شدید و یخبندان‌های طولانی می‌تواند به بافت‌های هوایی آسیب بزند.

نور و تهویه

این گیاه برای گل‌دهی و رشد فشرده به نور کامل خورشید نیاز دارد (حداقل 6–8 ساعت نور مستقیم در روز). سایه‌پذیری آن کم است و در شرایط کم‌نور ساقه‌ها کشیده و گل‌دهی کاهش می‌یابد. تهویه مناسب و جریان هوای آزاد در اطراف بوته به کاهش بیماری‌های قارچی کمک می‌کند، به‌ویژه در دوره‌هایی که شب‌ها خنک‌تر هستند.

رطوبت و آبیاری

شقایق لوب‌تیز به رطوبت کم تا متوسط سازگار است و خاک‌های همیشه خیس یا آبیاری سنگین را به‌خوبی تحمل نمی‌کند. آبیاری باید پس از خشک شدن لایه سطحی خاک انجام شود و در دوره استقرار (اوایل رشد) کمی منظم‌تر باشد؛ پس از آن، آبیاری عمیق ولی با فاصله، مناسب‌تر از آبیاری سطحی و مکرر است.

خاک، زهکشی و تغذیه

خاک سبک تا متوسط با زهکشی بسیار خوب (شنی-لومی یا لومی سبک) برای این گونه ایده‌آل است. خاک‌های سنگین رسی، خصوصاً اگر متراکم و آب‌گیر باشند، خطر پوسیدگی ریشه را افزایش می‌دهند. واکنش خاک خنثی تا کمی قلیایی معمولاً مناسب است. کوددهی زیاد توصیه نمی‌شود؛ مقدار کم مواد آلی کاملاً پوسیده یا تغذیه ملایم در ابتدای فصل رشد کافی است.

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

تیره خشخاش به دلیل اهمیت دارویی و اقتصادی که دارد در دنیا مورد توجه می باشد. این شقایق از جمله برای آبسه دهان، آنژین، آسم، برونشیت، سیاه سرفه و بیخوابی به کار می رود. 

خشخاش گل شقایق خشخاش کالِندین / خشخاش مامیران شقایق کوهی