علف مبارک رونده

دانستنیهای علمی

راسته و خانواده

گونه Geum rivale که در فارسی با نام «علف مبارک رونده» شناخته می‌شود، به راسته Rosales و خانواده Rosaceae تعلق دارد. این خانواده شامل بسیاری از گیاهان زینتی و میوه‌ای مهم مانند رز، توت‌فرنگی و سیب است.

جنس و ویژگی‌های تاکسونومیک

این گونه عضو جنس Geum است که حدود ۵۰ گونه علفی چندساله دارد. ویژگی مشترک اعضای این جنس، میوه‌های فندقه‌ای قلاب‌دار و گل‌های پنج‌گلبرگی است. Geum rivale با کاسبرگ‌های مایل به بنفش و گل‌های آویخته شناخته می‌شود.

منطقه بومی و پراکنش

علف مبارک رونده بومی اروپا، بخش‌هایی از آسیای معتدل و مناطق سرد آمریکای شمالی است. در ایران گزارش‌های پراکنش آن محدود بوده و بیشتر در نواحی مرطوب و سردتر کوهستانی دیده می‌شود.

زیستگاه طبیعی

زیستگاه اصلی آن حاشیه جویبارها، باتلاق‌های سرد، مراتع مرطوب و جنگل‌های نمناک است. این گونه ترجیح می‌دهد در خاک‌های غنی از مواد آلی و همواره مرطوب، با نور نیم‌سایه تا آفتاب ملایم رشد کند.

تاریخچه و کاربردهای سنتی

در فلور کلاسیک اروپا، این گیاه به عنوان گیاهی دارویی ملایم با اثر قابض و معطر شناخته شده است. ریشه معطر آن به دلیل داشتن تانن در طب سنتی برای مشکلات گوارشی خفیف استفاده می‌شده، هرچند امروزه کاربرد دارویی آن محدود شده است.

خصوصیات - معرفی

گیاهانی علفی با برگ های منفرد و دارای گوشواره اند. گل ها منظم، 5 پر، 5 چرخه ای هستند. پرچم ها غالبا در 3 چرخه تشکیل می شوند، مادگی نیز شامل تعدادی برچه های مجزا از هم است. بذر در این گیاه فاقد آلبومن است. گیاهی است چندساله، پایه مادری عمودی و عطر آن مانند گل میخک است. ارتفاع بین 25 تا 50 سانتی متر، ساقه مودار و قسمت فوقانی مایل به قرمز قهوه ای است. گل ها به شکل زنگ کرولا هستند و به رنگ زرد سفید مایل به قرمز تیره، واژگون، معمولا 5 گلبرگ، کمی طولانی تر از کاسه گل،کاسه گل کاملا زنگ مانند، انبوه پرچم های جداگانه و گل آذین به صورت دیهیم پراکنده می باشد. 

شرایط نگهداری علف مبارک رونده

نور مورد نياز متوسط آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15-18 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز در دشت ها و کوهپایه ها

شرایط دما و رطوبت

Geum rivale گیاهی چندساله و مقاوم به سرما است و در دمای حدود ۱۰ تا ۲۰ درجه سانتی‌گراد بهترین رشد را دارد. این گیاه یخ‌بند را تحمل می‌کند، اما گرمای شدید و هوای خشک رشد آن را کاهش می‌دهد. رطوبت نسبی متوسط تا بالا برای شادابی برگ‌ها و گل‌دهی بهتر ضروری است، بنابراین در مناطق خشک باید آبیاری منظم و مالچ‌پاشی انجام شود.

نور مناسب

این گونه به نور ملایم نیاز دارد و در آفتاب ملایم صبحگاهی تا نیم‌سایه رشد مطلوبی دارد. نور مستقیم و شدید ظهر، به‌ویژه در اقلیم‌های گرم، می‌تواند موجب سوختگی برگ‌ها و کاهش گل‌دهی شود. در زیستگاه طبیعی اغلب در حاشیه جنگل‌ها و کنار جویبارهای نیم‌سایه می‌روید.

خاک و آب

Geum rivale خاک‌های لومی تا رسی سبک را که غنی از مواد آلی و با زهکش خوب اما همیشه مرطوب هستند ترجیح می‌دهد. خاک باید مرطوب اما نه باتلاقی باشد؛ غرقابی طولانی‌مدت می‌تواند به پوسیدگی ریشه منجر شود. pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۶ تا ۷) برای دسترسی بهتر به عناصر غذایی مناسب است.

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

در روزگاران قدیم از ریشه این گیاه برای درمان سرماخوردگی و لرزه استفاده می شده است. از این در طب سنتی، به عنوان چای برای درمان روماتیسم کاربرد دارد. در درمان بوی بد دهان و زخم دهان، عفونت ها و بیماری های شکمی، سم حاصل از گازگرفتگی سگ، اسهال و بیماری قلبی و بیماری های کبدی به کار می رود. 

علف مبارک ژئوم

گیلاس وحشی آمریکایی آلبالو رز فرانسوی هلو