گارهادیلوس

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و جایگاه تبارشناختی

Garhadiolus angulosus (گارهادیلوس) یک گیاه گلدار از تیرهٔ کاسنیان (Asteraceae) است؛ تیره‌ای بزرگ که با گل‌آذین‌های کپه‌ای (capitulum) شناخته می‌شود. این گونه در جنس Garhadiolus قرار می‌گیرد؛ جنسی با پیوندهای تبارشناختی نزدیک به گروه‌های کاسنی‌مانند در زیرتیرهٔ کاسنیان. ساختار گل‌آذین و میوه‌های فندقه‌ای معمولاً برای تشخیص در این گروه اهمیت کلیدی دارند.

منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی

زیست‌بوم بومی این گونه به ناحیهٔ ایران–تورانی و بخش‌هایی از خاورمیانه و آسیای جنوب‌غربی نسبت داده می‌شود. در فلورهای منطقه‌ای، حضور گونه‌های جنس Garhadiolus عمدتاً در سرزمین‌های خشک و نیمه‌خشک گزارش شده و پراکنش آن‌ها با اقلیم‌های قاره‌ای و تابستان‌های گرم و خشک همخوانی دارد.

زیستگاه و بوم‌شناسی

این گونه معمولاً در زیستگاه‌های باز و آفتاب‌گیر دیده می‌شود؛ از جمله دامنه‌های سنگلاخی، دشت‌های استپی، حاشیهٔ راه‌ها و زمین‌های کم‌عمق و فقیر از نظر مواد آلی. سازگاری با تنش خشکی و خاک‌های سبک یا سنگریزه‌دار از ویژگی‌های رایج گیاهان این پهنهٔ رویشی است. چرخهٔ رویشی بسیاری از گونه‌های مرتبط، همزمان با فصل‌های مرطوب‌تر (بهار) فعال‌تر می‌شود و سپس با افزایش خشکی کاهش می‌یابد.

تاریخچه نام‌گذاری و منابع فلوریستیک

نام علمی Garhadiolus angulosus بر پایهٔ سنت نام‌گذاری لاتین در گیاه‌شناسی تنظیم شده و صفت گونه‌ای angulosus معمولاً به نوعی «زاویه‌دار بودن» در برخی اندام‌ها اشاره دارد. گزارش‌ها و توصیف‌های این تاکسون عمدتاً در قالب فلورهای کلاسیک منطقه‌ای و بازنگری‌های رده‌بندی تیرهٔ کاسنیان منتشر شده‌اند.

خصوصیات - معرفی

این گیاهان علفی بوده و به صورت بوته ای یافت می شوند. در این گیاهان زائده زیر برگ یعنی استیپول وجود ندارد. گلهایی مجتمع به صورت گل آذین کاپیتول دارند و این خود باعث می شود که در همان نظر اول پی به تشخیص تیره این گیاهان برده شود. در قاعده کاپیتول این گیاهان نیز تعدادی براکته مختلف الشکل در یک یا چند ردیف دیده می شود که مجموعا انولوکر (براکته خارجی) نامیده می شوند.

شرایط نگهداری گارهادیلوس

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت خشک دماي مورد نياز 15-20 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز در دشت ها وحاشیه مزارع

این گیاهان بیشتر در مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری پراکنده هستند. نیاز به خاک با زهکشی مناسب دارد. 

دامنه دما و اقلیم

Garhadiolus angulosus (گارهادیلوس) از گیاهان علفی نواحی باز و نسبتاً خشک است و در شرایط اقلیم معتدل تا نیمه‌خشک عملکرد بهتری دارد. بهترین رشد رویشی معمولاً در دماهای ملایم حدود 15 تا 25 درجه سانتی‌گراد دیده می‌شود. گرمای شدیدِ همراه با خشکی طولانی می‌تواند رشد و گل‌دهی را محدود کند و یخبندان‌های سنگین نیز به اندام‌های هوایی آسیب می‌زنند؛ بنابراین کاشت در فصلی با سرمای ملایم تا بدون یخبندان توصیه می‌شود.

نور و جایگاه کاشت

نور کامل خورشید (حداقل 6 ساعت نور مستقیم) برای تولید ساقه‌های قوی و گل‌دهی مطلوب ضروری است. در مناطق بسیار گرم، سایه‌روشنِ بعدازظهر می‌تواند از تنش گرمایی بکاهد، اما سایه سنگین باعث افزایش رشد علفی و کاهش گل‌ها می‌شود. محل کاشت باید باز و دارای گردش هوای مناسب باشد تا ریسک بیماری‌های قارچی کاهش یابد.

رطوبت و آبیاری

این گیاه به رطوبت متوسط نیاز دارد و با خشکی کوتاه‌مدت سازگارتر از ماندابی شدن است. آبیاری زمانی انجام شود که لایه سطحی خاک خشک شده باشد و از آبیاری سنگین و پی‌درپی که به خفگی ریشه می‌انجامد پرهیز کنید. در دوره استقرار (پس از کاشت) رطوبت یکنواخت کمک‌کننده است، اما پس از ریشه‌دهی، آبیاری عمیق و با فاصله مناسب‌تر است.

خاک، زهکشی و pH

خاک سبک تا متوسط (شنی-لومی یا لومی) با زهکشی بالا بهترین بستر رشد است. خاک‌های رسی سنگین و مانداب، احتمال پوسیدگی ریشه را افزایش می‌دهند. pH نزدیک به خنثی تا کمی قلیایی (حدود 6.5 تا 8) معمولاً مناسب است. افزودن کمپوست کاملاً پوسیده برای بهبود ساختمان خاک مفید است، اما کوددهی ازته زیاد می‌تواند گل‌دهی را کاهش دهد.

نحوه تکثیر گارهادیلوس

این گیاه عمدتا توسط بذر تکثیر می شود. 

ترخون - طرخون کریزانتموم افرودیت پیرگیاه رایج گازانیا اسپلندنس