گارسینیا اکومیناتا

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و جایگاه تبارشناختی

Garcinia acuminata از سردهٔ Garcinia و خانوادهٔ Clusiaceae (هم‌خانوادهٔ گیاهان رزینیِ گرمسیری) است. این خانواده با تولید ترکیبات ثانویهٔ رزینی و فنولی شناخته می‌شود و بسیاری از اعضای آن در جنگل‌های بارانی ناحیهٔ گرمسیری پراکنش دارند. نام گونه‌ای “acuminata” به نوک‌تیز بودن (acuminate) بخش‌هایی مانند نوک برگ‌ها اشاره دارد که یک صفت ریخت‌شناختی رایج در توصیف گونه‌ها است.

منطقهٔ بومی و پراکنش جغرافیایی

این گونه به طور کلی در پهنهٔ نئوتروپیک (Neotropics) گزارش می‌شود؛ یعنی نواحی گرمسیری قارهٔ آمریکا. داده‌های فلوریستیکی، گونه‌های سردهٔ Garcinia را در بخش‌هایی از آمریکای مرکزی و جنوبی، به‌ویژه مناطق مرطوب و کم‌ارتفاع، فهرست کرده‌اند. پراکنش دقیق در سطح کشور/استان ممکن است بسته به منبع فلور و بازنگری‌های رده‌بندی تغییر کند، زیرا شناسایی گونه‌ها در این سرده گاه با بازتوصیف یا هم‌نامی (synonymy) همراه است.

زیستگاه و بوم‌شناسی

زیستگاه محتمل این گیاه جنگل‌های بارانی گرمسیری با رطوبت بالا، خاک‌های عمیق و زهکشی مناسب و سایه‌پسندی نسبی در لایه‌های میانی جنگل است. مانند بسیاری از گونه‌های Clusiaceae، وجود شیره/رزین و ترکیبات دفاعی می‌تواند در سازگاری با فشار آفت‌ها و پاتوژن‌های جنگلی نقش داشته باشد. چرخهٔ رویشی و زایشی این گروه معمولاً با فصل‌های بارندگی همبستگی دارد.

تاریخچهٔ معرفی علمی

نام‌گذاری Garcinia به افتخار لوران گارسَن (Laurent Garcin)، گیاه‌شناس سدهٔ هجدهم، انجام شده است. گونهٔ G. acuminata نیز در چارچوب مطالعات فلور و نمونه‌برداری‌های کلاسیک از جنگل‌های گرمسیری توصیف و در منابع رده‌بندی ثبت شده است. در مطالعات جدید، بازنگری‌های آرایه‌شناختی با اتکا به ریخت‌شناسی و گاهی داده‌های مولکولی می‌تواند مرزبندی گونه‌ها را دقیق‌تر کند.

خصوصیات - معرفی

شرایط نگهداری گارسینیا اکومیناتا

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز نواحی گرم و مرطوب خاک مورد نياز رشد در گستره ی وسیعی از خاک ها

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

مقابله به آفات گارسینیا اکومیناتا

آفات رایج

در Garcinia acuminata آفات مکنده مانند شته‌ها، شپشک‌های آردآلود و سپردار می‌توانند با تغذیه از شیره گیاهی سبب ضعف عمومی، زردی برگ و تولید عسلک (چسبندگی و جذب مورچه) شوند. کنترل تلفیقی شامل هرس شاخه‌های آلوده، شست‌وشوی برگ‌ها با آب پرفشار ملایم و استفاده از صابون‌های حشره‌کش یا روغن باغبانی در پوشش کامل اندام‌ها است. در طغیان شدید، کاربرد هدفمند حشره‌کش‌های کم‌خطر و سازگار با دشمنان طبیعی طبق برچسب توصیه می‌شود.

آفات جونده مانند کرم‌های برگ‌خوار با ایجاد سوراخ و کاهش سطح فتوسنتزی خسارت می‌زنند. جمع‌آوری دستی لاروها، استفاده از Bacillus thuringiensis و مدیریت نور شبانه (کاهش جذب شب‌پره‌ها) مفید است.

امراض مهم

بیماری‌های قارچی نظیر لکه‌برگی و آنتراکنوز معمولاً در رطوبت بالا تشدید می‌شوند و به صورت لکه‌های قهوه‌ای/سیاه و ریزش برگ بروز می‌کنند. بهبود تهویه تاج، فاصله‌گذاری مناسب، حذف بقایای آلوده و آبیاری صبحگاهی از اقدامات کلیدی است. در صورت نیاز، قارچ‌کش‌های حفاظتی مانند ترکیبات مسی با رعایت دُز و تناوب مصرف به کار رود.

پوسیدگی ریشه و طوقه در خاک‌های سنگین و آبیاری بیش از حد رخ می‌دهد و موجب پژمردگی و توقف رشد می‌شود. زهکشی مناسب، کاهش آبیاری، استفاده از بستر سبک و ضدعفونی ابزار مهم‌ترین روش‌های پیشگیری و کنترل هستند.

نحوه تکثیر گارسینیا اکومیناتا