این گیاه با نام علمی Dimorphocarpa wislizeni و نام مرسوم (Spectaclepod) که به فارسي دیمورفوکارپا (اسپکتکلپاد) ناميده ميشود، گياهي از خانواده Brassicaceae بومي بومی جنوبغرب ایالات متحده آمریکا و شمال مکزیک، بهویژه در بیابانها و دامنههای خشک و سنگلاخی مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک بسیار سبک، شنی یا سنگریزهای با زهکشی عالی، تحملپذیر نسبت به خاکهای فقیر، با pH خنثی تا کمی قلیایی
دانستنیهای علمی
نام علمي
Dimorphocarpa wislizeni
خانواده و ردهبندی گیاهشناسی
Dimorphocarpa wislizeni گیاهی علفی یکساله از تیره شببویان (Brassicaceae) است که پیشتر در جنس Lesquerella و سپس در جنس Dimorphocarpa طبقهبندی شده است. این گونه با نام عمومی Spectaclepod و نام فارسی دیمورفوکارپا (اسپکتکلپاد) شناخته میشود. نام گونهای wislizeni به افتخار گیاهشناس و گردآورنده گیاهان، فریدریش ویسلین (F. A. Wislizenus) انتخاب شده است. ساختار میوههای مسطح و گرد با فرورفتگی میانی، که ظاهری شبیه عینک دارد، ویژگی تشخیصی مهم این گیاه است.
ویژگیهای مورفولوژیک و چرخه زندگی
دیمورفوکارپا گیاهی با قامت کوتاه تا متوسط است که در تمام فصل رشد از بذر سبز شده و در پایان فصل بذر میدهد. برگها اغلب خاكستری-سبز و دارای کرکهای ریز هستند که به کاهش تبخیر کمک میکند. گلها چهارگلبرگی، کوچک و سفید تا مایل به زرد بوده و الگوی متداول گلهای خانواده شببویان را نشان میدهند. بذرها در غلافهای دایرهای و دوبخشی تشکیل میشوند که تنوع ریختی میوه (dimorphocarp) را نشان میدهد و نام جنس نیز به همین ویژگی اشاره دارد.
منطقه بومی و گستره جغرافیایی
زادگاه اصلی Dimorphocarpa wislizeni نیمهخشکهای جنوبغربی آمریکای شمالی است. این گونه در ایالتهای آریزونا، نیومکزیکو، تگزاس، نوادا و کالیفرنیا، همچنین در شمال مکزیک از جمله ایالتهای چیهواوا و سونورا گزارش شده است. گسترش آن عموماً با کمربند بیابانی و نیمهبیابانی جنوب ایالات متحده همپوشانی دارد و به عنوان عنصر شاخص فلور مناطق خشک غرب قاره شناخته میشود.
زیستگاه و بومشناسی
این گیاه در بسترهای شنی، ریگزارها، دامنههای خشک، زمینهای بایر، حاشیه جادهها و بسترهای موقتی رودخانهها رشد میکند. تحمل بالای شوری نسبی و خشکی، همراه با چرخه زندگی کوتاه، دیمورفوکارپا را به گونهای سازگار با تنشهای بیابانی تبدیل کرده است. بذرها در خاکهای سست و کمموادغذایی نیز سبز میشوند و استراتژی تولید بذر فراوان، بقا در سالهای خشک را تضمین میکند. حضور این گیاه میتواند آغازگر فرایند تثبیت خاک در زیستبومهای شکننده بیابانی باشد.
خصوصیات - معرفی
ساقه و اندام رویشی Dimorphocarpa wislizeni
ساقههای دیمورفوکارپا ویسلیزِنی علفی، قائم تا کمی خمیده و به شدت منشعب هستند. ارتفاع گیاه معمولاً بین ۲۰ تا ۶۰ سانتیمتر است و در شرایط مناسب میتواند بلندتر نیز شود. سطح ساقه اغلب دارای کرکهای ریز و کوتاه است که به آن بافتی زبر و خاکستری‑سبز میبخشد. رنگ ساقه عمدتاً سبز مایل به خاکستری است و در بخشهای پایینی ممکن است کمی چوبی و سفت شود.
برگها: شکل، اندازه و رنگ
برگهای پایینی گیاه دارای پهنک بزرگتر، عمیقاً لوبدار یا دندانهدار و به صورت روزت در نزدیکی سطح خاک قرار میگیرند. این برگها معمولاً ۳ تا ۱۰ سانتیمتر طول دارند و دمبرگ نسبتاً مشخصی دارند. برگهای بالایی باریکتر، کشیدهتر و اغلب بدون دمبرگ یا با دمبرگ کوتاه به ساقه چسبیدهاند. سطح برگها کمی کرکدار و رنگ آنها سبز مایل به خاکستری یا سبز نقرهای است که به سازگاری با محیطهای خشک کمک میکند.
گلها و ساختار گلآذین
گلها در انتهای شاخهها به صورت گلآذین خوشهای تا پانیکول آزاد دیده میشوند. گلها کوچک، چهارگلبرگی و تیپیک خانواده شببویان (Brassicaceae) هستند. رنگ گلبرگها معمولاً سفید تا سفید مایل به کرم است و در برخی جمعیتها ممکن است اندکی زرد کمرنگ به نظر برسد. قطر هر گل حدود چند میلیمتر است و کاسبرگها سبز باریک در اطراف گلبرگها قرار دارند.
میوه و دانهها
میوه این گیاه به صورت سیلیکولا (خورجینی کوتاه و پهن) است که شکل مشخصاً دو بخشی و دیمورفیک دارد؛ بخش انتهایی معمولاً پهن، بالدار یا بالهدار بوده و بخش پایینی باریکتر است. طول میوه معمولاً ۵ تا ۱۵ میلیمتر و رنگ آن در زمان رسیدن زرد مایل به قهوهای است. دانهها کوچک، قهوهای تا قهوهای تیره و صاف هستند و در هر حجره خورجین چند دانه تشکیل میشود.
شرایط نگهداری دیمورفوکارپا (اسپکتکلپاد)
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک بسیار سبک، شنی یا سنگریزهای با زهکشی عالی، تحملپذیر نسبت به خاکهای فقیر، با pH خنثی تا کمی قلیایی
|
نیازهای نوری Dimorphocarpa wislizeni
Dimorphocarpa wislizeni گیاهی بومی مناطق خشک و بیابانی آمریکای شمالی است و برای رشد مطلوب به آفتاب کامل نیاز دارد. قرارگیری روزانه حداقل ۶ تا ۸ ساعت در نور مستقیم خورشید، بیشترین گلدهی و رشد را فراهم میکند. در سایه یا نیمسایه، رشد گیاه کاهش یافته و ساقهها کشیده و ضعیف میشوند.
دما و تحمل خشکی
این گونه یکسالهٔ مقاوم به گرما است و در دمای روز بین ۲۰ تا ۳۵ درجه سانتیگراد بهترین رشد را دارد. گیاه به سرما و یخبندان حساس است و دمای زیر ۵ درجه میتواند به جوانهها آسیب بزند. در عین حال، با رطوبت نسبی پایین و هوای خشک سازگار بوده و دورههای خشکی کوتاهمدت را به خوبی تحمل میکند.
خاک مناسب و زهکشی
Dimorphocarpa wislizeni به خاکهای سبک، شنی یا شنی-لومی با زهکشی بسیار خوب نیاز دارد. آبماندگی در اطراف ریشه مهمترین عامل ضعف و پوسیدگی گیاه است. خاکهای فقیر از نظر مواد آلی و کمی قلیایی تا خنثی (pH حدود ۶/۵ تا ۸) برای این گونه مناسب هستند و نیازی به کوددهی زیاد وجود ندارد.
آبیاری و رطوبت خاک
در مرحله استقرار بذر و نشا، آبیاری منظم و سبک برای حفظ رطوبت یکنواخت خاک ضروری است، اما پس از استقرار، آبیاری باید عمیق و با فاصله باشد تا ریشهها را به جستجوی آب در لایههای عمیقتر تشویق کند. در مناطق بارندگی کم، آبیاری هر ۱۰ تا ۱۴ روز، بسته به نوع خاک، کافی است و سطح خاک باید بین دو آبیاری کاملاً خشک شود.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين خانواده :