شلمبیک

نام علمي

Rapistrum rogosum

نام لاتين

turnipweed

خانواده (تيره)

Brassicaceae

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و خانواده

گیاه Rapistrum rugosum با نام فارسی «شلمبیک» از تیرهٔ Brassicaceae (شب‌بویان / خردل‌ها) است. این خانواده شامل بسیاری از علف‌های هرز و گیاهان زراعی مهم مانند کلم، خردل و شلغم است. شلمبیک در جنس Rapistrum قرار دارد که با میوه‌های خورجینی و دانه‌های روغنی شناخته می‌شود.

منطقه بومی و گسترش جغرافیایی

زادگاه اصلی شلمبیک حاشیه مدیترانه، اروپای جنوبی و آسیای غربی است. این گونه با گسترش کشاورزی و جابه‌جایی بذرها، به نواحی معتدل دیگر از جمله استرالیا، آمریکای شمالی و بخش‌هایی از ایران راه یافته و در بسیاری مناطق به‌عنوان علف‌هرز شناخته می‌شود.

زیستگاه و بوم‌شناسی

شلمبیک عمدتاً در مزارع غلات، حاشیه جاده‌ها، زمین‌های آیش و خاک‌های غنی از نیتروژن رشد می‌کند. این گونه یک‌ساله تا دوساله است و با تولید بذر فراوان، جمعیت خود را به‌سرعت گسترش می‌دهد. تحمل بالای آن به خشکی و فقر غذایی باعث شده در سامانه‌های زراعی نیمه‌خشک نیز پایدار بماند.

تاریخچه و اهمیت علمی

شلمبیک در فلور کلاسیک مدیترانه به‌عنوان علف‌هرز مزارع گندم ثبت شده و توسط گیاه‌شناسان قرون ۱۸ و ۱۹ میلادی توصیف شده است. امروزه در پژوهش‌های بوم‌شناسی علف‌های هرز و مدیریت تلفیقی به‌عنوان گونهٔ مدل برای بررسی رقابت با گیاهان زراعی و بانک بذر خاک به کار می‌رود.

خصوصیات - معرفی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت خشک دماي مورد نياز 22-25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز در دشت ها و کوهپایه ها

گیاهی علفی، یکساله یا دوساله، پاییزه، ایستا، به ارتفاع 25 تا 100 سانتیمتر که توسط بذر تکثیر می یابد. ساقه آن از قاعده منشعب بوده و پوشیده از کرک هایی به طول یک میلی متر است. بخش های بالایی گیاه بدون کرک است. برگ های پایینی گیاه به طول 8 تا 25 سانتی متر، شانه ای شکافته، دارای سه لوب یه گوش یا مضرس و کنگره ای، که لوب های انتهایی بزرگتر هستند. این برگ ها دمبرگ دارند. برگ هایی که در بخش های بالایی ساقه قرار دارند کوچکتر، سرنیزه ای، دندانه دار یا کامل و بدون دمبرگ می باشند. 

گل ها به رنگ زرد لیموئی با رگه های تیره، کاسبرگ ها به طول 3 تا 5 و گلبرگ ها به طول 5 تا 8 میلیمتر هستند. میوه این گیاه خورجینک، به طول 6 تا 7 میلیمتر که به طور مشخص دوشاخه است. حجره پایینی هر میوه، باریک، استوانه ای شکل و معمولا محتوی یک بذر است. چنانچه این بخش از میوه بدون بذر باشد، دمگل مانند خواهد بود. 

نحوه تکثیر شلمبیک

به وسیله بذر تکثیر می شود. بذرهای این گیاه به رنگ زرد متمایل به قهوه ای، صاف و به شکل نمیکره است. 

گياهان ديگر از همين خانواده :

کلم گل

شب بوی معمولی

کلم

خردل وحشی