نام علمي
Chaenomeles speciosa
نام لاتين
Chinese Flowering Quince
دانستنیهای علمی
خانواده و ردهبندی گیاهشناسی
Chaenomeles speciosa که در فارسی گاه «به ژاپنی چینی» نامیده میشود، از خانواده Rosaceae و جنس Chaenomeles است. این گیاه خویشاوند نزدیک به، سیب و گلابی است و بهصورت درختچه خاردار برگریز دیده میشود. گونههای نزدیک آن شامل C. japonica و C. cathayensis هستند که با این گونه گاهی در باغبانی اشتباه میشوند.
منطقه بومی و گستره پراکنش
زادگاه اصلی Chaenomeles speciosa در چین است و بعدها به ژاپن و سایر بخشهای شرق آسیا گسترش یافته است. این گونه در نواحی معتدل آسیای شرقی با زمستانهای سرد و تابستانهای نسبتاً مرطوب بومی محسوب میشود. در قرنهای اخیر بهعنوان گیاه زینتی و گاهی میوهای به اروپا، آمریکای شمالی و سایر مناطق معتدل معرفی شده است.
زیستگاه طبیعی
زیستگاه طبیعی این گونه بیشتر دامنهها، حاشیه جنگلها، پرچینهای طبیعی و حاشیه رودخانههاست. در طبیعت اغلب در خاکهای نسبتاً عمیق، زهکشیشده و کمی اسیدی تا خنثی رشد میکند. به نور کامل خورشید تا نیمسایه مقاوم است و میتواند شرایط سرمای زمستانی را به خوبی تحمل کند.
تاریخچه کشف و کشت
رشد آکادمیک مطالعه Chaenomeles speciosa از سدههای ۱۸ و ۱۹ میلادی با گسترش فلورهای چین آغاز شد. گیاهشناسان اروپایی این درختچه را بهسبب گلهای زودرس و رنگین آن معرفی و طبقهبندی کردند. از اواخر قرن نوزدهم، این گونه بهعنوان یکی از پایههای اصلی در اصلاح ارقام زینتی Chaenomeles در باغهای اروپا و آمریکا استفاده شد. همچنین ذکر آن در متون باغبانی سنتی چینی نشان میدهد که پیش از ورود به ادبیات علمی غرب، در فرهنگ باغی شرق آسیا شناخته شده و ارزشمند بوده است.
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاکهای لومی تا لومیرسی با زهکشی خوب؛ سازگار با خاکهای نسبتاً فقیر؛ pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود 5.5 تا 7.5)
|
ظاهر کلی و عادت رشد
Chaenomeles speciosa درختچهای خاردار و خزانکننده است که معمولاً ۱ تا ۳ متر ارتفاع میگیرد. فرم کلی بوته متراکم، گسترده و اغلب نامنظم است و شاخهها به شکل افقی یا کمانی گسترش مییابند. این گیاه به دلیل شاخههای انبوه و خارهای فراوان، ظاهری پرپشت و نفوذناپذیر ایجاد میکند.
ساقه، شاخه و خارها
ساقهها چوبی، قهوهای تا خاکستری مایل به قهوهای هستند و با افزایش سن، پوستهپوسته و ترکدار میشوند. شاخههای جوان نازک، سبز تا قهوهای مایل به قرمز و اغلب کمی زاویهدار هستند. خارها معمولاً تیز، کوتاه تا متوسط (حدود ۱ تا ۲ سانتیمتر) و منفرد یا در کنار جوانهها قرار دارند و نقش حفاظتی برای گیاه دارند.
برگها
برگها ساده، متناوب و کوچک تا متوسطاند؛ طول آنها حدود ۳ تا ۸ سانتیمتر و عرض آنها ۲ تا ۴ سانتیمتر است. شکل برگها بیضوی تا واژتخممرغی با نوک نسبتاً تیز و قاعده گرد تا اندکی گوهای است. لبه برگها دندانهدار و سطح آنها سبز براق تا سبز تیره در بالا و کمی کمرنگتر در زیر است. دمبرگها کوتاه و در پای برگها گاهی زوائد کوچک شبهاستیپول دیده میشود.
گلها
گلها در اواخر زمستان تا اوایل بهار، اغلب پیش از ظهور کامل برگها ظاهر میشوند و بهصورت منفرد یا خوشههای کوچک روی شاخههای دو ساله میرویند. گلها درشت، به قطر حدود ۳ تا ۵ سانتیمتر، با ۵ گلبرگ پهن و کمی گرد یا واژتخممرغی هستند. رنگ گلها معمولاً قرمز تا قرمز نارنجی است، اما ارقام با گل صورتی یا سفید نیز دیده میشوند. پرچمها متعدد، زرد تا زرد مایل به نارنجی بوده و در مرکز گل متراکم قرار دارند.
میوه
میوه شبیه سیب کوچک، سخت و معطر است و رنگ آن در زمان رسیدگی زرد تا زرد مایل به سبز میشود. سطح میوه اغلب اندکی ناصاف و قطر آن حدود ۳ تا ۵ سانتیمتر است. درون میوه حاوی دانههای متعدد قهوهای براق است که در حفره میانی قرار دارند.
شرایط محیط رشد
ویژگیهای کلی محیط رشد Chaenomeles speciosa
Chaenomeles speciosa یا «به ژاپنی چینی» یک درختچه زینتی مقاوم است که برای شکوفهدهی و رشد سالم، به شرایط کنترلشده اما نهچندان پیچیده نیاز دارد. این گیاه نسبت به سرما مقاوم است، اما برای گلدهی مطلوب به زمستان سرد و تابستان نسبتاً گرم نیاز دارد.
دما و تحمل سرما
به ژاپنی چینی در بازه دمایی حدود ۱۰- تا ۳۵ درجه سانتیگراد توان تحمل دارد. بهترین رشد آن در مناطقی با زمستانهای سرد ملایم و تابستانهای معتدل تا گرم مشاهده میشود. سرمای شدید و طولانیمدت زیر ۱۵- درجه میتواند به شاخههای جوان آسیب برساند، اما ریشه و تنه معمولاً پایدار میمانند.
نور و مکان کاشت
این گونه برای گلدهی فراوان به نور کامل خورشید نیاز دارد. حداقل ۶ ساعت نور مستقیم در روز توصیه میشود. در نیمسایه نیز زنده میماند اما تعداد گلها کاهش یافته و رشد متراکم کمتری خواهد داشت. مکانهای آفتابگیر جنوبی یا غربی برای کاشت در باغ مناسبتر هستند.
رطوبت، آبیاری و تهویه
به ژاپنی چینی خشکیدوست نسبی است و پس از استقرار، به آبیاری متوسط نیاز دارد. خاک باید بین دو آبیاری کمی خشک شود تا از پوسیدگی ریشه جلوگیری گردد. رطوبت نسبی متوسط هوا مناسب است و در محیطهای بسیار مرطوب باید به تهویه و زهکشی توجه بیشتری شود.
خاک و زهکشی
بهترین بستر رشد، خاک لومی با زهکشی خوب و غنی از مواد آلی است. pH کمی اسیدی تا خنثی (۶ تا ۷) ایدهآل است، هرچند این گیاه در خاکهای آهکی سبک نیز قابل کشت است. خاک سنگین و رسی بدون زهکشی مناسب باعث ضعف رشد، زردی برگها و افزایش بیماریهای ریشه میشود.
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
آشنایی با جنس به ژاپنی و همه گونه های آن گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره گل سرخیان و جنس های آن