شمشاد معمولی؛ درختچه همیشه‌سبزِ ایده‌آل برای پرچین و فرم‌دهی باغچه

نویسنده: محبوبه آشناور
تاریخ انتشار: 1393/11/26
شمشاد معمولی؛ درختچه همیشه‌سبزِ ایده‌آل برای پرچین و فرم‌دهی باغچه
شمشاد معمولی (*Buxus sempervirens*) درختچه‌ای همیشه‌سبز و کندرشد از تیرهٔ شمشادهاست که در ایران با نام‌های «شمشاد» و در برخی نواحی شمال «شمشاد هیرکانی/شمشاد خزری» نیز شناخته می‌شود؛ نام رایج جهانی آن *Common box* یا *Boxwood* است. این گیاه نورِ نیم‌سایه تا آفتاب ملایم را می‌پسندد (در گرمای شدید با آفتاب مستقیم ممکن است سوختگی برگ رخ دهد). دمای مناسب رشد معمولاً معتدل است و در برابر سرما نسبتاً مقاوم بوده و در حدود یخبندان‌های ملایم تا چندین درجه زیر صفر را تحمل می‌کند. رطوبت محیط متوسط تا نسبتاً بالا و خاک با زهکشی خوب (مرطوب ولی نه غرقابی) برای آن ایده‌آل است.

از نظر ظاهری دارای برگ‌های کوچک، چرمی، براق و بیضی با آرایش متقابل است و تاجی بسیار متراکم ایجاد می‌کند. گل‌ها کوچک، سبزـزرد و کم‌جلب‌توجه‌اند و میوه کپسولی کوچک تولید می‌شود. کاربرد اصلی شمشاد، زینتی است: در پرچین‌کاری، توپیار (فرم‌دهی) و فضای سبز رسمی بسیار مشهور است. چوب آن بسیار سخت و ریزبافت است و به‌طور سنتی در ابزارهای ظریف و کنده‌کاری به‌کار می‌رفته. در منابع دارویی سنتی نیز از آن یاد شده، اما به‌علت وجود آلکالوئیدها می‌تواند سمی باشد و مصرف خوددرمانی توصیه نمی‌شود.

Nargil_Buxus sempervirens
نام علمي
Buxus sempervirens
نام لاتين
common box
خانواده (تيره)

دانستنیهای علمی

دانستنیهای علمی :

شمشاد معمولی گونه ای از گیاهان گلدهنده بوده و در جنس Buxus می باشد. 
این گیاه بومی نواحی غربی و جنوبی اروپا می باشد. همچنین در شمال آفریقا و جنوب آسیا از انگلستان تا شمال موروکو تا برخی نواحی مدیترانه ای مثل ترکیه نیز یافت می شود. 
 در ایران در مناطق مختلف استان های گرگان و مازندران و گیلان می روید.

شمشاد معمولی

خصوصیات - معرفی

خصوصیات ظاهری :

شمشاد معمولی گونه ای همیشه سبز می باشد. بوته کوتاه بوده و از 1 تا 9 متر رشد می کند. محور آن تا 20 سانتی متر می رسد.
 انشعابات آن بصورت متقابل قرار گرفته اند. عادت رشد درختچه ای داشته و  شاخه های آن با زاویه گسترده یا کم و بیش خمیده است.
 برگ ها سطحی چرمی دارد و لبه های برگ ها بدون دندانه است. طول برگ ها در حدود 35-24 میلیمتر و عرض 14-10 میلیمتر دارند. 
 شکل برگ ها سرنیزه ای هست و در نیمه پایینی پهن تر و به طرف انتها باریک می شوند.
نوک برگ نسبتا کند و گرد است. رنگ دو سطح برگ ها سبز تیره است و سطح فوقانی درخشان است. 
گل ها فاقد ارزش زینتی است و گل سبز کم رنگ کوچک آن در فصل بهار شکوفا می شود.

common box


بيشتر مطالعه کنيد :


شرایط محیط رشد

دمای مورد نیاز
دمای مورد نیاز شمشاد معمولی
شرایط نیمه گرمسیری
آبیاری و رطوبت
رطوبت مورد نیاز شمشاد معمولی
مرطوب
نور مورد نیاز
نور مورد نیاز گیاه شمشاد معمولی
متوسط
خاک مورد نیاز
خاک مورد نیاز شمشاد معمولی
غنی و زهکش دار

شرایط محیط رشد: 

شمشاد معمولی به اکثر خاک ها سازگار بوده و برای رشد بهینه باد زهکش خوبی داشته باشد. 
برای کوددهی استفاده از کود پوسیده دامی کافی است. آبیاری آن متوسط بوده و در حد معمول نیاز دارد.
 آبیاری متناوب در فصل رشد بطوری که خاک همیشه مرطوب بماند لازم است. خشکی کشیدن باعث آسیب به گیاه می شود. 
در فصل زمستان آبیاری را کاهش دهید تا حدی که خاک اطراف ریشه ها خشک نشود. کمبود رطوبت خاک باعث خشک شدن نوک برگ ها می شود.
 در مکان های آفتابی، نیمسایه و تمام سایه به خوبی رشد می کند. مقاومت این گیاه به سرما تا دمای 20-  درجه سانتی گراد می باشد. 
در مناطق گرم حفظ رطوبت خاک بسیار مهم است .هفته آخر خرداد بهترین زمان هرس اول گیاه هست و مرحله دوم هرس را می توان در اوایل فصل پاییز انجام داد و هرس را در زیر نور شدید آفتاب انجام ندهید. 

Buxus sempervirens

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

خواص درمانی و کاربردها:

 هرس شمشاد معمولی به اشکال گوناگون نمای بسیار زیبا و جذابی به فضای سبز می دهد. 
شمشاد معمولی به عنوان گیاهی برای مرزبندی و پرچین به کار می رود.
 برگ ها و پوست ریشه آن مصرف دارویی داشته  و خواص درمانی تصفیه کننده خون ، معرق و ملین است.
 همچنین عصاره این گیاه خواص تب بر، گندزا و التیام بخش دارد و  عفونت های مجاری و درد های همراه با تب، روماتیسم، نقرس، سیفلیس، درد های عصبی، صرع، زخم های معمولی و عفونی را بهبود می بخشد. 

معرفی و راهنمای پرورش گیاهان زینتی فضای باز - شمشاد معمولی

مقابله به آفات شمشاد معمولی

آفات مهم شمشاد معمولی

مهم‌ترین آفت شمشاد معمولی، آفت پروانه مینوز یا آفت شمشاد (Cydalima perspectalis) است که با تغذیه از برگ‌ها موجب خشکیدگی شاخه‌ها می‌شود. علائم شامل تارهای عنکبوتی ریز، برگ‌های سوراخ‌خورده و توده‌های فضولات سبز تیره است. از دیگر آفات می‌توان به شپشک‌ها و شته‌ها اشاره کرد که با مکیدن شیره گیاهی، زردی و ضعف عمومی بوته را ایجاد می‌کنند.

بیماری‌های قارچی و فیزیولوژیک

لکه برگی و مرگ سرشاخه ناشی از قارچ‌های Volutella و Cylindrocladium از بیماری‌های شایع شمشاد است که با لکه‌های قهوه‌ای، ریزش برگ و خشکیدگی تدریجی همراه است. تهویه نامناسب، آبیاری از بالا و رطوبت مداوم، خطر بیماری را افزایش می‌دهد. سوختگی برگ در اثر نور شدید یا کمبود رطوبت خاک نیز به‌صورت حاشیه‌های قهوه‌ای برگ‌ها دیده می‌شود.

روش‌های مقابله و مدیریت

پایه مدیریت، پیشگیری و پایش منظم بوته‌ها است. حذف و سوزاندن شاخه‌های آلوده، هرس به‌موقع و تأمین گردش هوای مناسب ضروری است. در آفت شمشاد، جمع‌آوری دستی لاروها و استفاده هدفمند از حشره‌کش‌های اختصاصی (با رعایت برچسب) توصیه می‌شود. برای بیماری‌های قارچی، کاربرد قارچ‌کش‌های مناسب همراه با پرهیز از آبیاری بارانی و ضدعفونی ابزار هرس، به کنترل مؤثر کمک می‌کند.

شمشاد معمولی

نحوه تکثیر شمشاد معمولی

نحوه تکثیر گیاه :

 برای ازدیاد شمشاد معمولی می توان با قلمه گیری از این گیاه و ریشه دار کردن آنها اقدام نمود . 
قلمه ها را می توان از چوب نرم، چوب نیمه سخت و چوب سخت تهیه کرد.

common box

ساير تصاوير :  

امتیاز شما به این مقاله

میانگین امتیاز: 4.4 از ۵، بر اساس 15 امتیاز

پرسش‌ها و نظرات این مقاله

saeed habibzadeh 1396/05/13
با سلام.یک گلدان شمشاد یک ماه پیش  گرفتم، دو هفته بعد از اینکه گلدونو اوردم منزل برگهاش شروع کرد خشک شدن و ریختن. محل گلدون توی تراس و زیر سایه درخت هستش و افتاب مستقیم بهش نمیتابه . زهکشی گلدون هم مشکلی نداره و قبل از اینکه سطح خاک گلدان خشک بشه بهش اب میدم. همچنین نشونه از افت من پیدا نکردم، هیچ پشه ایی هم دوروبر برگهاش و روی خاکش نیست. همه چیز نظر خوب میرسه فقط اینکه برگهاش هر روز بیشتر و بیشتر خشک میشن.لطفا اگه میشه راهنمایی کنید چکار کنم تا جلوی خشک شدنشو بگیرم. با تشکرتصویر ارسالی کاربر
مهدی مولایی 1392/08/01
با عرض سلام و خسته نباشیدتعدادی شمشاد از نوع جعفری و طلایی در یکی از شهرهای شمالی کشور دارم که در فصل بهار و تابستان دچار آفت شته میشوند ، برای بهبود آنها تا کنون از سم متاسیستوکس و مالاتیون استفاده کرده ام ، آیا سم بهتری را پیشنهاد میکنید ؟به دلیل سمپاشی دیر هنگام ،این آفت تا کنون چندتا از شمشاد ها را خشک کرده . آیا احتمال دارد این ها دباره جوانه بزنند ؟ نحوه و زمان درست سمپاشی  را نیز ذکر کنید.(دمای هوا در تابستان تا 40 درجه میرسد و به اصطلاح  شرجی میشود و رطوبت هوا نیز بالاست )با تشکر
shahrooz dash 1394/06/17
سلام . خسته نباشيد .حدود 2 هفته پيش من کود سفيد به شمشاد هام دادم ( همون کود ازت ) اندازه کود هم به اين صورت بود که يک مشت کود رو در 4 قدم ميريختم زير شمشاد هام و بعد از کود هم به شمشاد ها آب دادم و از فرداش هم به مدت 5 روز همش بارون شديد امد ، يعنی اصلاً به مدت 1 هفته بعد از کود دادن خاک شمشاد ها خشک نشد .يک هفته بعد از کود ، من به شمشاد هام سم آدميرال دادم چون آفت قهوه اي مرکبات داشت .البته اين رو هم بگم که در 2 ماه گذشته سم های زيادی به شمشاد زدم چون مريضی های زيادی مثل : شپشک سپردار و شته و بالشتک قهوه اي گرفته بود ، البته فاصله سم زدن تا سم بعدی 10 روز بود . امروز که امدم ، ديدم بيشتر شمشاد هام برگ های پايينی و بعضی از برگ های تازه در امده ، به اين شکل در امدن که :گوشه های برگ سوخته و رنگ قهوه اي پر رنگ شده و برگ از گوشه ها خشک ميشه تا برسه به مرکز .آبياری هم خوب انجام ميشه .به نظرتون مربوط به سمی هست که زدم يا مشکل فقر خاک داره ؟ممنون .تصویر ارسالی کاربربرای مشاهده تصویر در سایز واقعی بر روی آن کلیک نماییدتصویر ارسالی کاربربرای مشاهده تصویر در سایز واقعی بر روی آن کلیک نمایید
shahrooz dash 1395/07/13
سلام .قبل مطرح کردن سوال لازم هست یه مورد رو بیان کنم .من در شهرکی در شمال ایران زندگی میکنم که حدود 2000 متر فضای سبز داره و هر بار که شخصی رو به عنوان مهندس کشاورزی برای سرکشی به فضای سبز آوردیم مبلغی حدود 150 تومان گرفته تا فقط نگاه کنه و مشکلات و آفت ها رو تشخیص بده که متاسفانه 50% تشخیص ایشون اشتباه بوده . این مورد رو گفتم تا از صمیم قلب از شما تشکر کنم که چنین خدمتی به فارسی زبانان عزیز میکنید . از صمیم قلب بهترین ها رو برای شما و خانوادتون از خدا خواستار هستم .و اما سوال :حدود 450 شمشاد طلایی در مسافت 300 متر به صورتی خطی 4 سال پیش کاشتیم .الان متوجه شدم که 4 تای این شمشاد ها با فاصله زیاد از هم کلا خشک شدن و مردن و فقط ساقه مونده که اون هم خشک شده .نگاه کردم و دیدم بیش از 70% شمشاد ها برگ هاشون در ابتدا دور برگ زرد ( مثل سوختگی ) و بعد سوختگی بیشتر و و بعد هم کل برگ خشک میشه . بعضی هاشون هم روشون لکه سوختگی هست که یکم من رو به شک برای قارچ میندازه . ( تو عکس ها مشخص هست و لکه توی عکس 3 مشخص هست ) . تمام شمشاد ها برگ جدید دارن میدن ولی این سوختگی و خشکی هم روی برگ های قدیمی هست هم روی برگ ها جدید که تازه در اومده .سم و کود مایع هم حدود 2 ماه پیش فقط یکبار زدیم که سم حشرات بود ( دیازینون با دوز مجاز ) .آبیاری هم نزدیک غروب و زمانی که خاک رو خشک میشه و آب هم از زیر که به برگ ها نخوره .اگه به نظرتون قارچ هست ممنون میشم یه قارچ کش خوب معرفی کنید و دوزش رو در 20 لیتر آب بگید چند سی سی و اگه روغن هم لازم هست بگید .شهرک ما نزدیک به دریا هست و رطوبت هم زیاد هست  .یک دنیا ممنون .تصویر ارسالی کاربرتصویر ارسالی کاربرتصویر ارسالی کاربرتصویر ارسالی کاربر
شایان امینی 1396/03/20
سلام. برای این نوع آفت شمشاد طلایی که تو عکس هست و یه نوع دیگه به شکل حشرات خیلی ریز قرمز یا نارنجی رنگ از سم کونفیدور استفاده بشه بهتر و اثر بخش تر هست یا سم دیازنینون؟ در سطح وسیع و دو باغچه بزرگتصویر ارسالی کاربر

ثبت پرسش یا نظر جدید