نام علمي
Brosimum alicastrum
دانستنیهای علمی
گیاه "آجیل نان" یا "آجیل مایا"، درختی از خانواده توت است. دو زیر گونه ی این جنس شامل B. a. alicastrum و B. a. bolivarense می باشد. این درخت می تواند تا ارتفاع 45 متر نیز رشد کند.
![آجیل نان]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
24 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک هایی با بافت های سبک تا سنگین
|
آجیل نان درختی طویل است که تا ارتفاع 45 متر نیز رشد می کند. این درخت دارای میوه هایی در اندازه های متوسط، به رنگ زرد/قرمز و گرد است که هر میوه دارای یک بذر کروی و گرد می باشد. این درخت بیشتر در جنگل های بارانی می روید ولی در برخی نواحی گرمسیری نیز به صورت خودرو رشد می کند.
بذرها بزرگ بوده و توسط یک پوسته ی نازک، دارای طعم و بوی مرکبات و به رنگ نارنجی پوشیده شده است.
![breadnut]()
شرایط محیط رشد
درخت آجیل نان معمولاً در نواحی غرب سواحل مکزیک مرکزی و جنوبی، گوآتمالا، سالوادور و آمازون یافت می شود. بیشترین پراکنش را در زمین های مرطوب جنگل های گرمسیری در ارتفاعات 300 تا 2000 متر (به خصوص 125 تا 800 متر) و آب و هوای معتدل با دمای 24 درجه سانتیگراد دارد. برای رشد بهتر به آبیاری منظم و شرایط آفتاب کامل نیاز دارد.
این درخت مقاوم به زمین های صخره ای، خشک، قلیایی، با بافت سبک یا سنگین است. درخت آجیل نان یکی از گونه های بسیار مقاوم به شرایط خشکی است. یک گیاه بالغ و قوی می تواند بیش از 100 سال عمر کند و میوه تولید نماید.
![Brosimum alicastrum]()
مقابله به آفات آجیل نان
آفات مهم Brosimum alicastrum و نشانهها
درخت Brosimum alicastrum (آجیل نان) در اقلیمهای گرمسیری میتواند از برگخوارها (لارو پروانهها)، شتهها و شپشکها آسیب ببیند. برگخوارها با سوراخکردن و اسکلتمانند کردن برگها، کاهش فتوسنتز و رشد را سبب میشوند. شته و شپشک با مکیدن شیره گیاهی باعث زردی، پیچیدگی برگ و ترشح عسلک میگردند که به رشد کپک دودهای میانجامد. پایش منظم تاج پوشش و پشت برگها، کلید تشخیص زودهنگام آفات است.
امراض رایج و عوامل تشدیدکننده
مهمترین بیماریهای محتمل شامل لکهبرگیهای قارچی، پوسیدگی ریشه در خاکهای با زهکشی ضعیف، و شانکرهای ساقه در اثر زخم و تنش هستند. لکهبرگی با لکههای قهوهای/سیاه و ریزش برگ همراه است. پوسیدگی ریشه معمولاً با پژمردگی، ضعف عمومی و سیاهشدن ریشهها دیده میشود. رطوبت ماندگار، تهویه ضعیف و آسیب مکانیکی، خطر بیماری را افزایش میدهد.
روشهای مدیریت و مقابله
مدیریت تلفیقی توصیه میشود: هرس سبک برای افزایش جریان هوا، جمعآوری و امحای برگهای آلوده، و کنترل علفهای هرز برای کاهش رطوبت اطراف تنه. برای آفات مکنده، شستوشوی شاخساره با آب، استفاده هدفمند از صابون حشرهکش یا روغنهای معدنی در زمانهای خنک روز مؤثر است. برای برگخوارها، حذف دستی لاروها و در آلودگی بالا بهکارگیری Bt میتواند کمک کند. در بیماریهای قارچی، پیشگیری با آبیاری اصولی و زهکشی مناسب از هر قارچکش مؤثرتر است و در صورت نیاز، قارچکشهای ثبتشده محلی طبق برچسب مصرف شوند.
![آجیل نان]()
نحوه تکثیر آجیل نان
تکثیر این درخت از طریق کشت بذرهای آن صورت می گیرد.
تولیدمثل Brosimum alicastrum در طبیعت
درخت Brosimum alicastrum (آجیل نان) در زیستگاههای گرمسیری عمدتاً از راه تولیدمثل جنسی تکثیر میشود. گلها معمولاً کوچک و نامحسوساند و تشکیل میوه پس از گردهافشانی رخ میدهد. میوههای گوشتی با جذب جانوران جنگلی (مانند پرندگان و پستانداران) پراکنده میشوند و بذرها پس از عبور یا حمل، در نقاط مناسب جوانه میزنند. تداوم جمعیت طبیعی این گونه به پراکنش بذر توسط جانوران و رطوبت کافی خاک وابسته است.
تکثیر در خانه با بذر
برای تکثیر خانگی، بهترین روش استفاده از بذر تازه است، زیرا کاهش رطوبت میتواند قوه نامیه را کم کند. بذر را پس از جدا کردن از پالپ، در بستر سبک و تمیز (ترکیب کوکوپیت/پرلیت یا خاکبرگ سبک) در عمق کم بکارید. گرما، رطوبت یکنواخت و سایهروشن به جوانهزنی کمک میکند؛ از غرقابی شدن بستر جلوگیری کنید.
تکثیر رویشی در خانه
در شرایط خانگی میتوان از قلمه نیمهخشبی یا خوابانیدن نیز بهره برد. قلمهها در فصل رشد، با حفظ رطوبت بالا و استفاده از هورمون ریشهزایی، شانس ریشهدهی بیشتری دارند. خوابانیدن شاخههای انعطافپذیر در گلدان مجاور، روشی کمریسکتر است و پس از ریشهدهی میتوان گیاه جدید را جدا کرد.
![breadnut]()
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
آجیل نان دارای مقدار زیادی فیبر، کلسیم، پتاسیم، فولیک اسید، آهن، روی، پروتئین و ویتامین های B می باشد. این میوه ها دارای خواص آنتی اکسیدانی زیادی هستند. همچنین دارای کافئین طبیعی و گلوتن آزاد و شاخص گلیسمیک طبیعی است. بذور این گیاه را می توان بصورت تازه پخت و مصرف کرد و یا اینکه می توان آن را در آفتاب برای مدتی خشک نمود و سپس به مصرف رساند.
بذور پخته شده ی آن، مزه ای شبیه به پوره سیب زمینی دارد و بذور برشته شده دارای مزه ای مشابه شکلات یا قهوه می باشد. این درخت در گوآتمالا به منظور صادرات و یا استفاده در بازارهای محلی کشت می شود و همچنین به صورت پودر شده به عنوان نوشیدنی گرم و در نان ها استفاده می گردد.
بذرهای این گیاه حاوی هیچ ماده ی حساسیت زا و آلکالوئیدی نیست.
برگ های این گیاه به عنوان غذای چارپایان استفاده شوند. شیره ی گیاه یا لاتکس آن خواص دارویی دارد. به عنوان مثال برای درمان آسم در آمریکای مرکزی، برای درمان کم خونی در مکزیک و برای درمان رماتیسم در پرو، کاربرد دارند. از چوب این درخت نیز در ساختمان سازی و یا تهیه سوخت استفاده می شود.
![معرفی و راهنمای پرورش درختان میوه - آجیل نان]()
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
آشنایی با جنس نَردار و همه گونه های آن گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره توت و جنس های آن