۱۳۹۴ چهارم اسفند

کلم چینی

Brassica oleracea var. chinensis Chinese cabbage که به فارسی کلم چینی نامیده میشود، گیاهی از خانواده شب بوها یا چلیپائیان، بومی آسیای شرقی می باشد. نیاز های این گیاه عبارتند از نور: متوسط رطوبت: مرطوب دمای محیط: نواحی معتدل خاک: زمین های لومی و مرطوب

دانستنیهای علمی

نام علمي

Brassica oleracea var. chinensis

نام لاتين

Chinese cabbage

خانواده (تيره)

Brassicaceae

رده‌بندی و خویشاوندی

Brassica oleracea var. chinensis که در فارسی به «کلم چینی» شناخته می‌شود، متعلق به خانواده Brassicaceae (شب‌بویان/کلمیان) است. این گیاه در جنس Brassica قرار دارد که شامل کلم، بروکلی، گل‌کلم و کول‌را‌بی نیز می‌شود. همه این سبزی‌ها از نظر ژنتیکی بسیار نزدیک‌اند و به‌صورت واریته‌های یک گونه واحد یا گونه‌های خویشاوند شناخته می‌شوند.

منطقه بومی و زیستگاه

کلم چینی به‌طور سنتی با شرق آسیا، به‌ویژه چین، در ارتباط است اما ریشه ژنتیکی آن به تبار کلم‌های بومی سواحل اروپای غربی و مدیترانه بازمی‌گردد. این گیاه در زیستگاه‌های زراعی مرطوب، خاک‌های حاصلخیز و نسبتاً خنک بهترین رشد را دارد و نسبت به سرما تا حدی مقاوم است. در طبیعت به‌صورت خودروی گسترده دیده نمی‌شود و بیشتر به‌عنوان گیاه اهلی کشت می‌شود.

تاریخچه و اهلی‌سازی

اهلی‌سازی اجداد Brassica از دوران باستان در حاشیه مدیترانه آغاز شد و سپس واریته‌های برگ‌محور مانند کلم چینی در شرق آسیا توسعه یافتند. منابع چینی، استفاده از فرم‌های مشابه کلم چینی را دست‌کم از دو هزار سال پیش گزارش می‌کنند. پراکنش جهانی این گیاه با گسترش بازرگانی و انتقال بذرها در سده‌های اخیر تسریع شد و امروز یکی از سبزیجات مهم آسیایی در کشاورزی جهان است.

خصوصیات - معرفی

"کلم چینی" یکی از انواع کلم ها است که منشأ آن آسیای شرقی می باشد. کلم چینی در این مناطق از نظر فیزیولوژی دوساله ولی در مناطق معتدل یکساله است. قسمت خوراکی این کلم ، برگ های ناصاف بیضی شکل و یا کشیده آن است. این گیاه بدون ساقه است.

دو گونه با اختلاف کم و بیش در برگ ها از این گیاه وجود دارد:

الف: B. o. var. chinensis subsp. pekinensis

ب: B. o. var. chinensis subsp. chinensis

شرایط نگهداری کلم چینی

نور مورد نياز

متوسط

آبياري و رطوبت

مرطوب

دماي مورد نياز

نواحی معتدل

خاک مورد نياز

زمین های لومی و مرطوب

در زمین های لومی بهترین نتیجه را می دهد. احتیاج آن به آب زیاد است و در مقابل خشکی نیز حساس است. کلم چینی دمای تا منهای 6 درجه سانتیگراد را به خوبی تحمل می کند. کودهای شیمیایی مورد نیاز حدود 120 کیلوگرم ازت (یک سوم قبل از کشت و بقیه به فرم کود سرک)، 80 کیلوگرم P2O5 و 160 کیلوگرم K2O در هکتار است.

گل های کلم چینی در دمای پایین تر از 12 درجه سانتیگراد و یا در روزهای بلند بوجود می آید. دمای پایین (2 تا 8 درجه سانتیگراد) در هنگام جوانه زنی گیاه را قبل از تشکیل پیچ برگ به گلدهی سوق می دهد.

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

ارزش غذایی:

کلم چینی که به صورت سالاد و یا پخته مورد مصرف قرار می گیرد به علت داشتن اسیدهای آمینه ضروری و مقداری پروتئین و کربوهیدرات و ویتامین ث یکی از مهمترین گیاهان این خانواده است.

هر صد گرم از بخش خوراکی این گیاه حاوی 95.4 گرم آب، 1.2 گرم پروتئین، 0.3 گرم چربی، 1.3 گرم کربوهیدرات، 1.7 گرم مواد سلولزی، 0.4 میلیگرم ویتامین ب6، 0.04 میلیگرم ویتامین ب2، 0.03 میلیگرم ویتامین ب1، 35 میلیگرم ویتامین ث، 0.08 میلیگرم ویتامین آ، 200 میلیگرم پتاسیم، 11 میلیگرم منیزیم، 0.6 میلیگرم آهن، 30 میلیگرم فسفر و 40 میلیگرم کلسیم می باشد.

مقابله به آفات کلم چینی

آفات مهم کلم چینی (Brassica oleracea var. chinensis)

شته کلم، شب‌پره کلم و مگس ریشه از مهم‌ترین آفات کلم چینی هستند. شته‌ها با مکیدن شیره گیاهی موجب پیچیدگی برگ و ضعف رشد می‌شوند. لارو شب‌پره کلم سوراخ‌های وسیع روی برگ ایجاد کرده و سطح فتوسنتز را کاهش می‌دهد. مگس ریشه با تغذیه از ریشه، بوته‌ها را زرد و پژمرده می‌کند.

بیماری‌های قارچی و باکتریایی

کپک داخلی (Downy mildew) و پوسیدگی نرم باکتریایی از بیماری‌های رایج هستند. کپک داخلی لکه‌های زرد تا قهوه‌ای روی برگ و کپک خاکستری در سطح زیرین ایجاد می‌کند. پوسیدگی نرم بافت‌ها را آبکی و بدبو کرده و به‌سرعت در شرایط مرطوب گسترش می‌یابد.

روش‌های پیشگیری و مبارزه

مدیریت تلفیقی (IPM) بهترین راه مقابله با آفات و امراض کلم چینی است. استفاده از تناوب زراعی با گیاهان غیرک crucifer، حذف بقایای آلوده، آبیاری منظم بدون خیس‌کردن طولانی برگ‌ها و تهویه مناسب، فشار بیماری را کاهش می‌دهد. رهاسازی دشمنان طبیعی مانند کفشدوزک برای کنترل شته، استفاده هدفمند از حشره‌کش‌های کم‌خطر، و ضدعفونی بذر و بستر کشت برای کاهش عوامل بیماری‌زا توصیه می‌شود.

نحوه تکثیر کلم چینی

تکثیر این گیاه از طریق کشت بذرهای آن صورت می گیرد. عملیات برداشت کلم چینی مانند کلم پیچ است یعنی اینکه با جدا کردن برگ ها، مجموعه خوراکی کلم را تمیز کرده و آن را برای فروش به بازار عرضه می کنند. شرایط نگهداری آن مشکل است.