این گیاه با نام علمی Baccharis salicifoli و نام مرسوم (Mulefat) که به فارسي باکاریس بیدی (مولفت) ناميده ميشود، گياهي از خانواده Compositae بومي بومی جنوبغرب ایالات متحده، مکزیک و آمریکای مرکزی، عمدتاً در نواحی رودخانهای، باتلاقی و کناره آبراههها مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک لومی تا شنی یا رسی با زهکشی متوسط تا خوب، تحملپذیر نسبت به خاکهای مرطوب، با pH خنثی تا کمی قلیایی (حدود 6.5 تا 8)
دانستنیهای علمی
نام علمي
Baccharis salicifoli
ردهبندی و نامگذاری علمی
Baccharis salicifolia که در فارسی با نامهای «باکاریس بیدی» یا «مولفَت» شناخته میشود، از تیره Asteraceae (کاسنیان) و زیرخانواده Asteroideae است. جنس Baccharis بیش از ۳۰۰ گونه دارد که بیشتر آنها در قاره آمریکا پراکنش دارند. صفت گونهای salicifolia به معنای «دارای برگ شبیه بید» است و به شکل باریک و دراز برگها اشاره دارد. این گونه در منابع قدیمی با نامهای مترادف متعددی توصیف شده، اما نام پذیرفتهشده کنونی Baccharis salicifolia (Ruiz & Pav.) Pers. است.
منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی
زادگاه اصلی این گونه غرب قاره آمریکا است. رویشگاههای طبیعی آن از جنوب غرب ایالات متحده و مکزیک تا آمریکای مرکزی و بخشهایی از آمریکای جنوبی (پرو، شیلی، آرژانتین و بولیوی) گسترده است. در برخی مناطق نیمهخشک مدیترانهای دنیا نیز بهصورت گیاه معرفیشده یا طبیعیشده گزارش شده است. حضور احتمالی آن در بعضی نقاط ایران، بیشتر بهصورت گیاه واردشده و زینتی یا آزمایشی در ایستگاههای تحقیقاتی مطرح میشود.
زیستگاه و بومشناسی
Baccharis salicifolia عمدتاً در حاشیه رودخانهها، آبراههها، چشمهها و مناطق سیلابی میروید. این بوته همیشهسبز، در خاکهای نسبتاً مرطوب تا اشباع و اغلب با بافت شنی تا لومی رشد میکند و به شوری و تغییرات دورهای رطوبت نسبتاً مقاوم است. حضور آن در جوامع گیاهی حاشیه آب، به پایداری شیبهای رودخانه و کاهش فرسایش خاک کمک میکند. این گونه دوپایه است؛ یعنی گلهای نر و ماده روی بوتههای جداگانه قرار میگیرند و توسط حشرات و باد گردهافشانی میشوند.
تاریخچه مطالعه و اهمیت علمی
این گونه نخستین بار در اواخر قرن هجدهم توسط گیاهشناسان اسپانیایی–پرویی (Ruiz & Pavón) در فلور پرو توصیف شد. توجه اصلی پژوهشها بر نقش اکولوژیک آن در سامانههای رودخانهای خشک و نیمهخشک، توانایی تثبیت ساحل و همچنین ترکیبات شیمیایی ثانویه (فلاونوئیدها و دیترپنها) متمرکز بوده است. برخی مطالعات فارماکولوژیک خواص احتمالی آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی عصارههای آن را گزارش کردهاند، هرچند تأیید قطعی این اثرها نیازمند آزمونهای بالینی گستردهتر است.
خصوصیات - معرفی
ریختشناسی کلی گیاه Baccharis salicifolia
گیاه Baccharis salicifolia (باکاریس بیدی، مولفَت) بوتهای پایا و چوبی است که معمولاً بین ۱ تا ۳ متر ارتفاع دارد. ساقهها چندساله، منشعب و در قاعده چوبی و قهوهای بوده و در بخشهای جوانتر سبز تا سبز مایل به زیتونی هستند. فرم کلی بوته باز، گسترده و نسبتاً انبوه است و انشعابات فراوان، ظاهری پرشاخه به گیاه میدهند.
ساقه و شاخهها
ساقهها استوانهای تا کمی شیاردار، با پوست نازک و گاهی پوستهپوسته در بخشهای مسن دیده میشوند. شاخههای جوان زاویهدار، نرمتر و نسبتاً منعطف بوده و سطح آنها ممکن است کموبیش بیکرک تا کمی کرکدار باشد. رنگ سبز روشن شاخههای جوان بهتدریج با چوبی شدن به قهوهای مایل به خاکستری تبدیل میشود.
برگها
برگها ساده، بدون بریدگی، باریک و دراز شبیه برگ بید هستند؛ از اینرو نام گونه salicifolia (دارای برگ شبیه بید) به آن داده شده است. طول برگها معمولاً ۳ تا ۱۰ سانتیمتر و عرض آنها باریک، غالباً کمتر از ۱ سانتیمتر است. شکل برگها خطی-نیزهای تا سرنیزهای با رأس تیز و گاهی کمی منحنی است. رنگ برگ سبز روشن تا سبز تیره و سطح آنها اغلب بیکرک یا با کرک بسیار ظریف است. برگها عموماً بهصورت متناوب روی ساقه قرار میگیرند و حاشیه آنها ممکن است صاف یا کمی دندانهدار باشد.
گلآذین و گلها
گلآذین به صورت خوشهها یا پانیکولهای انتهایی متشکل از تعداد زیادی کپه کوچک (تیغههای کومپوزیته) است. هر کپه شامل گلهای بسیار ریز لولهای، اغلب به رنگ سفید تا زرد مایل به کرم است. براکتههای سبزِ کاسبرگمانند، کپه را در بر میگیرند و به گلآذین ظاهری پر و کرکی میدهند. زمان گلدهی معمولاً در نیمه گرم سال است و گلها با تراکم بالا در انتهای شاخههای جوان تشکیل میشوند.
میوه و بذر
میوهها از نوع فندقه کوچک و خشک هستند که در انتها دارای مجموعهای از کرکهای ظریف (پاپوس) میباشند. پاپوس سفید تا کرمرنگ باعث سبک شدن میوه و پراکنش بادی بذرها میشود. اندازه میوه بسیار کوچک و استوانهای تا دوکی شکل است و در میان توده کرکها کمتر به چشم میآید.
شرایط نگهداری باکاریس بیدی (مولفت)
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک لومی تا شنی یا رسی با زهکشی متوسط تا خوب، تحملپذیر نسبت به خاکهای مرطوب، با pH خنثی تا کمی قلیایی (حدود 6.5 تا 8)
|
شرایط کلی محیط رشد Baccharis salicifolia
گیاه Baccharis salicifolia (باکچاریس برگ بیدی) بومی مناطق گرم و نیمهخشک قاره آمریکا است و در ایران نیز میتواند در اقلیمهای گرم و معتدل کشت شود. این گیاه به عنوان یک بوته مقاوم، توان تحمل شرایط نسبتاً سخت محیطی را دارد، اما برای رشد بهینه به تنظیم چند عامل اصلی نیازمند است.
دما و تحمل سرما و گرما
باکچاریس بهترین رشد را در بازه دمایی حدود ۲۰ تا ۳۰ درجه سانتیگراد دارد. سرمای کوتاهمدت تا حدود ۵- درجه را میتواند تحمل کند، اما یخبندانهای طولانیمدت به جوانهها و سرشاخهها آسیب میزند. در مناطق بسیار گرم، تأمین سایه سبک در بعدازظهر و آبیاری منظم به کاهش تنش گرمایی کمک میکند.
نور و میزان تابش
برای بیشترین تراکم برگ و شاخه، حضور در آفتاب کامل ضروری است. حداقل ۶ ساعت نور مستقیم خورشید در روز توصیه میشود. در مناطق با تابش بسیار تند، سایهروشن میتواند از سوختگی برگها جلوگیری کند، اما کمبود نور سبب کمپشتی و طولی شدن رشد شاخهها میشود.
آب، رطوبت و نیاز آبی
باکچاریس در طبیعت اغلب در حاشیه رودخانهها و مناطق با رطوبت خاک نسبتاً پایدار دیده میشود، هرچند خشکیهای کوتاهمدت را تحمل میکند. آبیاری عمیق و منظم، با خشک شدن سطحی خاک بین دو آبیاری، بهترین الگو برای رشد پایدار و ریشهزایی عمیق است. رطوبت هوای متوسط تا کمی خشک برای آن مناسب است و نیازی به مهپاشی ندارد.
خاک، زهکش و تغذیه
این گیاه در خاکهای لومی شنی تا لومی رسی با زهکش مناسب عملکرد خوبی دارد. اشباع طولانیمدت خاک و ماندگاری آب، ریشهها را مستعد پوسیدگی میکند. pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۶ تا ۷٫۵) مناسب است، اما نسبتاً تحملپذیر است. افزودن مواد آلی پوسیده (کمپوست) به بهبود ساختمان خاک، حفظ رطوبت و تأمین عناصر غذایی کمک میکند.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
گياهان ديگر از همين خانواده :