۱۴۰۴ ششم دی

جارو بیابانی

این گیاه با نام علمی Baccharis sarothroid و نام مرسوم (Desert Broom) که به فارسي جارو بیابانی ناميده ميشود، گياهي از خانواده Compositae بومي بومی جنوب‌غرب ایالات متحده آمریکا و شمال مکزیک، در بیابان‌ها، دشت‌های خشک، آبراهه‌های فصلی و مناطق نیمه‌خشک مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک سبک، شنی یا لومی با زهکشی خوب تا عالی، فقیر تا متوسط، بسیار مقاوم به خشکی، با pH خنثی تا کمی قلیایی (حدود 6.5 تا 8)

دانستنیهای علمی

خانواده و جایگاه رده‌بندی

Baccharis sarothroides که در فارسی می‌توان آن را «جارو بیابانی» نامید، به خانواده Asteraceae یا کاسنیان تعلق دارد؛ بزرگ‌ترین خانواده گیاهان گلدار روی زمین. این گونه در جنس Baccharis قرار دارد که بیش از ۳۰۰ گونه بوته‌ای و درختچه‌ای آمریکایی را دربر می‌گیرد. از دیدگاه رده‌بندی، این گیاه در راسته Asterales و زیرخانواده Asteroideae جای می‌گیرد و نمونه‌ای典型 از تطابق کاسنیان با محیط‌های خشک است.

منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی

Baccharis sarothroides بومی جنوب‌غرب ایالات متحده آمریکا (آریزونا، کالیفرنیا، نوادا، نیومکزیکو) و شمال مکزیک است. پراکنش آن عمدتاً در مناطق بیابانی و نیمه‌بیابانی حاشیه صحرای سونورا و موهاوی دیده می‌شود. این گونه اغلب در ارتفاعات پایین تا متوسط رشد می‌کند و در زیستگاه‌های مختل‌شده، کنار جاده‌ها و حاشیه مناطق کشاورزی نیز به‌صورت طبیعی استقرار می‌یابد.

زیستگاه و سازگاری‌های بوم‌شناختی

زیستگاه اصلی این گیاه شامل شیب‌های خشک، بستر و کناره آبراهه‌های فصلی (wash) و خاک‌های شنی تا سنگریزه‌ای است. جارو بیابانی به خشکی و شوری نسبی خاک بسیار مقاوم است و سیستم ریشه‌ای عمیق و گسترده‌ای دارد که به آن اجازه می‌دهد از رطوبت عمیق خاک بهره‌برداری کند. این گیاه نقشی مهم در تثبیت خاک، ایجاد پناهگاه برای حشرات و پرندگان کوچک و تأمین منبع گرده و شهد در دوره‌های خشک سال ایفا می‌کند.

تاریخچه علمی و نام‌گذاری

گونه Baccharis sarothroides نخستین‌بار در قرن نوزدهم توسط گیاه‌شناسان در جریان اکتشافات فلور آمریکای شمالی توصیف شد. نام جنس Baccharis از واژه‌ای در زبان لاتین و احتمالاً مرتبط با «Bacchus» (خدای شراب در اسطوره رومی) گرفته شده که به استفاده دارویی یا معطر برخی گونه‌ها اشاره دارد. صفت گونه‌ای sarothroides به شباهت شاخه‌بندی و فرم بوته به «جارو» (Sarothamnus) اشاره می‌کند و منعکس‌کننده شکل عصایی و منشعب این گیاه در چشم نخستین توصیف‌گران آن است.

خصوصیات - معرفی

ریخت‌شناسی کلی گیاه جارو بیابانی (Baccharis sarothroides)

جارو بیابانی یک درختچه همیشه‌سبز و خاردار است که معمولاً بین ۱ تا ۳ متر ارتفاع دارد. اندام‌های هوایی گیاه به‌طور متراکم و عمودی رشد می‌کنند و ظاهری جارومانند به بوته می‌دهند. کل بوته ساختاری ظریف اما انبوه دارد و در زیستگاه طبیعی به صورت توده‌ای انباشته دیده می‌شود.

ساقه‌ها و شاخه‌بندی

ساقه‌ها باریک، کشیده و بسیار منشعب‌اند و به رنگ سبز تا سبز زیتونی دیده می‌شوند. شاخه‌ها اغلب زاویه‌دار و کمی شیار‌دار هستند و با پیرتر شدن، رنگ آن‌ها به قهوه‌ای مایل به خاکستری تغییر می‌کند. سطح ساقه‌ها نقش عمده‌ای در عمل فتوسنتز دارد، زیرا برگ‌ها کوچک و کم‌دوام‌اند. بافت ساقه‌ها نسبتاً سخت و چوبی است و به گیاه توانایی تحمل باد و خشکی را می‌بخشد.

برگ‌ها

برگ‌ها بسیار کوچک، باریک و خطی تا سرنیزه‌ای شکل هستند و اغلب تنها چند میلی‌متر طول دارند. رنگ برگ‌ها سبز روشن تا سبز مایل به خاکستری است و سطح آن‌ها معمولاً صاف و بدون کرک یا با کرک بسیار ظریف می‌باشد. برگ‌ها زودریز بوده و در بسیاری از فصول، گیاه تقریباً بدون برگ به نظر می‌رسد. این کوچکی و ریزش سریع برگ‌ها سازگاری مهمی برای کاهش تعرق در شرایط خشک است.

گل‌آذین و گل‌ها

گل‌ها به صورت گل‌آذین‌های کوچک و انتهایی روی شاخه‌های نازک ظاهر می‌شوند. سرگل‌ها استوانه‌ای تا تخم‌مرغی‌شکل بوده و قطر آن‌ها معمولاً چند میلی‌متر است. رنگ گل‌ها عمدتاً زرد کم‌رنگ تا سفید مایل به کرم است. تعداد زیاد سرگل‌ها روی شاخه‌های سبز، در زمان گل‌دهی ظاهری زردرنگ و چشمگیر به کل بوته می‌دهد. گل‌ها کوچک اما فراوان‌اند و برای گرده‌افشان‌های مختلف جذابیت بصری و بویی خفیف ایجاد می‌کنند.

شرایط نگهداری جارو بیابانی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک سبک، شنی یا لومی با زهکشی خوب تا عالی، فقیر تا متوسط، بسیار مقاوم به خشکی، با pH خنثی تا کمی قلیایی (حدود 6.5 تا 8)

معرفی کلی شرایط رشد Baccharis sarothroides

Baccharis sarothroides (جارو بیابانی) بوته‌ای مقاوم به خشکی و گرما است که به‌طور طبیعی در مناطق بیابانی و نیمه‌بیابانی رشد می‌کند. این گیاه برای کشت زینتی در باغ‌های کم‌آب و فضاهای شهری خشک نیز مناسب است، به‌شرط آن‌که شرایط محیطی آن به‌درستی تأمین شود.

دما و دامنه تحمل حرارتی

این گیاه در دامنه دمایی حدود ۱۰ تا ۳۸ درجه سانتی‌گراد عملکرد مطلوب دارد و می‌تواند گرمای شدید روز را تحمل کند. تحمل یخ‌بندان‌های سبک کوتاه‌مدت را دارد، اما سرمای طولانی‌مدت زیر صفر می‌تواند به شاخه‌های جوان آسیب برساند. در مناطق سرد، کاشت در مکان‌های محافظت‌شده و دارای تابش آفتاب زمستانه توصیه می‌شود.

نیاز نوری

جارو بیابانی یک گیاه آفتاب‌دوست تمام‌عیار است و برای رشد فشرده و گل‌دهی مناسب، روزانه حداقل ۶ تا ۸ ساعت نور مستقیم خورشید نیاز دارد. کشت در سایه یا نیم‌سایه باعث طویل شدن بیش از حد شاخه‌ها، کاهش استحکام و کاهش تراکم برگ‌ها می‌شود.

رطوبت و نیاز آبی

این گونه به خشکی بسیار مقاوم است و پس از استقرار، معمولاً به آبیاری منظم نیاز ندارد. رطوبت بالای طولانی‌مدت و خاک همیشه خیس، ریسک پوسیدگی ریشه و بیماری‌های قارچی را افزایش می‌دهد. در کشت باغی، آبیاری عمیق و با فاصله زیاد نسبت به آبیاری سطحی و مکرر ارجح است.

خاک و زهکشی

مهم‌ترین شرط موفقیت در پرورش جارو بیابانی، زهکشی بسیار خوب خاک است. این گیاه در خاک‌های سبک شنی، شنی–رسی و حتی خاک‌های فقیر از نظر مواد آلی نیز رشد می‌کند، به‌شرط آن‌که آب در اطراف ریشه تجمع پیدا نکند. pH کمی قلیایی تا خنثی (حدود ۷ تا ۸) برای آن مناسب است. افزودن شن درشت یا پرلیت به بستر کشت در گلدان یا باغ، به بهبود تهویه و جلوگیری از خفگی ریشه کمک می‌کند.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين جنس :
 

باکاریس بیدی (مول‌فت)

گياهان ديگر از همين خانواده :
 

باکاریس بیدی (مول‌فت) خرگوشکِ لاستیکی برگ‌باریک بوته خرگوشی بیابانی بوته نی‌پیکانی

  محسن شهاب الدین