نام علمي
Adenostoma fasciculatum
دانستنیهای علمی
ردهبندی و خانواده
Adenostoma fasciculatum با نام رایج چامیس، گونهای چوبی از تیرهٔ Rosaceae (گلسرخیان) است. این گیاه در راستهٔ Rosales، راستهای که شامل بسیاری از درختان و درختچههای چوبی است، قرار میگیرد. جنس Adenostoma شامل دو گونه اصلی است که چامیس گستردهترین و شاخصترین آنها در پوشش چاپارال کالیفرنیاست.
ویژگیهای ریختشناسی
چامیس یک درختچهٔ همیشهسبز با شاخههای فراوان و برگهای سوزنیشکل و دستهای است. برگها کوچک و چرمیاند تا تبخیر و از دست دادن آب را در اقلیم خشک محدود کنند. گلآذینها خوشهای و متشکل از گلهای کوچک سفید تا کرم هستند که در تابستان ظاهر شده و تولید بذرهای فراوان میکنند.
منطقه بومی و پراکنش
زیستگاه اصلی Adenostoma fasciculatum نواحی مدیترانهای کالیفرنیا و بخشهایی از باختر مکزیک است. این گونه، یکی از شاخصترین عناصر پوشش گیاهی چاپارال در ارتفاعات پایین تا میانی است و اغلب دامنههای تپهای، شیبهای جنوبی گرم و خشک و خاکهای کمعمق و سنگلاخی را اشغال میکند.
زیستگاه و سازگاریهای بومشناختی
چامیس در اقلیمهای با تابستانهای گرم و خشک و زمستانهای بارانی رشد میکند. ریشههای عمیق و گسترده به آن امکان میدهند تا از رطوبت لایههای ژرف خاک استفاده کند. این گونه به آتشسوزیهای دورهای بسیار سازگار است و با جوانهزنی بذرهای تحریکشده توسط حرارت یا جوانهزدن از ریشه، پس از آتشسوزی به سرعت بازمیگردد.
تاریخچه مطالعه و اهمیت علمی
چامیس از قرن نوزدهم میلادی توسط گیاهشناسان کالیفرنیا توصیف و به عنوان گونهٔ کلیدی جوامع چاپارال شناخته شد. این گیاه مدل مهمی برای مطالعهٔ سازگاری گیاهان به خشکی، آتش و خاکهای فقیر است و در پژوهشهای بومشناسی، مدیریت آتش و بازسازی زیستبومهای مدیترانهای کاربرد گسترده دارد.
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک بسیار سبک شنی یا سنگلاخی با زهکشی عالی؛ بسیار مقاوم به خشکی و خاکهای فقیر؛ ترجیحاً خاک اسیدی تا خنثی؛ pH حدود 5.5 تا 7
|
مورفولوژی کلی چامیس (Adenostoma fasciculatum)
چامیس بوتهای همیشهسبز و بسیار منشعب است که معمولاً بین ۱ تا ۳ متر ارتفاع دارد و در شرایط مناسب تا حدود ۴ متر نیز میرسد. فرم کلی بوته انبوه، متراکم و گنبدی یا نامنظم است. پوست ساقههای مسن خاکستری تا قهوهای تیره و پوستهپوسته میشود و ظاهر کهنه و خشن به گیاه میدهد.
ساقه و شاخهها
ساقههای جوان نازک، انعطافپذیر و به رنگ سبز تا سبز مایل به قرمز هستند که بهتدریج قهوهای میشوند. شاخهبندی فراوان و زاویهدار است و شبکهای فشرده ایجاد میکند. چوب این گیاه سخت، متراکم و بسیار آتشگیر است؛ حالتی که در اکوسیستم چاپارال اهمیت اکولوژیک دارد. میانگرهها کوتاه بوده و همین موضوع به تراکم بالای شاخساره کمک میکند.
برگها
برگها بسیار کوچک، سوزنیمانند و اغلب به صورت دستهای (فاشیکول) روی شاخهها قرار میگیرند. طول برگها معمولاً ۲ تا ۶ میلیمتر است و ضخیم، باریک و استوانهای تا نیمهاستوانهای هستند. رنگ برگها سبز تیره تا سبز مایل به خاکستری بوده و سطح آنها اندکی براق است. حاشیه صاف، بدون دندانه و نوک برگها کمی تیز است. این شکل و اندازه کوچک برگ، تبخیر را کاهش داده و سازگاری با اقلیم خشک را فراهم میکند.
گلها و آرایش گلآذین
گلهای چامیس کوچک، به رنگ سفید تا سفیدِ مایل به کرم هستند و در گلآذینهای خوشهای یا پانیکولی انتهایی ظاهر میشوند. گلآذینها نسبت به برگها برجستهتر و روشنترند و مانند تاج سفید روی بوته دیده میشوند. هر گل دارای کاسبرگ کوچک، چند گلبرگ ظریف و پرچمهای برجسته است که به آن ظاهری پرمانند میدهد. عطر گلها ملایم و نهچندان قوی است.
میوه و بذر
میوهها کوچک، خشک و کپسولیشکل هستند که پس از رسیدن، بذرهای بسیار ریز و قهوهای تیره آزاد میکنند. بذرها سبک بوده و توسط باد در فاصلههای کوتاه پخش میشوند. اندازه کوچک بذر با تولید تعداد زیاد، راهبردی برای بقا در زیستگاههای آتشخیز و خشک است.
شرایط محیط رشد
شرایط کلی رویش چامیس (Adenostoma fasciculatum)
چامیس یک درختچهٔ شاخص اکوسیستم چاپارال مدیترانهای کالیفرنیاست. این گونه برای بقا در شرایط خشک، تابستانهای گرم و زمستانهای ملایم تکامل یافته است و در برابر آتشسوزیهای دورهای نیز مقاوم است.
دما و نیاز سرمایی
چامیس در محدوده دمایی حدود ۵ تا ۳۰ درجه سانتیگراد بهترین رشد را دارد. گرمای تابستان تا حدود ۳۵ درجه را تحمل میکند، بهویژه اگر خاک عمیق و ریشهها در لایههای خنکتر قرار گیرند. سرمای کوتاهمدت تا حدود منفی ۵ درجه سانتیگراد معمولاً بدون آسیب جدی قابل تحمل است، اما یخبندانهای طولانیمدت میتوانند به شاخههای جوان آسیب بزنند.
رطوبت هوا و نیاز آبی
این گیاه ذاتاً زروفیـت است و برای نواحی با بارش سالانه کم تا متوسط (تقریباً ۲۵۰ تا ۶۰۰ میلیمتر) سازگار شده است. چامیس به خشکی خاک بسیار مقاوم است و آبیاری سنگین یا مداوم میتواند به پوسیدگی ریشه منجر شود. رطوبت نسبی هوا اگر پایین تا متوسط باشد، برای گیاه مناسبتر از شرایط بسیار مرطوب است.
نور و موقعیت مکانی
چامیس برای رشد مطلوب نیازمند نور کامل است و در سایهٔ درختان بلند یا سازهها رشد ضعیفی خواهد داشت. حداقل ۶ تا ۸ ساعت نور مستقیم خورشید در روز برای حفظ تاج متراکم و برگهای سالم ضروری است. در دامنههای رو به جنوب و غرب، با تابش بیشتر، شکل رشد فشردهتر و چوبیتر میشود.
خاک، زهکشی و pH
خاکهای کمعمق، سنگلاخی و حتی فقیر از نظر مواد غذایی برای چامیس مناسباند، به شرطی که زهکشی عالی داشته باشند. این گونه در خاکهای شنی، رسی-شنی و تخریبی سنگی روی سازندهای گرانیتی یا شیستی بهخوبی استقرار مییابد. ایستابی آب در اطراف ریشه برای چامیس بسیار مضر است. pH خاک از کمی اسیدی تا کمی قلیایی (حدود ۶ تا ۸) قابل تحمل است و نیاز به کوددهی سنگین ندارد.
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره گل سرخیان و جنس های آن