افرای چناری

دانستنیهای علمی

افرای چناری بومی اروپای شرقی و مرکزی و جنوب غربی آسیا است، از شرق فرانسه به روسیه، شمال به جنوب اسکاندیناوی و از جنوب شرقی ایران به شمال آن است.

این گونه افرا درختی است پهن برگ و خزان کننده،متوسط تا سریع الرشد و طول عمر طولانی.

این افرا در ارتفاعات بالای جنگلهای شمال ایران وجود دارد. پایین ترین ارتفاع در زرین گل در1800 متر و بالاترین ارتفاع در پل زنگوله در2600 متر دیده میشود.

خصوصیات - معرفی

ارتفاع افرای چناری حدودا" 20-30 متر است وقطر آن تا 1.5 متر می رسد.
دارای تاجی گسترده ،گرد و متقارن با بافتی متراکم است.
 پوست تنه خاکستری یا خاکستری مایل به قهوه ای دارای شیارهای سفید رنگ طولی است.شاخه های جوان در ابتدا به رنگ سبزاست وخیلی سریع به قهوه ای کم رنگ تغییر رنگ می دهند.

برگهای این درخت متقابل، بزرگ، پنجه ای (5 لوبه) و چاکدار با تقسیمات دندانه دار نوک تیز است.
پهنک برگها به طول 6-13 و به عرض 8-14 سانتیمتراست.در سطح تحتانی روی محور رگبرگهای اصلی کرک است و بقیه رگبرگها بدون کرک و درخشان هستند.
دمبرگ به طول 6-20 سانتیمتر بدون کرک و شیرابه دار است. رنگ پاییزه برگها معمولا زرد است،و گاهی اوقات نارنجی قرمز است.

گل آذین افرای چناری رو به بالا قرار گرفته ودارای دم گل کوتاه است. در هر گل آذین 15-30 گل به رنگ زرد یا زرد مایل به سبز است. گلدهی در اوایل بهار قبل از برگ های جدید رخ می دهد.

میوه این درخت به شکل سامار است و بال های فندقه آن به شکل طولی در کنار هم قرار گرفته اند (تقریبا" زاویه 180)

بيشتر مطالعه کنيد :

شرایط محیط رشد

کرکف نسبت به آلودگی شهری،گرما،خشکی  و خاکهای فقیر مقاوم است.
محل کاشت مناسب این درخت مکانی است آفتابی تا نیمه سایه با خاکی سبک و دارای زهکشی خوب و تقریبا مرطوب.

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

افرای چناری درختی است با تاج گسترده و قامتی بللند که به همین منظور سایه اندازی آن مورد استفاده قرار می گیرد.
این درخت به دلیل داشتن فرم شاخه بندی خاص و زیبا به عنوان تک درخت بر روی چمن استفاده می شود.
همچنین در حاشیه خیابان ها و جاده ها هم استفاده می شود. اما از آنجا که سیستم ریشه ای این گیاه بسیار گسترده است و به معابر آسفالت و خیابانها و ساختمان ها آسیب میرساند،همین امر استفاده از آن را محدود میسازد.
دیگر کاربرد این درخت تولید چوب جهت مصارف صنعتی است.

مقابله به آفات افرای چناری

آفات رایج

افرای چناری (Acer platanoides) در فضای سبز شهری کاشته می‌شود و با چند آفت مهم درگیر است. شته‌های افرا با مکیدن شیره گیاهی باعث پیچیدگی برگ و تولید عسلک و رشد کپک دوده‌ای می‌شوند؛ کنترل با شست‌وشوی شاخساره با آب، حفظ دشمنان طبیعی و در صورت شدت، استفاده هدفمند از صابون حشره‌کش یا روغن‌های باغبانی انجام می‌گیرد. شپشک‌ها و کنه‌های تارتن نیز می‌توانند زردی و کاهش رشد ایجاد کنند؛ هرس شاخه‌های شدیداً آلوده و بهبود آبیاری برای کاهش تنش کمک‌کننده است. لارو برخی برگ‌خوارها و مینوزها معمولاً خسارت محدود دارند و با جمع‌آوری برگ‌های آلوده و مدیریت زیستگاه کنترل می‌شوند.

بیماری‌های مهم

پژمردگی ورتیسیلیومی (Verticillium) از جدی‌ترین بیماری‌هاست و با خشکیدگی ناگهانی شاخه‌ها و لکه‌های تیره در چوب همراه می‌شود؛ درمان قطعی ندارد و باید شاخه‌های درگیر حذف، ابزار هرس ضدعفونی و از کاشت در خاک‌های آلوده اجتناب شود. لکه‌برگی‌های قارچی و کپک پودری معمولاً ظاهری‌اند و با تهویه بهتر تاج، کاهش خیس‌ماندن برگ، جمع‌آوری برگ‌های ریخته و در صورت نیاز، قارچ‌کش‌های مجاز مدیریت می‌شوند. پوسیدگی‌های طوقه و ریشه در خاک‌های سنگین و آبیاری زیاد تشدید می‌شوند؛ اصلاح زهکشی و آبیاری منظم اما کم‌حجم، کلیدی است.

نحوه تکثیر افرای چناری

نحوه تکثیر افرای چناری  کاشت بذر در آبانماه است.

زیست‌شناسی تولیدمثل در افرا چناری (Acer platanoides)

افرا چناری درختی زینتی است و به‌طور گسترده در پارک‌ها و باغ‌ها کاشته می‌شود. تولیدمثل طبیعی آن عمدتاً از طریق گل‌های نر و ماده روی یک درخت (تک‌پایه) و گرده‌افشانی توسط حشرات و تا حدی باد انجام می‌گیرد. گل‌ها معمولاً در اوایل بهار ظاهر می‌شوند و پس از لقاح، میوه‌های بالدار دوگانه (سامارا) تشکیل می‌شود.

ساماراها با چرخش در هوا به پراکنش بذر کمک می‌کنند و به همین دلیل این گونه می‌تواند در برخی مناطق به‌سرعت خودرویی شود.

تکثیر از طریق بذر (روش رایج و اصلی)

برای تکثیر خانگی و نهالستانی، بذر متداول‌ترین روش است. بذرهای رسیده در اواخر تابستان تا پاییز جمع‌آوری می‌شوند. بسیاری از بذرها برای جوانه‌زنی یکنواخت به دوره سرمادهی نیاز دارند؛ معمولاً بذر در بستر مرطوب (مثل پیت/شن) در دمای سرد چند هفته تا چند ماه نگهداری می‌شود تا خواب جنینی شکسته شود. سپس در بهار کشت شده و در رطوبت یکنواخت و نور کافی نگهداری می‌گردد.

کاشت بذر تازه معمولاً درصد موفقیت را افزایش می‌دهد، اما نتیجه از نظر صفات زینتی ممکن است یکنواخت نباشد.

تکثیر رویشی: قلمه و پیوند (برای حفظ رقم)

قلمه‌گیری از شاخه‌های نیمه‌خشبی در فصل رشد ممکن است، ولی ریشه‌زایی در افراها اغلب دشوار و وابسته به هورمون ریشه‌زا، مه‌پاش و بستر بسیار سبک است. برای ارقام زینتی، روش مهم‌تر پیوند (جوانه یا شاخه) روی پایه‌های بذری است تا صفات برگ و فرم تاج ثابت بماند.

عوارض جانبی - هشدار

میزان آلرژی زایی افرای چناری بر حسب درجه OPALS درجه 8 است.
اثر آللوپاتی این درخت متوسط است و راه تاثیر آن ریشه و برگ است.

ساير تصاوير :  

گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس افرا و همه گونه های آن

گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره افرا و جنس های آن