نام علمي
Treculia africana
نام لاتين
African breadfruit
دانستنیهای علمی
درخت نان آفریقایی، درختی از جنس Treculia است که به عنوان غذا استفاده می شود. میوه های آن سخت و فیبری بوده که حتی به اندازه ی یک توپ والیبال و به وزن 8.5 کیلوگرم هم می رسند. بومیان آمریکایی از ابزارهایی برای شکستن و قطعه قطعه کردن این میوه ها جهت مصرف، استفاده می کنند. این میوه ها سرشار از پلی فنل ها هستند.
نام های محلی دیگری نیز به این درخت داده شده که معمولترین آنها "اکوا (Ukwa) است.
خصوصیات - معرفی
خصوصیات گیاهشناسی:
درخت نان آفریقایی درختی بزرگ از خانواده موراسه یا توت است. این درخت خزاندار بوده و به صورت دوپایه (گل های نر و ماده بصورت جدا از هم روی درختانی جدا) یا گاهی یکپایه وجود دارد. بعضی از گونه های این جنس تا ارتفاع 30 متر نیز می توانند رشد کنند. محیط اطراف ساقه ی آن نیز تا 6 متر می رسد. پوست آن به رنگ خاکستری و دارای شیرابه کِرِم رنگی است.
برگ ها بزرگ بوده و سطح رویی برگ ها به رنگ سبز تیره و سطح زیرین آن به رنگ سبز روشن است. آرایش برگ ها نیز بصورت دوردیفه است.
گل آذین ها تک جنسی یا گاهی دوجنسی؛ گرد، تشکیل شده در کنار برگ ها یا روی شاخه ها و چوب های قدیمی است. دوره گلدهی این گیاه طی ماه های اُکتبر تا فوریه می باشد.
میوه ها بزرگ، گرد و به رنگ زرد مایل به سبز هستند. ساختار میوه های رسیده اسفنجی است و این میوه ها حاوی تعداد زیادی بذر می باشند. این بذرها دولپه ای هستند. در شرایط آب و هوایی مناسب، از هر درخت حدود 200 کیلوگرم بذر به دست می آید.
شرایط محیط رشد
دمای مورد نیاز
آب و هوای مرطوب
شرایط محیط رشد:
این درخت بیشتر در آب و هوای مرطوب و جنگل ها رشد می کند.
این گونه ها در ارتفاعات پایین تر از 1500 متری از سطح دریا می توانند رشد کنند.
درخت نان آفریقایی به کنترل فرسایش کمک زیادی می کند و به عنوان یک مالچ طبیعی و خوب نیز قلمداد می شود.
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
خواص درمانی و کاربردهای صنعتی:
درخت نان آفریقایی دارای میوه های خوراکی است. در بعضی مناطق مانند نیجریه، این میوه ها به عنوان غذای اصلی مصرف می شوند. بذرهای آن بسیار مورد پسند بومیان می باشند زیرا دارای ارزش غذایی بالایی هستند. بذور تازه حاوی 38.3 درصد کربوهیدرات ها، 17.7 درصد پروتئین و 15.9 درصد روغن می باشد. این بذور می توانند به عنوان آرد یا برای روغنشان به عنوان چاشنی در نوشیدنی های الکلی مورد استفاده قرار گیرند. به عنوان چاشنی در آبجوسازی کاربرد زیادی دارد زیرا منبع قندهای قابل تخمیر است.
از چوب این درخت نیز برای ساخت لوازم منزل و همچنین به عنوان سوخت استفاده می شود. برای ساخت کاغذ نیز به کار می رود.
اندام های مختلف گیاه اعم از ریشه، پوست و برگ ها به عنوان دارو مورد استفاده قرار می گیرند. برگ های این درخت برای درمان مالاریا، کِرم های روده، سرفه و اختلالات گوارشی به کار می روند.
در کشورهایی مانند مالایی و تانزانیا، از تفاله ی میوه های این درخت به عنوان غذای میمون ها و حیوانات اهلی استفاده می گردد.
نحوه تکثیر درخت نان آفریقایی
تولیدمثل طبیعی و زیستشناسی زایشی
Treculia africana (درخت نان آفریقایی) بهطور طبیعی عمدتاً از طریق گردهافشانی و تولید بذر تکثیر میشود. این گونه معمولاً تکپایه است؛ یعنی گلهای نر و ماده روی یک درخت اما در گلآذینهای جداگانه تشکیل میشوند. گلآذینهای نر گرده تولید میکنند و گلآذینهای ماده پس از گردهافشانی به میوههای بزرگ و مرکب تبدیل میشوند. گردهافشانی بیشتر با باد و حشرات انجام میگیرد و موفقیت آن به همزمانی گلدهی و حضور گرده کافی وابسته است.
تکثیر از طریق بذر (روش رایج و اصلی)
در کشت خانگی و باغی، مهمترین راه تکثیر این گیاه بذر است. بذرها باید از میوه کاملاً رسیده جدا و سریع کاشته شوند، زیرا در بسیاری از منابع به کاهش سریع قوهنامیه اشاره شده است. کاشت در بستر سبک و مرطوب، با زهکشی مناسب و دمای گرمسیری، جوانهزنی را بهبود میدهد. نهالها در سالهای نخست به رطوبت یکنواخت و سایهروشن نیاز دارند تا ریشهزایی و استقرار کامل شود.
تکثیر رویشی (برای حفظ ویژگیهای رقم مادری)
برای تکثیر یکنواخت و حفظ صفات میوه، از روشهای رویشی مانند پیوند (بهویژه پیوند روی پایههای همگونه) و در برخی شرایط قلمهگیری نیمهخشبی استفاده میشود؛ هرچند ریشهدار شدن قلمهها میتواند دشوار باشد و معمولاً به رطوبت بالا و کنترل دقیق محیط نیاز دارد. در شرایط مناسب، خوابانیدن نیز میتواند گزینهای کمریسکتر برای تولید نهالهای محدود باشد.
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره توت و جنس های آن