خردل وحشی - معرفی علف های هرز

نویسنده: محبوبه آشناور
تاریخ انتشار: 1396/01/03
خردل وحشی - معرفی علف های هرز
خردل وحشی (*Sinapis arvensis*) گیاهی علفی یک‌ساله از تیره شب‌بویان (Brassicaceae) است که در ایران با نام‌های «خردل وحشی» و گاه «خردل صحرایی» شناخته می‌شود و در جهان با نام‌های **Wild mustard** و **Charlock** شناخته است. در شرایط **نور کامل** بهترین رشد را دارد و در مزارع و اراضی بایرِ با خاک‌های نسبتاً حاصلخیز و زهکش‌دار فراوان است. **دماهای معتدل تا خنک** (به‌ویژه در بهار) را می‌پسندد و نسبت به خشکی کوتاه‌مدت تا حدی مقاوم است، اما برای رشد رویشی بهتر به **رطوبت خاک متوسط** نیاز دارد (رطوبت زیاد و ماندابی را نمی‌پسندد).

از نظر ظاهری، ساقه‌ها راست و منشعب‌اند؛ برگ‌ها در پایین معمولاً بزرگ‌تر، دندانه‌دار تا بریدگی‌دار و کمی کرک‌دار هستند و برگ‌های بالایی کوچک‌تر و ساده‌تر می‌شوند. گل‌ها **زرد چهارگلبرگی** و خوشه‌ای‌اند و پس از آن **خورجین (نیام) باریک** تشکیل می‌شود که دانه‌های ریز درون آن قرار می‌گیرند. این گونه بیشتر به‌عنوان **علف هرز مهم مزارع** شناخته می‌شود، اما دانه‌ها و اندام‌های هوایی به دلیل وجود **گلوکوزینولات‌ها** در برخی منابع کاربردهای **دارویی سنتی** (مانند اثرات محرک/گرم‌کننده و استفاده‌های موضعی مشابه خردل) و نیز استفاده محدود به‌عنوان سبزی یا چاشنی (با احتیاط) گزارش شده است.

Nargil_Sinapis arvensis
نام علمي
Sinapis arvensis
نام لاتين
charlock mustard
خانواده (تيره)

دانستنیهای علمی

خانواده و رده‌بندی

گیاه Sinapis arvensis که در فارسی «خردل وحشی» نامیده می‌شود، به خانواده Brassicaceae (شب‌بویان/کلمیان) تعلق دارد. این خانواده شامل بسیاری از گیاهان زراعی مهم مانند کلم، شلغم و خردل خوراکی است. خردل وحشی از نظر شکل بذر و ساختار گل با جنس Brassica خویشاوند نزدیک است.

جنس، خاستگاه و پراکنش جغرافیایی

این گونه به جنس Sinapis تعلق دارد که چندین گونه علفی یک‌ساله را در بر می‌گیرد. خاستگاه اصلی خردل وحشی احتمالاً اروپا و نواحی مدیترانه‌ای است، اما امروزه در بیشتر قاره‌ها، از جمله آسیا، آمریکای شمالی و جنوبی و استرالیا، به صورت گیاه مهاجم و علف‌هرز حضور دارد.

زیستگاه و بوم‌شناسی

خردل وحشی عمدتاً در زمین‌های کشاورزی، حاشیه جاده‌ها، چراگاه‌ها و خاک‌های مختل‌شده رشد می‌کند. این گونه به خاک‌های غنی از نیتروژن و نور کامل آفتاب بسیار سازگار است و می‌تواند با گیاهان زراعی برای آب و مواد غذایی رقابت کند.

تاریخچه و اهمیت علمی

خردل وحشی از دوران کشاورزی باستان در مزارع غلات به‌عنوان علف‌هرز ثبت شده است. دانه‌ها به دلیل ترکیبات گوگرددار (گلیکوزیدهای خردلی) مورد توجه پژوهش‌های فیتوشیمی و بوم‌شناسی دفاعی قرار گرفته‌اند.

خردل وحشی

خصوصیات - معرفی


نور مورد نياز
نور مورد نیاز گیاه خردل وحشی
زیاد
آبياري و رطوبت
رطوبت مورد نیاز  خردل وحشی
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
دمای مورد نیاز  خردل وحشی
نواحی معتدل تا نیمه گرمسیری
خاک مورد نياز
خاک مورد نیاز  خردل وحشی
خاک های قلیایی و سنگین


"خردل وحشی" یا "خردل بیابانی" یا "خردل بومی" گیاهی است از تیره شب بوئیان که نام علمی آن Sinapis arvensis است.
این گیاه دارای برگ های تخم مرغی شکل و دندانه دار که دندانه های بسیار ریز، به رنگ سیاه شفاف و به تعداد بسیار  زیاد در هر پایه به وجود می آورد.
خردل وحشی، در اصل بومی اروپا است ولی در سراسر شمال آمریکا نیز بومی شده است.
لپه ها کليوى شکل و بدون پرز، اولين برگ هاى حقيقى چماقى شکل، در رأس گرد، حاشيهٔ آن کمى لوبدار و داراى دندانه هاى نامنظم بوده و سطح فوقانى برگ و دمبرگ آنها پرزدار است.
خردل وحشی، گياهى علفی، يکساله، ايستا، به ارتفاع ۳۰ تا ۶۰ سانتیمتر است که توسط بذر تکثير مى يابد. ساقهٔ آن منشعب و در بخش هاى پائين کرکدار است. برگ هاى بالایى کامل، بدون بريدگى و دمبرگ هستند. در حالى که برگ هاى پائينى داراى بريدگى ها عميق بوده و لوب انتهایى آن نيز بزرگتر است. اين برگ ها دمبرگ دارند و طول آنها بالغ بر ۲۰ سانتیمتر مى شود. ريشه هاى اين گياه گسترش افقى و عمودى زيادى دارند.
گل ها به رنگ زرد گوگردى است و کاسبرگ هاى آن به طور افقى پخش شده است. خصوصيت بالا صفت مناسبى براى تشخيص اين گياه از ساير گونه هاى مشابه است. ميوهٔ خردل وحشى خورجين، بدون کرک به طول ۵/۲ تا ۴ سانتیمتر و عرض ۵/۲ تا ۳ ميلیمتر است. بذرهاى آن قهوه اى متمايل به سياه، صاف، بدون کرک و به اندازهٔ ۱ تا ۳/۱ ميلیمتر هستند. اين بذرها داراى پوستهٔ سختى هستند و به همين علت قادر هستند مدت زيادى در خاک زنده بمانند. هر گياه حدود ۱۲۰۰ بذر توليد می کند که جوانه زنى آنها در عمق صفر تا دو سانتی مترى سطح خاک صورت مى گيرد.

این گونه گیاهی دارای واریته های مختلفی است که مهمترین آنها عبارتند از: Sinapis arvensis subsp. Arvensis، Sinapis arvensis subsp. Allionii، Sinapis arvensis var. stricta، Sinapis arvensis var. pinnatifida، Sinapis arvensis schkuhriana، Sinapis arvensis var. orientalis.

charlock mustard

شرایط محیط رشد


خردل وحشى به دليل داشتن ريشه هاى گسترده، رقيب بسيار جدى براى گياهان زراعى محسوب شده و مى توان آن را در زمين هاى قابل کشت و به خصوص در غلات بهاره به‌ وفور مشاهده نمود. علاوه بر اين از جمله علف هاى هرزى است که در باغ ها، زمين هاى باير، جاده ها و مراتع يافت مى شود.
اين گياه زمين هایى قليایی، با زهکشى مناسب و غنى از مواد غذایی را ترجيح داده و به ندرت مى توان آن را در خاک هاى اسيدى مشاهده کرد. به همین دلیل در خاک های سنگین و قلیایی به صورت وحشی یافت می شود. 
به مکان های آفتابی نیاز دارد و مکان های سایه را نمی پسندد. 

Sinapis arvensis

نحوه تکثیر خردل وحشی


تکثیر این گیاه از طریق کشت بذرهای آن صورت می گیرد. بذرها در بهار و پاییز جوانه خواهند زد. این بذرها به تیمار خاصی برای جوانه زنی نیاز ندارند. 

charlock mustard

ساير تصاوير :  


گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس خَردَل و همه گونه های آن


گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره شب بوها یا چلیپائیان و جنس های آن

امتیاز شما به این مقاله

میانگین امتیاز: 4.47 از ۵، بر اساس 15 امتیاز

پرسش‌ها و نظرات این مقاله

هنوز پرسش یا نظری برای این مقاله ثبت نشده است.

ثبت پرسش یا نظر جدید