معرفی و راهنمای پرورش درختان میوه - خیار مَشک

نویسنده: محبوبه آشناور

تاریخ انتشار: 1393/08/10

خیار مَشک (*Sicana odorifera*) یک پیچکِ گرمادوست از تیرهٔ کدوییان است که در فصل گرم رشد سریعی دارد. **شرایط رشد:** دمای مطلوب حدود 20–30°C و به سرما بسیار حساس است؛ رطوبت متوسط تا نسبتاً بالا را می‌پسندد و در **نور کامل (آفتاب مستقیم)** بهترین رشد و گلدهی را نشان می‌دهد (در نیم‌سایه عملکرد کاهش می‌یابد). خاکِ سبک، غنی و با زهکشی خوب برای آن مناسب است. **بومی و زیستگاه:** بومی نواحی گرمسیری آمریکای جنوبی (به‌ویژه حوزهٔ آمازون) و در زیستگاه‌های گرم و مرطوب، حاشیهٔ جنگل‌ها و زمین‌های بازِ آفتابی دیده می‌شود. **خصوصیات ظاهری:** گیاهی یک‌ساله/چند‌سالهٔ کوتاه‌عمر با ساقه‌های بلندِ رونده و پیچنده و پیچک‌های گیرنده؛ برگ‌ها بزرگ، پهن و قلبی‌شکل تا کم‌وبیش لوب‌دار؛ گل‌ها زردرنگ؛ میوه‌ها درشت، کشیده تا استوانه‌ای با پوست ضخیم (اغلب بنفش تیره تا قهوه‌ای/ارغوانی) و گوشت معطر. **نام‌های رایج:** در ایران بیشتر با نام «خیار مشک» شناخته می‌شود؛ در جهان با نام‌های *Cassabanana* و *Musk cucumber* نیز رایج است.

خیار مَشک

نام علمي

Sicana odorifera

نام لاتين

musk cucumber

خانواده (تيره)

Cucurbitaceae

دانستنیهای علمی

دانستنیهای علمی :

گیاهی زیبا و جذاب از خانواده کدوئیان بوده و نام علمی Cucurbita odorifera نیز به این گیاه نسبت داده شده است. در مناطق گرم آمریکای لاتین توسط مردم کشت می گردد.

خصوصیات - معرفی

نور مورد نياز

زیاد

آبياري و رطوبت

مرطوب

دماي مورد نياز

شرایط گرمسیری

خاک مورد نياز

غنی و زهکش دار

خصوصیات ظاهری :

خیار مَشک گیاهی با رشد سریع می باشد. خزنده و ترد بوده و طول آن به 15 متر می رسد. این گیاه با چهار ریشه چسبنده به دیوار نیز می چسبد و بالا می رود. بوته ای بزرگ و کرکدار است. برگها گسترده و لوب دار است و گاهی به عرض 30 سانتی متر نیز می رسد. میوه ها بزرگ هستند و تا 60 سانتی متر امکان دارد طول داشته باشد.

میوه ها همچنین خوشمزه بوده و شیرین ، معطر ، نارنجی تا زرد هستند. این گیاه خزنده چند ساله و علفی است. میوه شبیه خیار می باشد. این میوه در شرایط مناسب خشک و آفتابی می تواند ماهها نگهداری شود.

شرایط محیط رشد

شرایط محیط رشد:

میوه ها برای رسیدن به دمای بالا نیاز دارند. این گیاه برای رشد بهتر به مکان هایی با زهکشی خوب نیازمند است. خاک های کمی اسیدی با مخلوط ماسه را نیز می پسندند. افزودن پرلیت یا کمپوست نیز کمک شایانی به رشد بهینه آن می کند. ساختن داربست برای کاشت و داشت آن موثر می باشد.

شرایط رشدی تقریبا همچون دیگر خانواده کدوئیان می باشد. آفتاب کامل باشد و آب بیش از حد ضرر می رساند. در گرما و رطوبت بالا می تواند رشد کند. گلهای نر و ماده هردو زرد هستند ام گلهای ماده کوچکتر می باشند. اگر بعنوان گیاه یکساله کشت گردند امکان دارند که گل و میوه بار نیاورند. گلها در آخر بهار تا اوایل تابستان ظاهر می گردند. آبدهی باید منظم باشد.

نحوه تکثیر خیار مَشک

نحوه تکثیر گیاه :

خیار مَشک از طریق بذر براحتی تکثیر می شوند. قبل از کاشت باید 24 ساعت در آب خیسانده شود. سپس با 50 درصد کمپوست و ماسه مخلوط شده و کاشته شود. جوانه زنی بذور 4 تا 6 هفته به طول می انجامد.

برای تکثیر از طریق رویشی می توان از قلمه های آن نیز بهره جست. اما روش بهتر کاشت بذر می باشد.

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

خواص درمانی و کاربردهای صنعتی:

میو های خام آن را برای ساخت ترشی جات استفاده می کنند. مردم مناطق بومی اعتقاد دارند که کاشت خیار مَشک در اطراف خانه سبب دور کردن حشرات موذی می گردد. این میوه عناصری همچون کلسیم ، آهن ، فسفر دارد. همچنین حاوی تیامین ، نیاسین ، چربی و آسکوربیک اسید می باشد.

ترکیبات آنتی اکسیدانتی نیز از ترکیبات این گیاه می باشد. آب میوه ی این میوه رنگ زرد تا نارنجی داشته و لذیذ است. در صنایع غذایی از آن در ساخت نوشابه ها و ژله ها استفاده زیادی می شود. این گیاه جاذب حشرات است. گلها معطر بوده و عطر ملایمی را در فضای سبز ایجاد می کنند.