بوته نعناع برگ‌چرمی

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و خویشاوندی گیاه

بوته نعناع برگ‌چرمی با نام علمی Prostanthera phylicifolia گونه‌ای گلدار از تیره Lamiaceae (نعناعیان) است. این خانواده شامل نعناع، آویشن و مریم‌گلی بوده و به عطر قوی اسانس‌ها شهرت دارد. جنس Prostanthera که در فارسی به «نعناع استرالیایی» نیز تعبیر می‌شود، بیش از ۹۰ گونه بوته‌ای معطر بومی استرالیا را دربر می‌گیرد. ویژگی مشترک آن‌ها ساقه‌های چهارگوش، برگ‌های معطر و گل‌های لوله‌ای لب‌دار است.

منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی

این گونه به‌طور طبیعی در جنوب شرقی استرالیا یافت می‌شود، به‌ویژه در نیو ساوت ولز، قلمرو پایتختی استرالیا و بخش‌هایی از ویکتوریا. پراکنش آن اغلب به نواحی مرتفع و دره‌های خنک محدود است. بوته نعناع برگ‌چرمی گونه‌ای بومی (Endemic) است و به‌طور طبیعی در خارج از استرالیا رویش ندارد، هرچند در باغ‌های مناطق معتدل دیگر نقاط جهان به‌صورت زینتی کاشته می‌شود.

زیستگاه و شرایط بوم‌شناختی

زیستگاه اصلی این گیاه، دامنه‌های سنگی، جنگل‌های باز اکالیپتوس و تپه‌های گرانیتی و شنی است. خاک‌های سبک، با زهکش بالا و نسبتاً فقیر از مواد غذایی را ترجیح می‌دهد. در طبیعت، اغلب در مکان‌های نیمه‌سایه تا آفتاب کامل با تابستان‌های گرم و زمستان‌های خنک رشد می‌کند. برگ‌های کوچک و چرمی‌شکل، سازگاری با خشکی و تابش مستقیم آفتاب را افزایش می‌دهند و تبخیر را کاهش می‌دهند.

تاریخچه علمی و پژوهشی

Prostanthera phylicifolia در قرن نوزدهم توسط گیاه‌شناسان اروپایی در جریان اکتشافات فلور استرالیا توصیف شد. از آن زمان تاکنون، چندین بازنگری رده‌بندی روی جنس Prostanthera انجام شده است، زیرا برخی گونه‌ها شباهت مورفولوژیک بالایی دارند. علاقه پژوهشی عمده به این گیاه، روی ترکیبات اسانسی، قابلیت استفاده دارویی بالقوه و ارزش زینتی متمرکز بوده است. بررسی‌های شیمی‌گیاهی، پروفیل متنوع مونوترپن‌ها و سزکوئی‌ترپن‌ها را در روغن اسانسی برگ‌ها نشان داده‌اند.

خصوصیات - معرفی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک سبک شنی یا لومی با زهکشی بسیار خوب، حساس به ماندابی شدن، با pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود 5.5 تا 7)

معرفی کلی اندام‌های گیاه Prostanthera phylici

Prostanthera phylici یک درختچه‌ی معطر از تیره‌ی نعنائیان است که اندام‌های هوایی آن به‌شدت پوشیده از کرک‌های ریز است. تمام سطح گیاه، به‌ویژه شاخه‌های جوان و برگ‌ها، با پوشش کرک‌مانند نقره‌ای تا خاکستری، ظاهر مخملی و براق ملایمی ایجاد می‌کند. این پوشش، گیاه را در برابر تبخیر شدید و نور مستقیم محافظت می‌کند.

ساقه و شاخه‌ها

ساقه‌ها در مرحله‌ی جوانی چهارگوش و مشخصاً شبیه سایر نعنائیان هستند، اما با افزایش سن، نیمه‌چوبی تا کاملاً چوبی شده و مقطع آن‌ها گردتر می‌شود. رنگ ساقه‌ها سبز متمایل به خاکستری در جوانی است و به‌تدریج به قهوه‌ای کم‌رنگ تا خاکستری تیره تبدیل می‌شود. شاخه‌ها ظریف، متراکم و نسبتاً منشعب‌اند و عادت رشدی بوته‌ای فشرده تا کمی گسترده ایجاد می‌کنند.

برگ‌ها

برگ‌ها کوچک تا بسیار کوچک، ساده و معمولاً بیضوی تا باریک-بیضوی هستند؛ طول آن‌ها معمولاً بین چند میلی‌متر تا حدود ۱ سانتی‌متر و عرض آن‌ها باریک و کشیده است. حاشیه‌ی برگ‌ها صاف تا اندکی برگشته به سمت پایین است و سطح فوقانی برگ سبز مات تا سبز خاکستری، در حالی که سطح زیرین روشن‌تر و گاه نقره‌ای‌تر دیده می‌شود. برگ‌ها متقابل روی ساقه قرار می‌گیرند و دمبرگ آن‌ها بسیار کوتاه یا تقریباً نامشخص است. برگ‌ها هنگام لمس، بافتی چرمی-مخملی و رایحه‌ی تند و معطر آزاد می‌کنند.

گل‌ها و بخش‌های گل‌آذین

گل‌ها لبیه، مشخصه‌ی خانواده‌ی نعناع، و عموماً در انتهای شاخه‌ها یا در زاویه‌ی برگ‌ها به صورت منفرد یا چندتایی ظاهر می‌شوند. کاسه‌گل کوچک، لوله‌ای و اغلب سبز تا سبز-ارغوانی است و توسط کرک‌های ظریف پوشانده شده است. جام‌گل معمولاً لوله‌ای با دو لب مشخص است؛ لب پایین سه لُبه و لب بالا دو لُبه دارد و رنگ آن غالباً سفید تا بنفش کم‌رنگ با لکه‌ها یا رگه‌های ارغوانی عمیق در ناحیه‌ی گلو است. پرچم‌ها چهار عدد و درون لوله‌ی گل نهفته‌اند و میوه خشک، چهار بخشی و ریز است که درون کاسه‌ی پایدار باقی می‌ماند.

شرایط محیط رشد

معرفی کلی شرایط محیطی Prostanthera phylicifolia

Prostanthera phylicifolia که در فارسی با نام بوته نعناع برگ‌چرمی شناخته می‌شود، بومی استرالیاست و به عنوان درختچه‌ای همیشه‌سبز و معطر در باغ‌های زینتی کاشته می‌شود. برای حفظ شادابی و تولید برگ‌های معطر، فراهم کردن شرایط محیطی نزدیک به زیستگاه طبیعی آن ضروری است.

نور و شدت تابش

این گیاه به نور زیاد و غیرمستقیم نیاز دارد. آفتاب ملایم صبح یا بعدازظهر مناسب است، اما تابش شدید ظهر در تابستان می‌تواند سبب سوختگی برگ‌ها شود. قرار دادن گیاه در مکانی با نیم‌سایه روشن، بهترین رشد و تراکم شاخساره را فراهم می‌کند.

دما و تحمل سرما و گرما

Prostanthera phylicifolia دمای معتدل را ترجیح می‌دهد؛ محدوده ۱۰ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد برای رشد ایده‌آل است. این گونه می‌تواند سرماهای ملایم را تحمل کند اما از یخبندان شدید و طولانی آسیب می‌بیند. در تابستان‌های بسیار گرم، افزایش تهویه و کمی سایه‌دهی ضروری است تا تنش گرمایی و ریزش برگ‌ها کاهش یابد.

رطوبت هوا و آبیاری

این گیاه هوای نسبتاً خشک تا نیمه‌مرطوب را تحمل می‌کند و با رطوبت متوسط بهترین عملکرد را دارد. آبیاری باید منظم اما با فاصله انجام شود، به‌گونه‌ای که سطح خاک بین دو آبیاری کمی خشک شود. غرقابی شدن خاک باعث پوسیدگی ریشه و کاهش عطر برگ‌ها خواهد شد.

خاک، زهکش و تغذیه

خاک سبک، خوب‌زهکش و کمی اسیدی تا خنثی برای بوته نعناع برگ‌چرمی مناسب است. مخلوطی از خاک باغچه، ماسه شسته و مقدار کمی کمپوست، محیط ریشه‌ای ایده‌آل را ایجاد می‌کند. زهکش کافی مهم‌ترین عامل برای جلوگیری از بیماری‌های ریشه است. تغذیه ملایم با کود آلی پوسیده یا کود کامل رقیق در فصل رشد، بدون افراط، به حفظ رشد متراکم و برگ‌های معطر کمک می‌کند.

ساير تصاوير :  

گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره نعناعیان و جنس های آن