نام علمي
Philadelphus coronarius
دانستنیهای علمی
ردهبندی و نامگذاری
Philadelphus coronarius از خانواده Hydrangeaceae و جنس Philadelphus است. این جنس شامل حدود ۶۰ گونه بوتهای خزاندار با گلهای معطر است. گونهٔ coronarius یکی از قدیمیترین و شناختهشدهترین گونههای این جنس در باغبانی کلاسیک اروپا به شمار میرود.
منطقه بومی و پراکنش
زادگاه اصلی Philadelphus coronarius جنوب شرق اروپا، قفقاز و نواحی غربی آسیا است. این گیاه به طور طبیعی در دامنههای آفتابگیر، لبه جنگلها و حصارهای زنده میروید. در بسیاری از مناطق معتدل دنیا بهصورت گیاه زینتی معرفی و در برخی نواحی بهخوبی طبیعیشده است.
ویژگیهای زیستگاهی
این یاس درختی در خاکهای لومی تا کمی آهکی، با زهکش مناسب و نور کامل تا نیمسایه رشد مطلوبی دارد. مقاومت آن به سرما بالاست و در اقلیمهای معتدل سرد تا معتدل گرم پایدار است. تحمل نسبی به خشکی و آلودگی شهری باعث شده برای فضای سبز شهری نیز مورد توجه باشد.
تاریخچه و جنبههای فرهنگی
Philadelphus coronarius از قرن شانزدهم وارد باغهای اروپایی شد و بهدلیل عطر قوی گلها «Mock orange» نام گرفت. در تاریخ باغبانی، این گونه الهامبخش پرورش ارقام متعددی با گلهای پرپر و عطر متفاوت بوده است.
![یاس درختی / یاس شیروانی]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی معتدل
خاک مورد نياز
خاک های به خوبی آبیاری شده
|
گیاه "یاس درختی" یا "یاس شیروانی" یکی از گیاهان گلدار از خانواده هیدرانجیاسه و بومی اروپای جنوبی است.
این گیاه درختچه ای خزاندار بوده که تا ارتفاع 3 متر و عرض 2.5 متر رشد می کند. برگ های این گیاه دندانه دار است. گل ها به رنگ سفید، جامی شکل و دارای ساقه های برجسته می باشد. این گونه دارای شکوفه های گل بسیار زیاد و بسیار معطر است.
اصطلاح Coronarius (نام گونه این گیاه) به استفاده این گیاه در حلقه های گل زینتی اشاره دارد.
دو کولتیوار مهم از این گیاه به نام های P. coronarius Aureus و P. coronarius Variegatus وجود دارد.
گونه Philadelphus × lemoinei هیبریدی است که از تلاقی بین گونه های P. coronarius (یاس درختی) و P. microphyllus به وجود آمده است.
![Mock Orange]()
شرایط محیط رشد
این گیاه به عنوان یک گیاه زینتی در باغ های نواحی معتدل کشت می شود. و به دلیل گل های معطر و سفید رنگش که ر اوایل تابستان ظاهر می شود، بسیار مورد توجه است.
گیاه یاس درختی می تواند در انواع خاک ها از نظر بافت رشد کند و نسبت به خاک های سنگین رسی و فقیر از نظر مواد غذایی نیز مقاوم است. این گیاه در شرایط آفتاب کامل تا نیمه سایه می تواند به خوبی رشد کند. همچنین خاک های مرطوب را برای رشد بهینه ترجیح می دهد.
گیاه یاس درختی می تواند تا دمای -25 درجه سانتیگراد را تحمل کند.
این گیاه همچنین بسیار سریع الرشد می باشد.
![Philadelphus coronarius]()
مقابله به آفات یاس درختی / یاس شیروانی
آفات رایج Philadelphus coronarius
شتهها روی سرشاخههای نرم تجمع کرده و باعث پیچیدگی برگ و ترشح عسلک میشوند. کنترل: شستوشوی گیاه با آب پرفشار، حذف سرشاخههای شدیداً آلوده، و در صورت تداوم استفاده از صابون حشرهکش یا روغن باغبانی در زمانهای خنک روز.
کنههای تارعنکبوتی در هوای گرم و خشک با لکهلکه کردن برگ و ایجاد تارهای ظریف دیده میشوند. کنترل: افزایش رطوبت محیط، آبپاشی ملایم روی شاخوبرگ، و کاربرد روغن باغبانی/صابون حشرهکش طبق برچسب.
شپشکهای سپردار و آردآلود با ضعف عمومی و زردی برگ همراهاند. کنترل: پاککردن دستی با پنبه آغشته به الکل، هرس شاخههای آلوده، و محلولپاشی روغن باغبانی در دوره خواب یا ابتدای رشد.
بیماریهای مهم و مدیریت
سفیدک سطحی (Powdery mildew) به صورت پوشش سفید روی برگها ظاهر میشود. پیشگیری کلیدی: آبیاری از پای بوته، کاهش تراکم با هرس، و بهبود گردش هوا. در آلودگی شدید میتوان از قارچکشهای ثبتشده برای سفیدک استفاده کرد.
لکهبرگیهای قارچی معمولاً لکههای قهوهای/سیاه ایجاد میکنند. کنترل: جمعآوری برگهای ریخته، اجتناب از خیسکردن برگها، و حذف برگهای آلوده در اوایل مشاهده.
پوسیدگی ریشه در خاک سنگین و زهکشی ضعیف رخ میدهد و با پژمردگی ناگهانی همراه است. بهترین درمان، اصلاح شرایط: زهکشی بهتر، آبیاری کمتر، و کاشت در خاک سبکتر.
![یاس درختی / یاس شیروانی]()
نحوه تکثیر یاس درختی / یاس شیروانی
تکثیر این گیاه به روش های مختلف: 1- کشت بذر (در فوریه در خزانه)، 2- ریشه دار کردن قلمه های نیمه خشبی (به طول 7 تا 10 سانتیمتر، در ماه های جولای تا آگست)، 3- ریشه دار کردن قلمه های چوب بالغ رشد سال جاری (به طول 15 تا 25 سانتیمتر، در ماه دسامبر) و 4- روش خوابانیدن (در تابستان) انجام می پذیرد.
![Mock Orange]()
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
این گیاه به عنوان یک گیاه زینتی به دلیل وجود گل های زیبا، سفید و بسیار معطر، در باغ ها، پارک ها و فضای سبز کشت می گردد.
برگ های این درختچه غنی از ساپونین است که در صورت له شدن و ترکیب با آب، کفی را تولید می کند که قابلیت پاک کنندگی دارد. و از آن به عنوان شوینده بدن یا لباس می توان استفاده کرد.
![معرفی و راهنمای پرورش گیاهان زینتی فضای باز - یاس درختی / یاس شیروانی]()
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
آشنایی با جنس یاسِ شیروانی و همه گونه های آن گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره هیدرانجیاسه و جنس های آن