Philadelphus LewisiiLewis' mock-orange که به فارسی یاس درختی لوویس نامیده میشود، گیاهی از خانواده گل ادریسی بومی آمریکا می باشد. نیاز های این گیاه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دمای محیط: نواحی معتدل تا نیمه گرمسیری خاک: خاک هایی با مواد غذایی متوسط
دانستنیهای علمی
نام علمي
Philadelphus Lewisii
نام لاتين
Lewis' mock-orange
ردهبندی و جایگاه تبارشناختی
Philadelphus lewisii با نام فارسی «یاس درختی لوویس» یک درختچه خزاندار از خانواده Hydrangeaceae (هورتانسیهسانان) است. این گونه در جنس Philadelphus قرار میگیرد؛ جنسی که به دلیل گلهای سفید و معطر، در منابع گیاهشناسی با نامهای رایج “Mock-orange” نیز شناخته میشود.
منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی
این گونه بومی غرب آمریکای شمالی است و پراکنش طبیعی آن از بخشهایی از بریتیش کلمبیا در کانادا تا ایالتهای شمالغربی و کوهستانی ایالات متحده امتداد مییابد. در فلورهای منطقهای، حضور آن بهویژه در نواحی مرتبط با اقلیمهای معتدل و نیمهخشک گزارش شده است.
زیستگاه و بومشناسی
زیستگاههای شاخص Philadelphus lewisii شامل حاشیه جنگلها، درهها و دامنههای سنگلاخی، کناره جویبارها و بیشهزارهای باز است. این گیاه معمولاً در خاکهای با زهکشی مناسب استقرار مییابد و توان سازگاری آن با تغییرات رطوبتی، نقش مهمی در حضورش در رویشگاههای متنوع دارد.
تاریخچه نامگذاری و اهمیت علمی
نام گونه lewisii به افتخار Meriwether Lewis (از اعضاء اکتشاف مشهور لوئیس و کلارک) انتخاب شده است و به سنت نامگذاری گونهها بر پایه کاشفان و گردآورندگان نمونههای گیاهی اشاره دارد. این نامگذاری، پیوند میان تاریخ اکتشافات طبیعی و طبقهبندی علمی گیاهان را نشان میدهد و جایگاه این گونه را در ادبیات گیاهشناسی آمریکای شمالی برجسته میکند.
خصوصیات - معرفی
"یاس درختی لوویس" درختچه ای خزاندار از خانواده ی گل ادریسی است. این گیاه بومی آمریکا است که از شمال غربی کالیفرنیا تا غرب آمریکای شمالی، شمال تا جنوب کلمبیا و از شرق تا آیداهو و مونتانا پراکنش دارد. این گیاه اولین بار توسط Meriwether Lewis در سال 1806 جمع آوری شد. به همین دلیل نام گونه ی آن را لوویس گذاشتند.
این درختچه دارای تاجی گرد بوده که تا حدود 1.5 تا 3 متر ارتفاع می تواند رشد کند. این گیاه دارای شاخه های طویلی است که در ابتدا به رنگ قرمز بوده و با افزایش سن کمرنگ شده تا اینکه به رنگ خاکستری تبدیل می شوند. پوست آن نیز دارای بریدگی ها و فلس های کوچکی است.
برگ ها دارای آرایش متقابل و در اندازه های متنوع دیده می شوند. این برگ ها تخم مرغی شکل بوده و حدود 3 تا 5 سانتیمتر طول دارند. حاشیه ی برگ ها صاف یا دندانه دار می باشد. برگ ها به رنگ سبز روشن با ساختاری زبر می باشند.
گل ها به صورت خوشه ای و در انتهای ساقه های طویل ظاهر می شوند. هر گل دارای چهار گلبرگ سفید رنگ است که حدود چهار سانتیمتر نیز طول دارد و دارای پرچم های متعددی به رنگ زرد می باشد. در زمان گلدهی، درختچه ها با تعداد زیادی گل های سفید رنگ پوشیده می شوند. گل ها دارای عطری بسیار قوی مشابه عطر شکوفه های بهارنارنج می باشند.
میوه ها به صورت کپسولی کوچک و سخت بوده که حدود یک ساینتیمتر نیز طول دارند. این میوه ها دارای زوائدی نوک تیز و سخت می باشند. هر میوه حاوی تعدادی بذر قهوه ای رنگ است.
شرایط نگهداری یاس درختی لوویس
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی معتدل تا نیمه گرمسیری
خاک مورد نياز
خاک هایی با مواد غذایی متوسط
|
یاس درختی لوویس عمدتاً مکان هایی با آفتاب کامل به همراه کمی سایه را برای رشد ترجیح می دهد.
نسبت به خشکی مقاوم است. همچنین در خاک های فقیر از نظر مواد غذایی نیز رشد خواهد کرد. ولی در خاک هایی با مواد غذایی متوسط، رشد بهتری خواهد داشت. همچنین می تواند به خوبی در خاک هایی با بافت سنگین رسی نیز رشد کند.
این گیاهان تا دمای -15 درجه سانتیگراد را تحمل می کنند.
نسبت به هرس بسیار متحمل هستند. هر ساله حدود یک سوم شاخه ها در اثر هرس حذف می شوند. در نتیجه گیاه در فصل رشد جدید، شاخه های جدید و در نهایت تعداد بیشتری گل تولید خواهد کرد.
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
بومیان آمریکایی از یاس درختی لوویس برای اهداف مختلفی استفاده می کنند. چوب سخت آن برای ساخت ادوات شکار، ماهیگیری، کفش اسکی، پیپ و لوازم منزل کاربرد دارد. برگ ها و پوست آن حاوی ساپونین می باشند که در مخلوط با آب برای تهیه صابون های ملایم مورد استفاده قرار می گیرد.
علاوه بر موارد ذکر شده، از درختچه های این گیاه به دلیل تعداد زیاد گل ها و نیز عطر قوی آنها به عنوان گیاهی زینتی در باغ ها و پارک ها استفاده می گردد.
مقابله به آفات یاس درختی لوویس
آفات رایج و نشانهها
یاس درختی لوویس (Philadelphus lewisii) گاهی توسط شتهها، کنههای تارتن و شپشکها آسیب میبیند. شتهها با مکیدن شیره گیاهی باعث پیچیدگی برگ و ترشح عسلک میشوند و زمینه رشد کپک دودهای را فراهم میکنند. کنهها معمولاً لکههای ریز روشن، زردی و تارهای ظریف روی برگ ایجاد میکنند. شپشکها به صورت برجستگیهای چسبیده روی ساقه و پشت برگ دیده شده و موجب ضعف عمومی و ریزش برگ میشوند.
بیماریهای مهم
در شرایط رطوبت بالا، سفیدک سطحی میتواند روی برگها و سرشاخهها پوشش پودری سفید ایجاد کند و رشد را کاهش دهد. پوسیدگی ریشه نیز در خاکهای سنگین و آبیاری بیش از حد رخ میدهد و با زردی، پژمردگی و توقف رشد همراه است. تهویه ضعیف و خیسماندن طولانیمدت برگها مهمترین عوامل تشدید بیماریهای قارچی هستند.
روشهای پیشگیری و کنترل
مدیریت صحیح آبیاری و زهکش مناسب مؤثرترین راه کاهش بیماریهاست. هرس شاخههای متراکم برای افزایش جریان هوا، جمعآوری برگهای آلوده و ضدعفونی ابزار هرس توصیه میشود. برای شته و کنه، شستوشوی برگها با آب و استفاده از صابون حشرهکش یا روغن باغبانی در تکرارهای منظم کاربرد دارد. در آلودگیهای شدید میتوان از سموم اختصاصی ثبتشده طبق برچسب استفاده کرد. برای سفیدک سطحی، کاهش رطوبت، حذف بخشهای درگیر و در صورت نیاز قارچکشهای مناسب بهکار میروند؛ برای پوسیدگی ریشه، اصلاح خاک و کاهش آبیاری ضروری است.
نحوه تکثیر یاس درختی لوویس
یکی از روش های تکثیر این گیاه، کشت بذرهای آن است. اگر این بذور یک ماه قبل از کشت در شاسی سرد نگهداری شوند، جوانه زنی آنها بهتر صورت می گیرد. نشاها را در زمان مناسب به گلخانه و در گلدان ها منتقل می کنند تا زمستان را در گلخانه سپری کنند. اواخر بهار یا اوایل تابستان، پس از رفع خطر سرما، می توان نهال های بذری را به زمین اصلی منتقل نمود.
یکی دیگر از روش های ازدیاد یاس درختی لوویس استفاده از قلمه های چوبی نیمه رسیده می باشد. در طی ماه های جولای تا آگست، قلمه ها را از شاخه های جانبی به طول 7 تا 10 سانتیمتر انتخاب کرده و آنها را در سایه یا زیر سیستم میست برای ریشه دار شدن کشت می کنند.
روش بعدی تکثیر این گیاه استفاده از قلمه های چوبی بالغ به طول 15 تا 25 سانتیمتر در طی ماه دسامبر می باشد. این قلمه ها ریشه زایی نسبتاً خوبی دارند. ولی قلمه های چوب نیمه رسیده دارای بیشترین درصد ریشه زایی می باشند.
همچنین با استفاده از روش خوابانیدن در تابستان نیز می توان این گیاهان را تکثیر نمود. این روش بسیار آسان می باشد.