۱۳۹۳ سوم آذر

اسپرس

Onobrychis Viciifoliasainfoin که به فارسی اسپرس نامیده میشود، گیاهی از خانواده بقولات بومی خاور میانه می باشد. نیاز های این گیاه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: مرطوب درجه حرارت: معتدل درجه سانتیگراد خاک: متوسط و زهکش دار

دانستنیهای علمی

نام علمي

Onobrychis Viciifolia

نام لاتين

sainfoin

خانواده (تيره)

Fabaceae

دانستنیهای علمی :

Onobrychis viciifolia به نام O. sativaنیز شناخته می شود. تا سال 1950 میلادی مهمترین گونه ی علوفه ای به شمار می رفته است. در طی انقلاب سبز با گونه های شبدر و یونجه جایگزین شده است.

جنسOnobrychis که دارای مقاومت چندین صد ساله در کشور می‌باشد. در گزارش‌های مختلف تعداد ۵۰ الی ۷۰ گونه از این جنس را در ایران گزارش نموده‌اند .

خصوصیات - معرفی

خصوصیات ظاهری :

اسپرس گیاهی است چند ساله بدون تیغ که دارای ریشه عمیق به قطر یک سانتی متر تا پنج سانتی متر و عمق چند متر با انشعابات جانبی بسیار می باشد. ساقه‌های این گیاه قائم , تو خالی با ارتفاع حدود یک متر که از قسمت طوقه برخاسته‌است.

برگ‌های اسپرس شانه‌ای متقابل که معمولاً دارای ۷ تا۱۰جفت برگچه به شکل بیضی می‌باشند.

اسپرس دارای گل آذین خوشه‌ای منفرد و قائم به طول ۱۰ تا ۱۵ سانتی متر که دارای دست کم ده گل صورتی یا سرخابی با رگه‌های قدری تیره‌است.

هر گل آذین دارای پنج گلبرگ و میوه این گیاه به صورت غلافی تا شکوفا به شکل عدس سطح خارجی آن مشبک و بر جسته می‌باشد.

درون هر غلاف یک دانه منفرد قلوه‌ای شکل، با سطح صاف به رنگ قهوای، زیتونی روشن یا تیره به طول ۳ میلی متر که ناف آن در میانه مقعر می‌باشد.

شرایط نگهداری اسپرس

نور مورد نياز

زیاد

آبياري و رطوبت

مرطوب

دماي مورد نياز

معتدل

خاک مورد نياز

متوسط و زهکش دار

شرایط محیط رشد:

خاک مناسب این گیاه از سبک تا متوسط بوده و از زهکشی خوبی برخوردار باشد. اگر خاک از لحاظ مواد غذایی فقیر باشد نیز می تواند رشد داشته باشد.

از لحاظ درجه ی اسیدی باید خنثی و قلیایی باشد و حتی می تواند خاک با درجه ی قلیائیت بیشتر را نیز تحمل کند.

در مکان سایه و کم نور رشد خوبی نداشته و مناسب نیست.

ترجیح می دهد که خاکش همیشه مرطوب باشد و غرقابی نباشد.

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

خواص و کاربردها:

از فواید اسپرس ایجاد مرز مناسب برای زمینهای سبزیکاری است. جاذب زنبور عسل بوده و بنابراین می توان در باغها برای افزایش گرده افشانی و بالا بردن تولید میوه از کاشت آن در باغ بهره برد.

عدم ایجاد نفخ در دام و بهبود کیفیت فیزیکی و شیمیایی خاک را باعث می‌گردد. نثبیت کننده ی نیتروژن در خاک است.

چون از طرفی به دلیل داشتن ریشه‌های عمیق باعث شکسته شدن لایه‌های نفوذ ناپذیر زیرین خاک و از طرفی دیگر به دلیل غدد تثبیت ازت، باروری خاک را باعث می‌شود.

همچنین جلوگیری از فرسایش آبی و بادی خاک در شیب‌های تند قابل استفاده‌است.

معرفی و راهنمای پرورش گیاهان زینتی فضای باز - اسپرس

مقابله به آفات اسپرس

آفات مهم اسپرس و نشانه‌ها

اسپرس (Onobrychis viciifolia) می‌تواند توسط شته‌ها (Aphid) دچار ضعف رشد و چسبندگی برگ‌ها شود. سرخرطومی‌ها و برگ‌خوارها با ایجاد سوراخ و تغذیه از برگ و طوقه، کاهش تراکم بوته را رقم می‌زنند. لارو برخی پروانه‌ها نیز با تغذیه از شاخساره، افت عملکرد علوفه را تشدید می‌کند.

پایش هفتگی مزرعه، به‌ویژه در هوای گرم و خشک، کلید تشخیص زودهنگام آفات است.

بیماری‌های رایج و علائم

پوسیدگی‌های ریشه و طوقه (اغلب ناشی از عوامل خاکزاد مانند Fusarium/Rhizoctonia) با زردی، پژمردگی و قهوه‌ای شدن بافت طوقه همراه است. لکه‌برگی‌های قارچی می‌توانند لکه‌های نکروتیک روی برگ ایجاد کنند و در تراکم بالا گسترش یابند. سفیدک‌ها نیز به‌صورت پوشش پودری روی برگ ظاهر شده و فتوسنتز را کاهش می‌دهند.

روش‌های مدیریت و مقابله

تناوب زراعی 3–4 ساله با غلات، استفاده از بذر سالم، و انتخاب زمین با زهکشی مناسب، فشار بیماری‌های خاکزاد را کم می‌کند. تنظیم آبیاری و پرهیز از ماندابی شدن، همراه با حذف بقایای آلوده، بسیار مؤثر است. برای آفات، حفظ دشمنان طبیعی، مدیریت علف‌های هرز میزبان و در صورت عبور از آستانه زیان اقتصادی، مصرف هدفمند سموم ثبت‌شده توصیه می‌شود.

ترکیب اقدامات زراعی، بهداشتی و پایش مستمر، مؤثرترین راه کاهش خسارت آفات و امراض اسپرس است.

نحوه تکثیر اسپرس

نحوه تکثیر گیاه :

بذرها را 12 ساعت در آب گرم گذاشته و در فصل بهار در فضای آزاد کشت می کنند. در پاییز نیز می توان کشت کرد.

به علت مقاومت گیاهچه به سرما می‌توان این گیاه را به صورت پاییزه وبهاره کشت نمود بهتر است در پاییز قبل از فرارسیدن سرمای زمستانه و یخبندان گیاه به مرحله ۲ تا ۳ برگی رسیده باشد و در بهار احتمال یخبندان زمین وجود نداشته باشد.